Αν ο μακαρίτης ο Φουκώ καθόταν σήμερα να πιει έναν καφέ με τον Μπιούνγκ-Τσουλ Χαν, το πιθανότερο είναι πως θα πάθαινε ένα μικρό πολιτισμικό σοκ, συνειδητοποιώντας πως οι παλιές, καλές, ορθόδοξες μέθοδοι της εξουσίας πήγαν περίπατο. Ο Γάλλος μάς τα εξήγησε όμορφα: η νεωτερικότητα, αφού ξεμπέρδεψε με τις απολυταρχίες, ανακάλυψε τη «βιοπολιτική». Τι θα πει αυτό; Πως το κράτος, έξυπνο καθώς είναι, αποφάσισε να μην σου κόβει το κεφάλι, αλλά να σου κουμαντάρει το σώμα. Σου λέει, για να μου είσαι χρήσιμος, πρέπει να είσαι υγιής, πειθαρχημένος και παραγωγικός. Κι έτσι μας έκλεισε σε κουτάκια. Στο σχολείο για να στρώσεις, στο στρατόπεδο για να υπακούς, στο εργοστάσιο για να παράγεις, στο νοσοκομείο για να επισκευάζεσαι και στη φυλακή αν τολμήσεις να παρεκκλίνεις. Αυτή ήταν η βιοπολιτική: μια εξουσία ορατή, με στολή, με νόμους, με «πρέπει» και με ένα τεράστιο «απαγορεύεται» να κρέμεται πάνω από το κεφάλι σου. Ξεκάθαρα πράγματα. Ξέρεις ποιος σε πατάει, ξέρεις γιατί σε πατάει, κι αν είσαι μάγκας, οργανώνεσαι και τον πολεμάς.
Έλα όμως που ο νεοφιλελευθερισμός αποδείχτηκε πολύ πιο πονηρός από τους παλιούς χωροφύλακες. Εδώ έρχεται ο Κορεάτης να μας ανοίξει τα μάτια με την «ψυχοπολιτική» του. Σου λέει, σύντροφε, το σώμα είναι πια ξεπερασμένη υπόθεση. Τι να το κάνω να σου επιβάλλω την πειθαρχία με το ζόρι, όταν μπορώ να σε κάνω να τη ζητάς μόνος σου; Η σύγχρονη εξουσία δεν φοράει αρβύλες· φοράει το χαμόγελο του life coach. Αντί για το βαρύ και ασήκωτο «πρέπει» του Φουκώ, σου πουλάει το ανάλαφρο, το ναρκισσευτικό «μπορείς». Γίνεσαι ο «επιχειρηματίας του εαυτού σου». Τρέχεις στα γυμναστήρια, παρακολουθείς σεμινάρια αυτοβελτίωσης, δουλεύεις δεκάωρα στο λάπτοπ και νομίζεις πως πραγματοποιείς τα όνειρά σου. Μόνο που στην πραγματικότητα γίνεσαι ο πιο αδίστακτος εργοδότης του εαυτού σου. Εκμεταλλεύεσαι τη δική σου ψυχή μέχρι να στεγνώσει, κι από πάνω χαμογελάς επειδή νιώθεις «ελεύθερος».
Και το κερασάκι στην τούρτα; Το παλιό Πανοπτικό του Φουκώ, όπου ο φύλακας σε κοίταζε στα κρυφά κι εσύ φοβόσουν, αντικαταστάθηκε από το ψηφιακό τσίρκο των social media. Εδώ δεν σε υποχρεώνει κανένας να σωπάσεις. Το αντίθετο! Σε παρακαλάνε να μιλήσεις, να φωτογραφηθείς, να ξεγυμνώσεις την ιδιωτική σου ζωή, τις προτιμήσεις σου, τα νεύρα σου, τα εσώρουχά σου. Κι εσύ το κάνεις μετά χαράς για λίγα likes, την ώρα που τα Big Data καταγράφουν το ασυνείδητό σου με χειρουργική ακρίβεια.
Έτσι λοιπόν, η διαφορά είναι απλή και τραγική. Ο Φουκώ περιέγραψε μια κοινωνία που σου έσπαγε τα νεύρα και σε έστελνε στο ψυχιατρείο ως «τρελό» ή «παραβάτη» επειδή δεν χωρούσες στο καλούπι της. Ο Χαν περιγράφει τη σημερινή κοινωνία που δεν σου απαγορεύει τίποτα, αλλά σου ζητάει τα πάντα, με αποτέλεσμα να σε στέλνει στον ψυχίατρο με κατάθλιψη και burnout. Στον Φουκώ πάλευες να γλιτώσεις από τη βία των άλλων. Στον Χαν πρέπει να βρεις τον τρόπο να γλιτώσεις από τη βία που ασκείς ο ίδιος στον εαυτό σου.
via Nikos Rigas
==========
BYUNG-CHUL HAN
----------------------
------------------
-----------------------
--------------------
-------------------
==============
Η επιδημία της μοναξιάς δεν πλήττει μόνο τη Νότια Κορέα
Πάρα πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν στην απομόνωση κάθε χρόνο, με τις αρχές να προσπαθούν να πάρουν μέτρα και ένα από αυτά είναι ο Νόμος για την Πρόληψη και τη Διαχείριση του Μοναχικού Θανάτου. Μήπως ήρθε η ώρα να μεριμνήσουν περισσότερες χώρες;
Κάθε χρόνο, χιλιάδες Νοτιοκορεάτες -κυρίως μεσήλικες άνδρες- πεθαίνουν ήσυχα και μόνοι, αποκομμένοι από την οικογένεια και τους φίλους τους. Μερικές φορές περνούν μέρες ή και εβδομάδες μέχρι βρεθούν τα σώματά τους. Αυτοί είναι οι “μοναχικοί θάνατοι” της χώρας, γνωστοί ως godoksa στα κορεατικά. Είναι μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος μοναξιάς και απομόνωσης σε όλη τη χώρα, ένα ζήτημα τόσο πιεστικό που η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί για να το καταπολεμήσει.
Στην πρωτεύουσα Σεούλ, οι δημοτικές αρχές ανακοίνωσαν ότι θα δαπανήσουν 451,3 δισεκατομμύρια γουόν (σχεδόν 302 εκατομμύρια ευρώ) τα επόμενα πέντε χρόνια για να “δημιουργήσουν μια πόλη όπου κανείς δεν θα είναι μόνος”. Αυτές οι πρωτοβουλίες περιλαμβάνουν συμβούλους μοναξιάς διαθέσιμους σε μια τηλεφωνική γραμμή 24/7, μια διαδικτυακή πλατφόρμα για παρόμοια συμβουλευτική, καθώς και μέτρα παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων επισκέψεων και συμβουλών πρόσωπο με πρόσωπο, σύμφωνα με τη μητροπολιτική κυβέρνηση. Ο δήμαρχος της Σεούλ μάλιστα δήλωσε ότι η μοναξιά και η απομόνωση δεν είναι ατομική υπόθεση αλλά πρόβλημα που η κοινωνία πρέπει να επιλύσει και ότι θα κινητοποιήσει τις δημοτικές αρχές για να βοηθήσει τους μοναχικούς ανθρώπους να θεραπευτούν και να επιστρέψουν στην κοινωνία.
Η πόλη σχεδιάζει επίσης να δημιουργήσει διευρυμένες ψυχολογικές υπηρεσίες και πράσινους χώρους, διατροφικά προγράμματα για μεσήλικες και ηλικιωμένους κατοίκους, ένα ειδικό “σύστημα αναζήτησης” για τον εντοπισμό απομονωμένων κατοίκων που χρειάζονται βοήθεια και δραστηριότητες για την ενθάρρυνση των ανθρώπων να βγουν έξω και να συνδεθούν με άλλους, όπως κηπουρική, αθλήματα, λέσχες βιβλίου και πολλά άλλα.
Μέρος αυτής της αύξησης του φαινομένου που παρατηρείται θα μπορούσε να οφείλεται στον νέο, ευρύτερο ορισμό του υπουργείου για τον “μοναχικό θάνατο”. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ενώ τα προηγούμενα χρόνια το νεκρό σώμα έπρεπε να βρεθεί μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα για να χαρακτηριστεί ως “μοναχικός θάνατος”, ο όρος ισχύει τώρα για οποιονδήποτε ζει σε κοινωνική απομόνωση, αποκομμένος από οικογένεια ή συγγενείς και πεθαίνει μόνος λόγω αυτοκτονίας ή ασθένειας.
Ένας άλλος παράγοντας πίσω από την αύξηση θα μπορούσε να είναι η δημογραφική κρίση της χώρας. Ο γηραιότερος πληθυσμός και η μείωση του ποσοστού γεννήσεων σημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σταθερά περισσότεροι θάνατοι παρά γεννήσεις. Το συνολικό ποσοστό θνησιμότητας της Νότιας Κορέας αυξάνεται και αυτό περιλαμβάνει και τους μοναχικούς θανάτους. Ωστόσο, τα στοιχεία εξακολουθούν να μιλούν για ένα μεγαλύτερο πρόβλημα που φαίνεται να επηρεάζει περισσότερο μεσήλικες και ηλικιωμένους άνδρες. Περισσότερο από το 84% των μοναχικών θανάτων που καταγράφηκαν πέρυσι ήταν άνδρες, πάνω από πέντε φορές ο αριθμός των μοναχικών θανάτων γυναικών, σύμφωνα με το υπουργείο. Οι άνδρες ηλικίας 50 και 60 ετών αποτελούσαν περισσότερο από το μισό της συνολικής ομάδας.
Σε ορισμένες κουλτούρες, η μοναξιά θεωρείται ως ένα συναίσθημα που συμβαίνει όταν οι σχέσεις δεν είναι ικανοποιητικές και οι Νοτιοκορεάτες μπορεί να νιώθουν βαθιά μοναξιά ή αίσθηση αποτυχίας αν πιστεύουν ότι δεν έχουν σημαντικό αντίκτυπο στους άλλους ή στην κοινωνία. Ακόμα και αν έχουν μια πλούσια κοινωνική ζωή και στενές σχέσεις, μπορεί να εξακολουθούν να νιώθουν μοναξιά όταν συγκρίνουν τον εαυτό τους με άλλους και αμφισβητούν ότι είναι χρήσιμοι και ότι συνεισφέρουν αρκετά στην κοινωνία.
Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες, όπως η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών, η μείωση των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων εκτός εργασίας και οικογένειας, η κυριαρχία των σόσιαλ μίντια και ο τρόπος με τον οποίο ενισχύουν τα αισθήματα ανεπάρκειας αλλά και η ανταγωνιστική κουλτούρα της Νότιας Κορέας, η οποία είναι προσανατολισμένη στην επίτευξη υψηλών στόχων και οδηγεί όσους δεν πετυχαίνουν τους στόχους τους σε αισθήματα μοναξιάς. Όλα αυτά όμως, πλέον, κυριαρχούν στην καθημερινότητα του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού του πλανήτη.
Οι αρχές της Νότιας Κορέας έχουν ξεκινήσει διάφορες πρωτοβουλίες με την πάροδο των ετών για την καταπολέμηση του προβλήματος, συμπεριλαμβανομένου του Νόμου για την Πρόληψη και Διαχείριση του Μοναχικού Θανάτου, ο οποίος υποχρέωσε την κυβέρνηση να συντάξει ένα ολοκληρωμένο προληπτικό σχέδιο και μια πενταετή έκθεση για την κατάσταση. Το 2023, η κυβέρνηση ψήφισε μια τροποποίηση, που προσφέρει σε ορισμένους νέους “ερημίτες” οικονομική υποστήριξη έως και 650.000 γουόν (440 ευρώ) τον μήνα για έξοδα διαβίωσης, ώστε να τους βοηθήσει να επανενταχθούν στην κοινωνία.
Το θέμα της μοναξιάς, σαν επιδημικό φαινόμενο στις μέρες μας, απασχολεί όχι μόνο τη Νότια Κορέα αλλά πολλές χώρες. Έχει τραβήξει την προσοχή την τελευταία δεκαετία, καθώς υπάρχει αύξηση ακόμα και στους νέους που αποσύρονται από τον κόσμο και περνούν τις μέρες τους απομονωμένοι στο σπίτι, συχνά για μήνες κάθε φορά. Το φαινόμενο, γνωστό με τον ιαπωνικό όρο “hikikomori”, έχει γίνει όλο και πιο συχνό.
Στην Ιαπωνία, όπου η τάση hikikomori αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά και μελετήθηκε σε βάθος, διορίστηκε Υπουργός Μοναξιάς και Απομόνωσης το 2021. Το επόμενο έτος, η κυβέρνηση δημοσίευσε ένα εντατικό σχέδιο αντιμετώπισης, συμπεριλαμβανομένης μιας υπηρεσίας συμβουλευτικής 24/7 και της επέκτασης των προγραμμάτων συμβουλευτικής και κοινωνικής εργασίας.
Άλλες χώρες, ανάμεσα σε αυτές και το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν επίσης διορίσει υπουργούς μοναξιάς. Ο Εκτελεστικός Διευθυντής της Υπηρεσίας Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ, προειδοποίησε για μια επιδημία μοναξιάς και απομόνωσης σε μια γνωμάτευσή του το 2023, προτρέποντας για μέτρα όπως η δημιουργία ισχυρότερης κοινωνικής υποδομής και η ρύθμιση των διαδικτυακών πλατφορμών. Ακόμη και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε ανακοίνωση για την καταπολέμηση της μοναξιάς το 2023, χαρακτηρίζοντάς την “επείγουσα απειλή για την υγεία“. Φυσικά δεν μπορώ να σκεφτώ αυτή τη στιγμή ποιος και αν θα μπορούσε να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο στη δική μας κυβέρνηση, τη στιγμή που δεν έχουμε πολλά βασικά στον τομέα της Υγείας, αλλά τέλος πάντων.
Είναι αλήθεια πάντως ότι η κατάσταση έγινε ακόμα δυσκολότερη παγκοσμίως μετά την επιδημία του COVID-19 και δεν είναι σίγουρο ότι αρκούν μόνο αυτά τα μέτρα για να αλλάξουν τα πράγματα, αλλά σίγουρα είναι μια αρχή. Η ζωή μας στην κοινωνία είναι τόσο δύσκολη, που νιώθουμε ότι δεν έχουμε χρόνο να φροντίσουμε ούτε καν εμάς τους ίδιους, γι’ αυτό και χρειάζονται οι σωστές βάσεις ώστε να μπορέσουν όλοι οι άνθρωποι να καλλιεργήσουν την ικανότητα να φροντίζουν τόσο τον εαυτό τους, όσο και τους άλλους.
===========
Aris Vlachochristopoulos
✅ Άλλος ένας «πρωταθλητισμός» για την Ελλάδα του οικονομικού θαύματος!
✅ Την ώρα που η κυβέρνηση μας περιγράφει μια χώρα-παράδεισο, όπου όλοι ευημερούν, χαμογελούν και «μαυρίζουν στις διακοπές», έρχονται τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μας προσγειώσουν στην πραγματικότητα:
✅ Στην ΕΕ, το 29% των εργαζομένων δηλώνει ότι υποφέρει από εργασιακό άγχος, κατάθλιψη ή ψυχική επιβάρυνση.
❌ Η Ελλάδα;
Πρώτη στην Ευρώπη, με το ποσοστό των στρεσαρισμένων εργαζομένων να εκτινάσσεται στο 49%! (Σχεδόν 1 στους 2 εργαζόμενους!).
✅ Τελικά φαίνεται πως η «ανάπτυξη», τα εξαντλητικά 13ωρα, η ακρίβεια και η μόνιμη ανασφάλεια δεν προσφέρουν την απόλυτη ευτυχία που μας υποσχέθηκαν.
✅ Για την κυβέρνηση αυτά είναι ψιλά γράμματα, μας λένε άλλωστε «μην γκρινιάζετε, είστε πλούσιοι και απλά δεν το ξέρετε».
Σταθερότητα, μην την χάσουμε
Σχόλια