Του Δρ. Σωτήρη Καμενόπουλου* Τρι, 14 Ιουλίου 2026 - 14:10
Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο ένα περιβαλλοντικό εγχείρημα. Είναι ίσως η μεγαλύτερη βιομηχανική και γεωπολιτική αναδιάρθρωση που έχει επιχειρήσει ποτέ η ανθρωπότητα. Για το λόγο αυτό, από την εποχή ακόμη της Συμφωνίας των Παρισίων (στην οποία σημειωτέον μας έβαλε ο κ. Τσίπρας), είχα επισημάνει ότι το οικονομικό κόστος της μετάβασης είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που συνήθως παρουσιάζεται στο δημόσιο διάλογο. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ
Η εφαρμογή των δεσμεύσεων του Παρισιού συνεπάγεται τεράστιες επενδύσεις σε ηλεκτροπαραγωγή, ηλεκτρικά δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, ηλεκτροκίνηση, νέες βιομηχανίες, αναβάθμιση κτιρίων και υποδομών. Εκείνη την περίοδο είχα επιχειρήσει να ποσοτικοποιήσω τόσο τη συνολική όσο και την κατά κεφαλήν οικονομική επιβάρυνση που συνεπάγεται η εφαρμογή των στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων, επισημαίνοντας ότι το πραγματικό κόστος της ενεργειακής μετάβασης υποτιμάται συστηματικά στον δημόσιο διάλογο. To 2019 η προσωπική εκτίμησή μου για τους συνολικούς πράσινους φόρους που θα πληρώσουν οι Έλληνες φορολογούμενοι μέχρι το 2050 ανερχόταν στα 300 δις ευρώ! (εδώ: https://www.defence-point.gr/quot-ayti-einai-i-synoliki-kai-atomiki-epivarynsi-mnimonio-tis-symfonias-toy-parisioy-quot). Το 2024 η εκτίμηση ανήλθε στα 436 δις ευρώ! (εδώ: https://www.kathimerini.gr/economy/563268313/sta-436-dis-to-kostos-tis-prasinis-metavasis/)
Σήμερα όμως προκύπτει ένας δεύτερος, εξίσου μεγάλος λογαριασμός.
Σύμφωνα με πρόσφατες διεθνείς αναλύσεις, η απεξάρτηση της Δύσης από την κινεζική κυριαρχία στις κρίσιμες πρώτες ύλες μπορεί να απαιτήσει επενδύσεις που φθάνουν τα 23,6 τρισεκατομμύρια δολάρια! Το ποσό αυτό δεν αφορά την πράσινη μετάβαση καθαυτή. Αφορά αποκλειστικά την προσπάθεια να δημιουργηθεί από την αρχή μία νέα αλυσίδα αξίας (value chain)για τις σπάνιες γαίες, το λίθιο, το κοβάλτιο, τον γραφίτη και τα υπόλοιπα κρίσιμα ορυκτά εκτός Κίνας.
Με άλλα λόγια, ο αρχικός λογαριασμός της Συμφωνίας των Παρισίων δεν ήταν πλήρης.
Σήμερα προστίθεται ένας δεύτερος λογαριασμός, ο οποίος δεν είχε ουσιαστικά συνυπολογιστεί.
Και αυτό ακριβώς επιβεβαιώνει κάτι που είχα επισημάνει επανειλημμένα ήδη από το 2014: η πραγματική ισχύς της Κίνας δεν βρίσκεται στα ίδια τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών, αλλά στον έλεγχο της μεταλλουργίας, της επεξεργασίας, της παραγωγής μόνιμων μαγνητών και συνολικά της βιομηχανικής αλυσίδας.
Στο μεταξύ, η Δύση διαπίστωσε ότι ακόμη και αν διαθέσει τα απαιτούμενα κεφάλαια, υπάρχει ένα ακόμη σοβαρό εμπόδιο: δεν υπάρχουν αρκετοί ειδικοί. Το Great Crew Change, δηλαδή η μαζική συνταξιοδότηση των baby boomers, έχει αφήσει Ευρώπη και ΗΠΑ με μεγάλες ελλείψεις μεταλλουργών, μηχανικών ορυκτών πόρων και ειδικών επεξεργασίας σπάνιων γαιών. Η τεχνογνωσία αυτή δεν δημιουργείται με νομοθετικές ρυθμίσεις.
Χρειάζονται δεκαετίες.
Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.
Όταν πριν από μερικά χρόνια έγραφα ότι έρχονται πτωχεύσεις, κρατικοποιήσεις ή ακόμη και κινεζικές εξαγορές ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών, αρκετοί θεωρούσαν ότι πρόκειται για υπερβολική εκτίμηση (εδώ: https://www.energia.gr/article/195276/eyropaikh-aytokinhtoviomhhania-erhontai-ptoheyseis-h-kratikopoihseis-h-kinezikes-exagores).
Σήμερα η Volkswagen και συνολικά η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία αντιμετωπίζουν ακριβώς τις συνέπειες μιας μετάβασης που σχεδιάστηκε χωρίς να προηγηθεί η εξασφάλιση των απαραίτητων πρώτων υλών και της αντίστοιχης βιομηχανικής βάσης. (Blogger: βλέπε εδώ)
Η πράσινη μετάβαση δεν απέτυχε επειδή είναι λανθασμένος στόχος.
Απέτυχε στον σχεδιασμό της.
Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα η Δύση καλείται να πληρώσει δύο διαφορετικούς λογαριασμούς.
Τον λογαριασμό της ίδιας της ενεργειακής μετάβασης, όπως αυτός προκύπτει από τις δεσμεύσεις της Συμφωνίας των Παρισίων και έναν δεύτερο λογαριασμό δεκάδων τρισεκατομμυρίων δολαρίων για να ανακτήσει τις βιομηχανικές δυνατότητες που εγκατέλειψε τις προηγούμενες δεκαετίες.
Η πραγματικότητα είναι πλέον δύσκολο να αμφισβητηθεί.
Δεν μπορείς να σχεδιάζεις μια τόσο φιλόδοξη ενεργειακή μετάβαση χωρίς να έχεις προηγουμένως εξασφαλίσει όλους τους κρίκους της αλυσίδας: τις πρώτες ύλες, τη μεταλλουργία, τη βιομηχανία, την τεχνογνωσία και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Διαφορετικά, η πράσινη μετάβαση κινδυνεύει να μετατραπεί στο ακριβότερο και πιο αποτυχημένο βιομηχανικό εγχείρημα της σύγχρονης ιστορίας. Με όλες τις γεωπολιτικές συνέπειες...
* Ο δρ Σωτήρης Καμενόπουλος είναι PhD της Σχολής Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης
=================
================
-------------------
--------------------
Σχόλια