Του Γιώργου Χαρβαλιά
Μέχρι και πριν από λίγα χρόνια, θυμάμαι, όταν ερχόταν η συζήτηση για την οικονομική διάλυση που επέφεραν στην ελληνική οικονομία τα Μνημόνια, ο αντίλογος ήταν πως οφείλαμε να προσαρμοστούμε, γιατί αλλιώς θα επιστρέφαμε στη δραχμή και θα… καταντούσαμε Βουλγαρία! Η γειτονική μας χώρα πάντα αναφερόταν υποτιμητικά ως παράδειγμα υπανάπτυξης, ένα είδος «φτωχού συγγενή» των Βαλκανίων, που συναγωνιζόταν σε μιζέρια την Αλβανία. Κι εμείς καμαρώναμε γιατί μπροστά σε αυτούς ήμασταν γνήσιοι Ευρωπαίοι, έστω και με κάποιες διαρθρωτικές «αποκλίσεις» που ήρθαν να μας λύσουν οι δανειστές. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ
Εσχάτως το αφήγημα έχει αλλάξει, γιατί διαπιστώθηκε ότι γίναμε πλέον τόσο φτωχοί όσο κι οι Βούλγαροι. Μόνο που υπάρχει μία θεμελιώδης διαφορά. Οι τιμές στη Βουλγαρία επιτρέπουν μια αξιοπρεπή διαβίωση, γιατί το κόστος σε βασικά είδη είναι το μισό από το αντίστοιχο ελληνικό και η φορολογία σημαντικά χαμηλότερη. Κι αυτό δεν οφείλεται στο ότι οι Βούλγαροι είναι πιο έξυπνοι, αλλά στο ότι οι πολιτικοί τους που πέρασαν από την εξουσία (δέκα διαφορετικές κυβερνήσεις εναλλάχθηκαν μέσα σε μια πενταετία μέχρι να καταλήξουν στη σημερινή, υπό τον πατριώτη πρώην πτέραρχο Ρούμεν Ράντεφ) δεν έκλεψαν όσο οι δικοί μας, είχαν στο μυαλό τους ένα σοβαρό αναπτυξιακό μοντέλο εθνικού και όχι εισαγόμενου χαρακτήρα, κυρίως όμως σεβάστηκαν τον ιδρώτα του απλού φορολογουμένου.
Η συντριπτική βουλγαρική υπεροχή φαίνεται ξεκάθαρα στο ενεργειακό πεδίο. Μια ματιά στους λογαριασμούς ρεύματος και στις τιμές των καυσίμων αρκεί για να σας πείσει. Μέσω της επιβολής ρυθμιζόμενων τιμολογίων για την προστασία των οικιακών καταναλωτών οι τιμές ρεύματος είναι κατά 45% φθηνότερες από τον ελληνικό μέσο όρο, ενώ στα πρατήρια βενζίνης οι οδηγοί γεμίζουν τα αυτοκίνητά τους με αμόλυβδη βενζίνη που δεν ξεπερνά το 1,5 ευρώ ανά λίτρο.
Γιατί, άραγε, υπάρχουν αυτές οι διαφορές σε δύο γειτονικές χώρες, μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με παρεμφερές βιοτικό επίπεδο; Η απάντηση είναι απλή, απλούστατη: Διαφορά πολιτικής φιλοσοφίας και στρατηγικής.
Η Ελλάδα, του Κυριάκου Μητσοτάκη που κυβερνά αδιαλείπτως επτά χρόνια και έχει το σύνολο της πολιτικής ευθύνης, έσπευσε να αυτοανακηρυχθεί πρωτοπόρος της πράσινης μετάβασης, εφαρμόζοντας βίαιη απολιγνιτοποίηση με ιδεολογικούς όρους. Η απεξάρτηση από το βασικό καύσιμο της χώρας επί δεκαετίες εμφανίστηκε ως δείγμα πολιτισμικής ανωτερότητας, χωρίς να υπάρχει κανένα σοβαρό σχέδιο υποκατάστασης και καμία πρόνοια -όπως αποδεικνύεται- για υποδομές αποθήκευσης. Το αποτέλεσμα γνωστό πλέον: Μια αγορά που λειτουργεί με όρους καρτέλ, εξαρτάται άμεσα από το εισαγόμενο φυσικό αέριο και μετατοπίζει κάθε αύξηση της τιμής χονδρικής στον καταναλωτή μέσω των περίπλοκων…χρωματιστών τιμολογίων.
Ε, η Βουλγαρία έκανε το ακριβώς αντίθετο. Δεν βιάστηκε να αυτοκτονήσει ενεργειακά στο όνομα κάποιας πράσινης ιδεοληψίας. Ούτε αποφάσισε να επιβάλει την ενεργειακή μετάβαση με όρους κοινωνικής εξόντωσης. Κράτησε το θερμικό της δυναμικό, διατηρώντας σε λειτουργία τις λιγνιτικές της μονάδες ως δίχτυ ασφαλείας, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζει φθηνή ενέργεια βάσης από τον πυρηνικό σταθμό του Κοζλοντούι, τον οποίο εκσυγχρονίζει με νέους, «έξυπνους» αντιδραστήρες αμερικανικής τεχνολογίας ΑΡ1000. Αλλά δεν πετάει και την παλιά της «πραμάτεια», καθώς αρνήθηκε να παραχωρήσει δύο παλαιότερους σοβιετικούς στην Ουκρανία για να τους έχει ως στρατηγικό απόθεμα(σε πλήρη αντίθεση νοοτροπίας με εμάς που αδειάσαμε τα νησιά του Αιγαίου για να εμπλουτίσουμε το οπλοστάσιο του Ζελένσκι).
Είναι φανερό ότι οι Βούλγαροι πολιτικοί βλέπουν την ενέργεια ως κοινωφελές αγαθό και μοχλό εθνικής ανάπτυξης. Όχι ως ευκαιρία για «αρπαχτές», αθέμιτη κερδοφορία και εργαλείο δημόσιων σχέσεων με τους οικονομικούς ολιγάρχες.
Σήμερα η Σόφια επενδύει πυρετωδώς στις υποδομές αποθήκευσης ηλεκτρικού ρεύματος, τις λεγόμενες «μπαταρίες». Προτού γεμίσει κάθε κάμπο και ραχούλα με φωτοβολταϊκά φρόντισε να εξασφαλίσει εκ των προτέρων την αξιοποίηση του παραγόμενου ρεύματος. Κι είναι χαρακτηριστικό ότι σε τέτοιου είδους έργα διοχέτευσε τους πόρους από το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης, σε αντίθεση με την κυβέρνηση Μητσοτάκη, που ευνόησε σκανδαλωδώς τα καρτέλ. Αποτέλεσμα; Σήμερα η Βουλγαρία διαθέτει δείκτη αποθηκευτικής επάρκειας παραγόμενου ρεύματος πάνω από 50%, σε αντίθεση με την Ελλάδα που υπολείπεται ακόμα και των Σκοπίων, με το θλιβερό ποσοστό του 2%.
Ξέρετε τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Πολύ απλά αυτό που ομολόγησε με πλείστη όση κυνικότητα ο διορισμένος αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ και ακόμη δεν τον έχει καλέσει εισαγγελέας. Ότι υπάρχουν οικονομικά συμφέροντα που (σε συνεργασία φυσικά με την κυβέρνηση, γιατί αλλιώς δεν γίνεται) εμποδίζουν την υλοποίηση έργων εγκατάστασης «μπαταριών» στην Ελλάδα για να συνεχίζεται η ληστεία εις βάρος των καταναλωτών. Η χώρα μας, δηλαδή, που έχει υπερεπάρκεια παραγωγής ρεύματος από «πράσινες» πηγές, επειδή δεν έχει πού να το αποθηκεύσει το εξάγει στη Βουλγαρία τις ώρες χαμηλής ζήτησης σε εξευτελιστικές τιμές και αυτή με τη σειρά της το αποθηκεύει και το παρέχει φθηνά στους πολίτες της τις βραδινές ώρες. Αν χρειαστεί, επιστρέφει και ρεύμα πίσω στην Ελλάδα, φυσικά με το αζημίωτο.
Η Ελλάδα, από την πλευρά της, τις ώρες υψηλής ζήτησης καλύπτει την έλλειψη με πανάκριβο ρεύμα από μονάδες φυσικού αερίου του ντόπιου καρτέλ, ενώ σύντομα θα υποχρεωθεί να εισάγει και το ακόμα ακριβότερο αμερικανικό LNG, για να «δικαιώσει» φαντασιακά, γεωπολιτικά σχήματα, όπως αυτό του Κάθετου Διαδρόμου, για τον οποίο ξοδεύονται δισεκατομμύρια.
Δεν είναι συνεπώς καθόλου τυχαίος ο ελληνικός…πρωταθλητισμός στον πληθωρισμό ρεύματος (5,9% στην Ελλάδα ετήσια αύξηση, μόλις 1,2% ο μέσος όρος στην Ε.Ε.). Από το 2019, χάρις στο επιτυχημένο ενεργειακό μοντέλο του κυρίου Μητσοτάκη, η τιμή του ρεύματος έχει αυξηθεί κατά 55%!
Πέρα από το σκάνδαλο με τις υποδομές αποθήκευσης, η ενεργειακή πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης είναι πασιφανές ότι ευνοεί τους λίγους και βλάπτει τους πολλούς. Απόδειξη ότι επιδοτούνται τα εισαγόμενα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αλλά δεν έχει δοθεί κάποιο αντίστοιχο κίνητρο για την εγκατάσταση αυτόνομων φωτοβολταϊκών συστημάτων με ηλιακά πάνελ στις ταράτσες. Στη Βουλγαρία, αντιθέτως, η έμφαση δίνεται στο συμμετοχικό μοντέλο παραγωγής. Δημιουργείται, δηλαδή, ένα νομοθετικό πλαίσιο που ενθαρρύνει μικρομεσαίους παίκτες και τις τοπικές κοινωνίες να συμμετέχουν στην πράσινη μετάβαση με οικονομικά κίνητρα. Το βουλγαρικό υπουργείο Ενέργειας, ο διαχειριστής δικτύου και η αναπτυξιακή τράπεζα της γειτονικής χώρας προωθούν πρόγραμμα φωτοβολταϊκών σε δήμους, σχολεία και μικρές επιχειρήσεις. Αυτές οι ενεργειακές κοινότητες κατοχυρώνονται θεσμικά ως ισότιμοι συμμετέχοντες στην αγορά ηλεκτρισμού, που μπορούν να παράγουν, να αποθηκεύουν, να καταναλώνουν, ακόμα και να πωλούν ενέργεια.
Η σύγκριση, λοιπόν, είναι αμείλικτη. Η «φτωχή» Βουλγαρία αποδείχτηκε πολύ πιο έξυπνη, θωρακίζοντας την οικονομία της, ακολουθώντας ανεξάρτητη πολιτική και προσφέροντας στους πολίτες της καύσιμα και ρεύμα σε προσιτές τιμές. Η Ελλάδα, εγκλωβισμένη σε μεγαλοϊδεατικούς «πράσινους» στόχους, εξωχώριες εξαρτήσεις και πελατειακού τύπου εξυπηρετήσεις στην ντόπια ολιγαρχία, πέτυχε το ακατόρθωτο: να παράγει πλεονάζουσα ενέργεια από ΑΠΕ και να τη… χαρίζει στους Βαλκάνιους γείτονες!
Το Α’ Μέρος: Το ενεργειακό ανοσιούργημα Μητσοτάκη (Μέρος Α’: Η ανατίναξη, η ομολογία και ο… άφαντος εισαγγελέας)
===================
===========
----------------------------
===============
=====================
====================
=================
Δυστυχώς για τη χώρα μας το ενεργειακό ανοσιούργημα είναι διακομματικό. Τις βάσεις για την αισχροκέρδεια τις έθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ, με τον σχεδιασμό και την ψήφιση του Νόμου για την λειτουργία του χρηματιστηρίου ενέργειας στη χώρα μας. Το διατήρησε στο ακέραιο η κυβέρνηση Μητσοτάκη που στη συνέχεια νομιμοποίησε την αισχροκέρδεια συνδέοντας το έκτρωμα του Ελληνικού χρηματιστηρίου με τα τιμολόγια ρεύματος στη λιανική.
Η λειτουργία του Ελληνικού χρηματιστηρίου είναι μοναδική σε όλη την Ευρώπη και σε όλο το κόσμο. Οι βάσεις για το έκτρωμα αυτό που είναι η αιτία για την αισχροκέρδεια στο ρεύμα στη χώρα αλλά και για την άναρχη ανάπτυξη χωρίς σχεδιασμό των ΑΠΕ, οφείλεται στο Νόμο έκτρωμα για την λειτουργία του Ελληνικού Χρηματιστηρίου που ψηφίστηκε επι ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι όλη η ομάδα που σχεδίασε αυτό τον νόμο έκτρωμα από το γραφείο του Σταθάκη του τότε υπουργού, επιβραβεύτηκε και βρίσκεται όλη σήμερα στον ΑΔΜΗΕ με μεγάλες απολαβές. Ακόμη και ο πρώην πρόεδρος της ΡΑΕ, που ενέκρινε τελικά αυτόν τον Νόμο έκτρωμα βρήκε θαλπωρή και υψηλόμισθη θέση στον ΑΔΜΗΕ.
Πρέπει άμεσα να γίνει αναθεώρηση του τρόπου λειτουργίας του χρηματιστήριου Ενέργειας, σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν σε όλες τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες. Αποδέσμευση του χρηματιστηρίου Ενέργειας από την ημερήσια κατανομή μονάδων. Οι παραγωγοί να αναλάβουν την κατανομή των Μονάδων τους λαμβάνοντας υπόψη το φορτίο των καταναλωτών τους, όπως γίνεται σε όλα τα Ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Προμήθεια Ενέργειας στους καταναλωτές μέσω μακροχρόνιων διμερών συμβολαίων εκτός χρηματιστηρίου Ενέργειας με βάση το μεταβλητό τους κόστος συν ένα εύλογο κέρδος.
Η Ελληνική πατέντα του ΣΥΡΙΖΑ που έβαλε όλη την παραγωγή και κάθε εργοστάσιο παραγωγής ξεχωριστά στο χρηματιστήριο ενέργειας, ισχύει μόνο στην Ελλάδα, πουθενά στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο! Στα χρηματιστήρια ενέργειας, οι παραγωγοί κάνουν μόνοι τους κατανομή των Μονάδων τους (self dispatching).
Η αγορά στα χρηματιστήρια ενέργειας στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο λειτουργεί με μακροχρόνια συμβόλαια μεταξύ παραγωγών και ενώσεων καταναλωτών (ΦΟΣΕ Φορείς Εκροσώπησης Φορτίου) όπου το ηλεκτρικό φορτίο αυτών των Συμβάσεων, αφαιρείται από την ημερήσια λειτουργία του Χρηματιστηρίου ενέργειας. Η επιπλέον ενέργεια που θα χρειαστούν οι ΦΟΣΕ εκτός των μακροχρονίων συμβάσεων και η επιπλέον παραγωγή που θα περισσεύει από τους παραγωγούς διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο ενέργειας και είναι ένα μικρό ποσοστό της συνολικής καταναλισκόμενης ενέργειας (10- 20%), όπως συμβαίνει σε όλο τον κόσμο και σε όλη την Ευρώπη. Στις στρεβλώσεις του χρηματιστήριου Ενέργειας έχει αναφερθεί επανειλημμένως και ο σύμβουλος του Πρωθυπουργού για θέματα ενέργειας και πρώην υπουργός Π. Κάπρος, όπως αναφέρεται στα άρθρα μου που έχω συνημμένα.
Στο power exchange οι περισσότερες συναλλαγές γίνονται μέσω διμερών συμβάσεων PPA, που δεν συμμετέχουν στο χρηματιστήριο, όχι μέσω προθεσμιακών που στηρίζονται σε ένα στρεβλό χρηματιστήριο επηρεαζομενο άμεσα από το καρτέλ. (Physical no financial transactions)
Στα χρηματιστήρια ενέργειας οι παραγωγοί πουλάνε πακέτα ενέργειας από μείγμα παραγωγής π.χ. φθηνά υδροηλεκτρικά + λιγνίτη. Η Ελληνική πατέντα του ΣΥΡΙΖΑ που έβαλε όλη την παραγωγή και κάθε εργοστάσιο παραγωγής ξεχωριστά στο χρηματιστήριο ενέργειας, ισχύει μόνο στην Ελλάδα, πουθενά στην Ευρώπη. Αν σε ένα παραγωγό τον συμφέρει αντί να κάνει επενδύσεις για καινούργιες μονάδες να πουλάει ενέργεια με ανταγωνιστικές τιμές με συνδυασμό πολύ φθηνής και σχετικά ακριβής ενέργειας είναι δικό του πρόβλημα. Είναι πολύ παραπλανητικό το ότι οι λιγνιτικές Μονάδες είναι ακριβές και τις βγάζουμε έξω. Το ίδιο επιχείρημα ισχύει και για τις Μονάδες Φ.Α. όταν οι τιμές στο χρηματιστήριο είναι σχεδόν μηδενικές και έχουν τις Μονάδες Φ.Α. να δουλεύουν ταυτόχρονα με κόστος πάνω από 140 €/MWh.
Μέσω τον μακροχρονίων συμβάσεων θα ήταν υποχρεωμένοι όλοι οι ΑΠΕ, να έχουν PPA και έτσι δεν θα είχαμε αυτή την άναρχη και χωρίς προγραμματισμό εγκατάσταση ΑΠΕ, που ζημιώνουν τελικά τους μικροεπενδυτές προς όφελος του καρτέλ που τους τα αγοράζει κοψοχρονιά και φτιάχνει ΑΠΕ στην Χιλή και το Τέξας…
Άρθρα
1. https://energypress.gr/news/meleti-tis-oligopoliakis-agoras-ilektrikis-energeias-sti-hora-mas-kai-protaseis-gia-tin-meiosi
2. https://energypress.gr/news/i-strabos-einai-o-gialos-i-straba-armenizoyme-giati-oi-terasties-ayxiseis-sto-reyma-den-ehoyn
3. https://www.energia.gr/article/228401/pos-h-ayxhmenh-paragogh-apo-tis-ape-kai-oi-ayxhmenes-exagoges-hlektrikhs-energeias-tha-mporoysanna-ofelhsoyn-toys-ellhnes-katanalotes-anti-ta-geitonika-krath
4. https://www.energia.gr/article/243935/-h-akriveia-kai-h-agora-hlektrismoy