Οι ΜΚΟ που δημιουργήθηκαν για να στηρίξουν τα πολιτικοθρησκευτικά σχέδια του Τούρκου προέδρου ακμάζουν χάρη στις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.
Πενήντα χιλιάδες άνθρωποι έχουν συγκεντρωθεί στις αρχές Αυγούστου στο ποδοσφαιρικό στάδιο της Γαλατασαράι, στην Κωνσταντινούπολη. Οι εξέδρες πάλλονται από ενθουσιασμό, οι οπαδοί ανεμίζουν σημαίες, τραγουδούν συνθήματα και ξεδιπλώνουν τεράστια πορτρέτα των ηρώων τους. Όχι όμως ποδοσφαιριστών, αλλά Οθωμανών σουλτάνων, του Μωάμεθ Β΄ και του Σελίμ Α΄, καθώς και του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με κοστούμι και γυαλιά ηλίου…
Και όταν ο ίδιος εμφανίζεται στο στάδιο, η ατμόσφαιρα ηλεκτρίζεται. Μέσα σε έναν σχεδόν μυστικιστικό ενθουσιασμό και μια προσωπολατρία αντάξια των σατραπών της Κεντρικής Ασίας, ο «Ρέις» σφίγγει χέρια, χαιρετά τους οπαδούς του με μια αργή κίνηση, ενώ από τα μεγάφωνα αντηχούν αποσπάσματα από τις ομιλίες του. «Στέκομαι περήφανα στο πλευρό αυτής της νεολαίας, μαζί με τους σουλτάνους». Στη συνέχεια απευθύνεται στο κοινό του για περίπου μισή ώρα.
Μια «ευσεβής γενιά»
Δεν πρόκειται για ποδοσφαιρικό αγώνα. Το κοινό έχει έρθει για να παρακολουθήσει το θερινό συνέδριο του ιδρύματος Tügva (Ίδρυμα Νεολαίας της Τουρκίας, Türkiye Gençlik Vakfı), μιας ισχυρής ισλαμικής ΜΚΟ. Προσευχές και ευλογίες συνοδεύουν τον Ερντογάν. Περισσότεροι από 700.000 μαθητές γυμνασίου συμμετείχαν φέτος στις θερινές δραστηριότητες της οργάνωσης, καυχιέται ο επικεφαλής της Τουρκίας.
Η οργάνωση ιδρύθηκε το 2014, έναν χρόνο μετά τις αντικυβερνητικές εξεγέρσεις του Γκεζί, με σκοπό να διαδώσει στη νεολαία της Τουρκίας τα σχέδια του AKP (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης), του ισλαμοσυντηρητικού κόμματος του προέδρου. Πρόκειται για εκείνη την «ευσεβή γενιά» που ο Ερντογάν είχε ήδη από το 2012 δηλώσει ότι επιθυμούσε, ώστε να αντικαταστήσει στην Τουρκία την κοσμική και κεμαλική κουλτούρα, την οποία θεωρεί διεφθαρμένη και δυτικοποιημένη.
Υπό την εποπτεία του Μπιλάλ Ερντογάν, δεύτερου γιου του προέδρου και μέλους του διοικητικού της συμβουλίου, το ίδρυμα Tügva δίνει έμφαση στις σπουδές του Κορανίου, στη διδασκαλία των λόγων και των παραδόσεων του προφήτη Μωάμεθ, στα χαντίθ, καθώς και στην ισλαμική ηθική, τον αθλητισμό και τις τέχνες.
Στην ομιλία του, ο επικεφαλής της ΜΚΟ, Ισμαήλ Μπεσίντζι, εξήρε «μια οργάνωση που ενισχύει το πνεύμα ενότητας, αλληλεγγύης και αδελφοσύνης». «Το Ίδρυμα Νεολαίας της Τουρκίας δεν είναι απλώς ένα ίδρυμα», συνέχισε. «Είναι ένα σχολείο. Μια κατεύθυνση. Ένας πολιτισμός σε πορεία. Μια υπόθεση, μια στάση, ένα σπίτι υψηλής ηθικής».
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέλη της Tügva φωτογραφίζονται φορώντας μπλουζάκια της οργάνωσης και βαδίζοντας δίπλα σε Οθωμανούς στρατιώτες που πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη. Μια πραγματική μαχητική στρατιά αφοσιωμένη στον Ερντογάν.
Αυτό, ωστόσο, δεν εμποδίζει την Tügva να είναι δεόντως διαπιστευμένη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μάλιστα να επωφελείται από γενναιόδωρες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, όπως είχε αποκαλύψει το 2024 ο Τούρκος ερευνητής δημοσιογράφος Μετίν Τζιχάν, τα ευρήματα του οποίου είχαν αναδημοσιευθεί από το Le Point.
Το ίδρυμα, του οποίου ηγείται ο γιος του προέδρου, έλαβε συνολικά τουλάχιστον 700.000 ευρώ από κονδύλια του προγράμματος Erasmus+ για 16 σχέδια από το 2020, σύμφωνα με τον ίδιο. Σε αυτά προστίθενται τέσσερα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα European Solidarity Corps της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2021.
Το 2021, η Tügva δημιούργησε μια «Ακαδημία Νέων Διπλωματών» και έφερε συμμετέχοντες από τη Γαλλία και τη Γερμανία… Οργάνωσε επίσης «στρατόπεδα δράσης», όπου οι νεαροί συμμετέχοντες στρατολογούνται και ενθαρρύνονται να «κάνουν τζιχάντ».
Ειρωνεία της τύχης: ήταν ήδη εξαιτίας αποκαλύψεων σχετικά με αυτή την ισλαμιστική οργάνωση και τις διασυνδέσεις της μέσα στον τουρκικό κρατικό μηχανισμό που ο Μετίν Τζιχάν αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Τουρκία. Αντιμετώπιζε ποινή φυλάκισης έως έξι ετών.
Οι αποκαλύψεις αυτές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση στην Τουρκία… Όχι όμως στην Ευρώπη. Η χρηματοδότηση των σχεδίων της Tügva από τις Βρυξέλλες δεν αμφισβητήθηκε.
Ακόμη και τον Δεκέμβριο του 2025, ένα πρόγραμμα ανταλλαγής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης χρηματοδότησε την παραμονή έξι εβδομάδων στην Κωνσταντινούπολη νέων από ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς και την εκπαίδευσή τους.
Ευρωπαϊκά κονδύλια
Η Tügva δεν είναι το μοναδικό ίδρυμα που προωθεί το όραμα και τα σχέδια του Ερντογάν. Οι Türgev, Seta, IHH, Önder, αλλά και οι Kadem, Ensar και Nur, είναι μεταξύ των οργανώσεων που χαρακτηρίζονται ισλαμιστικές, ορισμένες από τις οποίες συνδέονται με θρησκευτικές αδελφότητες, και οι οποίες ακμάζουν χάρη στην υποστήριξη του AKP και λαμβάνουν ευρωπαϊκά κονδύλια για τα διεθνή τους σχέδια, επισημαίνει ο Μετίν Τζιχάν.
Η Tügva διαχειρίζεται στην Τουρκία περισσότερα από 400 παραρτήματα και δεκάδες φοιτητικές εστίες. Ορισμένες από αυτές τις οντότητες διαθέτουν ακόμη και θερινές κατασκηνώσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος, ιδίως στη Γαλλία.
Στην Τουρκία, οι δομές αυτές έχουν ουσιαστικά καταλάβει τον ανθρωπιστικό χώρο και έχουν απορροφήσει ένα μέρος των δικτύων χρηματοδότησης.
Το 2021, ο Μετίν Τζιχάν είχε επίσης αναδείξει τον ρόλο που διαδραματίζουν αυτές οι ΜΚΟ στην τοποθέτηση των μελών τους στην καρδιά του κρατικού μηχανισμού. Σύμφωνα με τα έγγραφα που επικαλείται ο δημοσιογράφος στην έρευνά του, μια σύσταση από την Tügva θα μπορούσε να είναι πιο πολύτιμη από ένα πτυχίο για την ένταξη στη δημόσια διοίκηση στους τομείς της άμυνας, της παιδείας ή της δικαιοσύνης.
Τα ιδρύματα αυτά λειτουργούν ως πολιτικοί διαμεσολαβητές, διανέμουν επιδοτήσεις και θέσεις εργασίας, ανταμείβουν την αφοσίωση… Λειτουργούν ως ένα είδος «μαύρου ταμείου» για την εξουσία και τον στενό της κύκλο.
Μια οικογενειακή υπόθεση
Αυτός είναι επίσης ο ρόλος του ιδρύματος Türgev (Türkiye gençlik ve egitim vakfi, Ίδρυμα Νεολαίας και Εκπαίδευσης της Τουρκίας), το οποίο γιόρτασε πρόσφατα την 30ή επέτειό του, στα τέλη Ιουνίου, στην Κωνσταντινούπολη, παρουσία του προέδρου Ερντογάν και της συζύγου του, Εμινέ.
Στην ομιλία του, ο Τούρκος ηγέτης δήλωσε ότι «τα ιδρύματα που στηρίζουν την κοινωνία και την οικογένεια γίνονται στόχος ορισμένων κύκλων. Οι ίδιοι αυτοί κύκλοι εργάζονται για να εμφυσήσουν στο μυαλό των νέων παρεκκλίσεις όπως τα LGBT, ασύμβατες με την ανθρώπινη φύση, καθώς και αυτού του είδους τις ιδέες και ιδεολογίες».
Από το 2018 έως το 2024, την Türgev διηύθυνε η Fatmanur Altun, σύζυγος του πρώην διευθυντή επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Fahrettin Altun. Σήμερα επικεφαλής της είναι η δικηγόρος, ερευνήτρια και ακτιβίστρια Hatice Yilmaz, η οποία για πολλά χρόνια υπερασπιζόταν τα δικαιώματα των φοιτητριών που φορούν ισλαμική μαντίλα στα πανεπιστήμια.
Ο Μπιλάλ Ερντογάν είναι ένας από τους ιδρυτές της, αλλά πλέον συμμετέχει στην αδελφή οργάνωση Ilim Yayma Vakfi.
Όσο για τη μεγαλύτερη κόρη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την Έσρα Αλμπαϊράκ, είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της. Η ίδια είναι παντρεμένη με τον Μπεράτ Αλμπαϊράκ, πρώην υπουργό Ενέργειας και στη συνέχεια Οικονομικών, από το 2015 έως το 2020, και κατέχει διακριτικά στρατηγικές θέσεις σε αρκετά από αυτά τα φιλανθρωπικά ιδρύματα.
Είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Turken, μιας οργάνωσης που δημιουργήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να υποστηρίζει Τούρκους φοιτητές και διαχειρίζεται περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια.
Παράλληλα, είναι μία από τις ιδρύτριες του ιδρύματος Turkuvaz, που δημιουργήθηκε το 2024 για να στηρίξει εκπαιδευτικά, κοινωνικά και πολιτιστικά σχέδια.
Συμμετέχει επίσης στο διοικητικό συμβούλιο της Πράσινης Ημισελήνου, η οποία αγωνίζεται κατά των εξαρτήσεων από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά.
Υποστηρίζει επίσης την Kadem, ένα ίδρυμα για «τις γυναίκες και τη δημοκρατία», το οποίο διευθύνει η αδελφή της, Sümeyye Erdogan Bayraktar.
Τέλος, διευθύνει το ίδρυμα NUN, το οποίο διαχειρίζεται σχολεία, και εποπτεύει διεθνείς εκδηλώσεις όπως το Παγκόσμιο Φόρουμ Αποαποικιοποίησης, η γενική συνέλευση του οποίου πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον περασμένο Μάιο.
Εκεί δήλωσε ότι επιθυμεί ο κόσμος να εμπλουτιστεί με «νέα κέντρα» και με «τη σοφία που παράγεται στην Κωνσταντινούπολη, την Αντίς Αμπέμπα, την Τζακάρτα, το Ραμπάτ, το Κάιρο και τη Γάζα»
Le Point
via Babis Georges Petrakis
===============
Σχόλια