ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ
Υπάρχουν χώρες που διαθέτουν αμύθητο φυσικό πλούτο αλλά παραμένουν φτωχές. Υπάρχουν χώρες που έχουν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ορυκτό πλούτο και στρατηγικές θέσεις, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της αξίας του πλούτου τους καταλήγει αλλού. Και υπάρχουν χώρες που, παρά το κόστος, επιλέγουν έναν πολύ δυσκολότερο δρόμο∙ να υπομείνουν δεκαετίες πιέσεων, απομονώσεως και στερήσεων προκειμένου κάποτε να αποκτήσουν πραγματική κυριαρχία πάνω στους ίδιους τους πόρους τους. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ
Το Ιράν, ανεξαρτήτως συμφωνίας ή διαφωνίας με το καθεστώς του, μοιάζει σήμερα να προσφέρει ένα σκληρό γεωπολιτικό μάθημα. Ότι ο φυσικός πλούτος δεν ανήκει πραγματικά σε εκείνον που τον έχει κάτω από το έδαφός του. Ανήκει τελικά σε εκείνον που μπορεί να τον προστατεύσει, να αντέξει το κόστος και να διαμορφώσει όρους κυριαρχίας γύρω από αυτόν.
Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και έπειτα, το Ιράν βρέθηκε αντιμέτωπο με έναν σχεδόν μόνιμο μηχανισμό κυρώσεων, αποκλεισμών και γεωπολιτικών πιέσεων. Για δεκαετίες αποκλείσθηκε από σημαντικά τμήματα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, είδε τα αποθέματά του να περιορίζονται, βρέθηκε αντιμέτωπο με εμπάργκο και επανειλημμένες απειλές στρατιωτικής δράσεως.
Πολλοί θεωρούσαν ότι τελικώς θα λυγίσει. Ότι μια χώρα δεν μπορεί να επιβιώσει επί δεκαετίες εκτός της κανονικής παγκόσμιας οικονομικής ροής. Όμως η Τεχεράνη φαίνεται πως επέλεξε διαφορετική στρατηγική. Αντί να προσπαθήσει να ενσωματωθεί στους δυτικούς όρους, άρχισε σταδιακά να δημιουργεί παράλληλους δρόμους επιβιώσεως.
Ανέπτυξε εναλλακτικά δίκτυα εξαγωγής πετρελαίου. Δημιούργησε συστήματα εμπορίου που παρακάμπτουν, όσο είναι δυνατόν, το δολάριο. Ενίσχυσε τις σχέσεις του με πολλές ασιατικές δυνάμεις, αξιοποίησε γκρίζες αγορές, ανέπτυξε ένα πλέγμα εμπορικών διαδρομών και έμαθε να λειτουργεί υπό πίεση. Αυτό που για άλλες χώρες θα αποτελούσε προσωρινή κρίση, για το Ιράν έγινε σχεδόν μόνιμη κατάσταση.
Και εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο δίδαγμα. Οι μεγάλες γεωπολιτικές αναμετρήσεις δεν κερδίζονται πάντοτε με την άμεση σύγκρουση. Συχνά κερδίζονται με την επίδειξη αντοχής. Με την ικανότητα ενός κράτους να επιβιώνει υπό αδιαλλαξία παρά την πίεση που του ασκείται.
Το Ιράν έμοιαζε επί δεκαετίες με χώρα υπό διαρκή πολιορκία. Όμως μια χώρα που μαθαίνει να ζει υπό πολιορκία, αργά ή γρήγορα, αποκτά ανοσία απέναντι στην πίεση. Μαθαίνει να οργανώνει εναλλακτικά δίκτυα. Να αντέχει οικονομικά σοκ. Να προσαρμόζεται. Και κάποια στιγμή μπορεί να μετατρέψει την αδυναμία σε γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Το επίτευγμα του Ιράν
Τα τελευταία γεγονότα στον Περσικό Κόλπο ερμηνεύονται από αρκετούς αναλυτές ως ένδειξη ότι το Ιράν ξεκάθαρα πλέον πλησιάζει σε μια φάση μεγαλύτερης διαπραγματευτικής ισχύος. Η Τεχεράνη, μετά από δεκαετίες πιέσεων, κατάφερε να διαμορφώσει τέτοιες συνθήκες ώστε η πλήρης στρατιωτική ή οικονομική υποταγή της να καθίσταται υπερβολικά δαπανηρή για τους αντιπάλους της.
Το μεγαλύτερο επίτευγμά της δεν είναι στρατιωτικό. Είναι στρατηγικό. Διότι αυτό σημαίνει ότι μια χώρα κατάφερε, μέσα από δεκαετίες καρτερίας, να διεκδικήσει αυξημένο έλεγχο επί των δικών της πόρων και των όρων διαθέσεώς τους. Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγάλη παγκόσμια συζήτηση που ανοίγει. Τι σημαίνει πραγματική εθνική κυριαρχία;
Μια χώρα δεν είναι κυρίαρχη επειδή διαθέτει κοιτάσματα. Ούτε επειδή έχει σημαία και σύνορα. Κυρίαρχη είναι όταν μπορεί να αποφασίζει ποιος εκμεταλλεύεται τον πλούτο της, υπό ποιους όρους και προς όφελος τίνος. Η ιστορία είναι γεμάτη κράτη που διέθεταν τεράστιους φυσικούς πόρους αλλά παρέμειναν ουσιαστικά εξαρτημένα. Άλλοι όριζαν τις τιμές, άλλοι τις διαδρομές μεταφοράς, άλλοι τους κανόνες του εμπορίου και άλλοι τελικά απολάμβαναν το μεγαλύτερο μέρος της υπεραξίας. Ο πλούτος βρισκόταν στο έδαφός τους, αλλά η πραγματική κυριαρχία βρισκόταν αλλού.
Το Ιράν φαίνεται να επιδίωξε κάτι διαφορετικό. Να υπομείνει ένα τεράστιο ιστορικό κόστος με την ελπίδα ότι κάποτε θα μπορέσει να διαπραγματεύεται από θέση μεγαλύτερης αυτονομίας. Η διαδρομή αυτή ήδη προσφέρει ένα μάθημα. Ότι οι χώρες που θέλουν πραγματικά να γίνουν κυρίες του πλούτου τους χρειάζονται τέσσερα πράγματα: υπομονή, αντοχή, στρατηγικό σχέδιο και βαθιά κατανόηση της γεωγραφίας τους.
Η γεωγραφία δεν είναι απλώς χάρτης. Είναι δύναμη. Το Ιράν βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές περιοχές του πλανήτη, δίπλα σε θαλάσσιες οδούς από τις οποίες διέρχεται τεράστιο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής ροής. Μια χώρα που κατανοεί τη γεωστρατηγική της θέση και οικοδομεί την πολιτική της πάνω σε αυτήν αποκτά πλεονεκτήματα που δεν εξαντλούνται σε στρατούς ή οικονομικούς δείκτες.
Το βαθύτερο δίδαγμα όμως είναι άλλο: Οι λαοί συχνά θέλουν άμεσα αποτελέσματα. Γρήγορο πλούτο, εύκολες λύσεις, γρήγορες ενσωματώσεις σε διεθνή συστήματα που υπόσχονται ευημερία. Όμως η ιστορία δείχνει ότι η πραγματική αυτονομία ποτέ δεν χαρίζεται. Κατακτάται με μακρά καρτερία.
Blogger:... κι' αν το Ιραν αποδεικνύει ανθεκτικότητα και συνεκτικότητα, το αντίθετο ακριβώς μπορεί να ισχυρισθεί κανείς για την Ελλάδα. Η Ελλάδα αφέθηκε απροετοίμαστη στις δόλιες επιθέσεις. Υπέστη συστηματική υπονόμευση με τις ηγεσίες "της" να καταφέρονται συστηματικά εναντίον της κοινωνίας.
... συστηματικά πολεμάνε την μνήμη. Αφού χωρίς μνήμη το άτομο είναι άθυρμα. Η καταστροφή της ιστορικής μνήμης, αυτής που οικοδομεί συνεκτικές σχέσεις, που φτιάχνει εν τέλει κοινωνία είναι ο τρόπος που οδηγεί σε πλήρη διάλυση - ρευστοποίηση... Αντιθαστείτε, όπως λέει και ο ποιητής...
----------------------------------
----------------------------
Οι ελληνικές επιχειρήσεις αλλάζουν χέρια
Paul Craig Roberts : Οι πιστωτές έκλεψαν το οικονομικό μέλλον των Ελλήνων. Η Ελλάδα δεν είναι ένα κυρίαρχο έθνος
Απουσία μοντέλου ανάπτυξης για την Ελλάδα
Η Ελλάδα στον δρόμο για Failed State
Ο αφελληνισμός του παραγωγικού ιστού ή τα γκαρσόνια της Ευρώπης
ΣΤΟΧΟΣ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - «H Ελλάδα αλλάζει χέρια»
Καλώς ήρθατε στην Νέα Ελλάδα(=Γουατεμάλα!)
Πώς στην περίπτωση της Ελλάδας τετραγωνίστηκε ο κύκλος
===========
Η Ιστορική Συνείδηση του ΙράνΥπάρχουν κράτη που δεν υπάρχουν απλώς μέσα στην ιστορία αλλά που ζουν μέσα από τη μνήμη της ιστορίας τους. Το Ιράν ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Για να κατανοήσει κανείς τη στάση του στον σύγχρονο κόσμο, δεν αρκεί να εξετάσει την οικονομία του, τον στρατό του ή το πολιτικό του σύστημα. Πρέπει πρώτα να κατανοήσει κάτι βαθύτερο∙ την ιστορική του συνείδηση.Το Ιράν δεν αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ένα νεότερο κράτος που δημιουργήθηκε μέσα από τις ανακατατάξεις του εικοστού αιώνα. Βλέπει τον εαυτό του ως συνέχεια μιας ιστορικής διαδρομής χιλιάδων ετών. Η περσική μνήμη παραμένει ενεργή. Η ανάμνηση των μεγάλων αυτοκρατοριών, της πολιτισμικής ακμής, της ιδιαίτερης ταυτότητας και της ιστορικής αποστολής δεν έχει εξαφανισθεί. Παραμένει ως υπόστρωμα μέσα στην κοινωνική και πολιτική συνείδηση.Αυτό είναι κάτι που η Δύση αδυνατεί να κατανοήσει. Δεν διαθέτει καν τα φόντα για να το κάνει. Συνηθίζει να ερμηνεύει τα κράτη με όρους οικονομικών συμφερόντων, στρατιωτικών ισορροπιών ή πολιτικών καθεστώτων. Όμως υπάρχουν κοινωνίες που λειτουργούν με βάση την ιστορική τους μνήμη. Και η μνήμη αυτή δημιουργεί ανθεκτικότητα. Ένα έθνος που αισθάνεται ότι αποτελεί ιστορικό κέντρο, δύσκολα αποδέχεται τον ρόλο της περιφέρειας.Η σχέση του Ιράν με τη Δύση καθορίζεται ακριβώς από αυτή τη συνείδηση. Δεν πρόκειται απλώς για πολιτική αντιπαράθεση ή ιδεολογική διαφωνία. Στη συλλογική εμπειρία των Ιρανών υπάρχει έντονα η αίσθηση εξωτερικής παρεμβάσεως, επιβολής και ταπεινώσεως. Οι παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων, οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί και η αίσθηση ότι άλλοι επιχείρησαν να καθορίσουν την πορεία της χώρας, διαμόρφωσαν μία βαθιά δυσπιστία απέναντι στην εξωτερική εξάρτηση.Η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 δεν μπορεί να κατανοηθεί μόνο ως θρησκευτικό ή πολιτικό γεγονός. Υπήρξε κυρίως η ιστορική στιγμή της επανακτήσεως της κυριαρχίας του Ιράν. Για ένα μεγάλο μέρος της ιρανικής κοινωνίας, η επανάσταση σήμαινε την επιστροφή της δυνατότητας να ορίζει η ίδια η χώρα τη μοίρα της. Ανεξάρτητα από το πώς την αξιολογεί κανείς πολιτικά, για τους ίδιους τους Ιρανούς αποτέλεσε σημείο καμπής της ιστορικής τους αυτοσυνειδησίας.Αυτό εξηγεί και κάτι που προκαλεί συχνά απορία στους εξωτερικούς παρατηρητές. Πώς μία χώρα άντεξε δεκαετίες κυρώσεων, πιέσεων, απομονώσεως και απειλών χωρίς να καταρρεύσει ή να αλλάξει ριζικά προσανατολισμό; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην κρατική οργάνωση ή στους φυσικούς πόρους. Βρίσκεται στη συνείδηση ότι η επιβίωση δεν είναι απλώς πολιτικό ζήτημα αλλά ιστορική αποστολή. Όταν ένας λαός θεωρεί ότι κουβαλά μια συνέχεια αιώνων, αποκτά διαφορετικό επίπεδο αντοχής.Το Ιράν δεν αισθάνεται ότι μπήκε τώρα στην ιστορία. Αντιθέτως, αισθάνεται ότι επιστρέφει σε αυτήν. Και αυτή η αίσθηση επιστροφής μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί διεθνώς. Δεν επιδιώκει απλώς να προσαρμοσθεί σε έναν κόσμο που δημιουργήθηκε από άλλους. Επιχειρεί να υπάρξει ως αυτόνομος πόλος μέσα σε αυτόν.Γι’ αυτό η ιστορική συνείδηση του Ιράν δεν είναι πολιτισμική λεπτομέρεια. Είναι στρατηγικός παράγοντας. Όποιος επιχειρεί να ερμηνεύσει τη χώρα μόνο με οικονομικούς ή στρατιωτικούς όρους, παραβλέπει τον βαθύτερο μηχανισμό που καθορίζει τη στάση της. Διότι τα κράτη που διαθέτουν ιστορική μνήμη δεν λειτουργούν μόνο με βάση το παρόν. Λειτουργούν με βάση μία συνέχεια που αισθάνονται ότι οφείλουν να διαφυλάξουν.Αυτό οπωσδήποτε είναι το βαθύτερο στοιχείο της ιρανικής ανθεκτικότητας. Ότι το Ιράν δεν βλέπει τον εαυτό του ως ένα ακόμη κράτος του διεθνούς συστήματος, αλλά ως ιστορική οντότητα που έχει δικαίωμα να παραμείνει κυρίαρχη, ακόμη και όταν ολόκληρος ο κόσμος πιέζει προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Σχόλια