Μέρος Πρώτο
Η έκθεση του Ινστιτούτου Thomas More παρουσιάζει μια ιδιαίτερα αυστηρή κριτική της γαλλικής πολιτικής για την ασφάλεια, το ποινικό δίκαιο, τη λειτουργία των δικαστηρίων και το σωφρονιστικό σύστημα. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, το πρόβλημα δεν οφείλεται σε μία μόνο μεταρρύθμιση, αλλά στη συσσώρευση επιλογών που αποδυνάμωσαν σταδιακά την αποτρεπτική ισχύ της ποινής και την αποτελεσματικότητα του κράτους.
1. Η αποδυνάμωση της ποινικής καταστολής
Η κατάργηση του νόμου Peyrefitte το 1983 περιόρισε εργαλεία ταχείας και αποτελεσματικής αστυνομικής και δικαστικής δράσης. Το Ινστιτούτο θεωρεί ότι έκτοτε δημιουργήθηκε μια νοοτροπία όπου η προστασία του κατηγορουμένου υπερισχύει συστηματικά της προστασίας του θύματος.
2. Η υπερβολική έμφαση στη διαδικασία
Η διαρκής αύξηση των διαδικαστικών εγγυήσεων, των προσφυγών και των ελέγχων δημιούργησε, κατά την έκθεση, ένα σύστημα όπου μια ποινική υπόθεση μπορεί να καθυστερεί ή να καταρρέει εξαιτίας διαδικαστικών ζητημάτων. Η καθυστέρηση της δικαιοσύνης αποδυναμώνει και την αποτρεπτική λειτουργία της ποινής.
3. Η κατάργηση των ελάχιστων ποινών
Ο Ποινικός Κώδικας του 1994 εγκατέλειψε τα κατώτατα όρια ποινών, αφήνοντας στον δικαστή πολύ μεγάλη διακριτική ευχέρεια. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο, είναι μεγάλη απόσταση ανάμεσα στη βαρύτητα που αποδίδει ο νόμος σε ένα αδίκημα και στην πραγματική ποινή που επιβάλλεται.
4. Η υπερβολική εξατομίκευση της ποινής
Η προσωπικότητα και η κοινωνική κατάσταση του δράστη απέκτησαν μεγαλύτερο βάρος σε σχέση με τη βαρύτητα της πράξης και την ανάγκη προστασίας της κοινωνίας. Έτσι, η ποινή μετατρέπεται από σαφή απάντηση στην παραβίαση του νόμου σε εξατομικευμένο πρόγραμμα επανένταξης.
5. Η υπερβολική προσφυγή σε εναλλακτικές ποινές
Η μεταρρύθμιση του 2009 αύξησε τις δυνατότητες αναστολής, ημιελεύθερης διαβίωσης και ηλεκτρονικής επιτήρησης. Το σωφρονιστικό σύστημα επιχείρησε να περιορίσει τον εγκλεισμό χωρίς, σύμφωνα με την έκθεση, να επιλύσει το πρόβλημα του υπερπληθυσμού των φυλακών.
6. Η κατάργηση των «ποινών-κατωφλίων»
Το 2014 η κυβέρνηση Ταουμπιρά κατάργησε τις ελάχιστες ποινές για τους υπότροπους. Παράλληλα, η φυλάκιση χαρακτηρίστηκε έσχατο μέτρο. Για τους επικριτές της μεταρρύθμισης, αυτό αποδυνάμωσε ιδιαίτερα την αντιμετώπιση της υποτροπής.
7. Η απόσταση μεταξύ καταδίκης και πραγματικής έκτισης
Οι συνεχείς ρυθμίσεις για πρόωρη αποφυλάκιση και μετατροπή ποινών ενισχύουν την αντίληψη ότι η ποινή που ανακοινώνει το δικαστήριο δεν είναι κατ’ ανάγκην η ποινή που θα εκτιθεί.
8. Ο υπερπληθυσμός των φυλακών
Παρά την πολιτική περιορισμού του εγκλεισμού, οι γαλλικές φυλακές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα υπερσυγκέντρωσης κρατουμένων. Το σύστημα, επομένως, δεν κατόρθωσε ούτε να μειώσει αποφασιστικά τον εγκλεισμό ούτε να εξασφαλίσει αξιοπρεπείς συνθήκες κράτησης.
9. Η υπερβολική δικαστικοποίηση της πολιτικής
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο την αυστηρότητα των ποινών, αλλά και το ποιος έχει την τελική εξουσία να καθορίζει την πολιτική ασφάλειας: ο εκλεγμένος νομοθέτης ή ο δικαστής ;
Le Figaro
22/8/26
via Babis Georges Petrakis
------------
- Le grand renoncement sécuritaire et judiciaire : ces décisions qui ont coulé la France depuis 50 ans
Μέρος Δεύτερο
Το Ινστιτούτο Thomas More εντοπίζει μια σειρά από πολιτικές επιλογές που, κατά την εκτίμησή του, μετέτρεψαν το γαλλικό κοινωνικό κράτος από μηχανισμό προστασίας σε σύστημα οικονομικά δυσβάστακτο, με χαμηλή αποτελεσματικότητα και αυξανόμενη εξάρτηση από τη φορολογία και το δημόσιο χρέος. Οι βασικές αστοχίες αφορούν τις συντάξεις, την αγορά εργασίας, τη στέγαση και την οικογενειακή πολιτική.
1. Η συνταξιοδότηση στα 60
Η μεταρρύθμιση του 1982 αύξησε τη διάρκεια καταβολής των συντάξεων ακριβώς σε μια περίοδο δημογραφικής γήρανσης και υψηλής ανεργίας. Το αποτέλεσμα ήταν, σύμφωνα με την έκθεση, η δημιουργία ενός μόνιμου δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο μεταφέρεται στις επόμενες γενιές. Οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις δεν αντιμετώπισαν ριζικά το πρόβλημα.
2. Η διαρκής επέκταση του κράτους πρόνοιας
Από το RMI του 1988 έως το RSA και τα πολυάριθμα επιδόματα, η κοινωνική προστασία αποσυνδέθηκε σταδιακά από την εργασία και τις εισφορές. Η έκθεση θεωρεί ότι δημιουργήθηκε ένα σύστημα όπου η αναδιανομή εισοδήματος διευρύνεται χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικής βάσης.
3. Η παγίδα των χαμηλών μισθών
Η πολιτική φορολογικών και ασφαλιστικών ελαφρύνσεων για τους χαμηλόμισθους, που γενικεύθηκε από το 1993, επιχείρησε να προστατεύσει την απασχόληση χαμηλής ειδίκευσης. Σύμφωνα με την έκθεση, όμως, επιβάρυνε συγκριτικά περισσότερο την εξειδικευμένη εργασία και αποθάρρυνε επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας. Οι γενικές εργοδοτικές ελαφρύνσεις έφθασαν τα 77,3 δισ. ευρώ το 2024.
4. Το 35ωρο
Η μείωση του νόμιμου χρόνου εργασίας αύξησε, κατά την έκθεση, το κόστος εργασίας, την πολυπλοκότητα και τη διοικητική επιβάρυνση. Το κείμενο υποστηρίζει ότι η θετική επίδραση στην απασχόληση ήταν στην καλύτερη περίπτωση περιορισμένη, ενώ η μεταρρύθμιση συνέβαλε στην απώλεια ανταγωνιστικότητας και στην αποβιομηχάνιση.
5. Η αποτυχία της πολιτικής στέγασης
Ο νόμος SRU του 2000, που επέβαλε ελάχιστο ποσοστό κοινωνικής κατοικίας στους δήμους, δεν πέτυχε τον στόχο της κοινωνικής ανάμειξης. Αντίθετα, η ζήτηση για κοινωνική κατοικία αυξήθηκε δραματικά, ενώ η χαμηλή κινητικότητα των ενοικιαστών και οι περιορισμοί στην οικοδόμηση επιδείνωσαν την έλλειψη κατοικιών.
6. Η εγκατάλειψη της καθολικότητας της οικογενειακής πολιτικής
Το 2015 οι οικογενειακές παροχές συνδέθηκαν περισσότερο με το εισόδημα. Το Ινστιτούτο θεωρεί ότι η επιλογή αυτή αποδυνάμωσε ένα βασικό χαρακτηριστικό της γαλλικής οικογενειακής πολιτικής και, σε συνδυασμό με άλλες μεταρρυθμίσεις, συνέβαλε στη δημογραφική υποχώρηση.
7. Η αποδυνάμωση της οικογενειακής στήριξης
Η μείωση του quotient familial, οι αλλαγές στα επιδόματα παιδιού και η μεταρρύθμιση της γονικής άδειας περιόρισαν, σύμφωνα με την πηγή, τα οικονομικά κίνητρα για την απόκτηση παιδιών. Παράλληλα, οι νέες θέσεις βρεφονηπιακής φροντίδας που είχαν υποσχεθεί δημιουργήθηκαν σε πολύ μικρότερο αριθμό από τον προβλεπόμενο.
Το κοινό νήμα όλων αυτών των επιλογών είναι, κατά το Thomas More, η αποσύνδεση εργασίας, παραγωγής, εισφοράς και κοινωνικού δικαιώματος. Το γαλλικό μοντέλο διευρύνθηκε συνεχώς, αλλά η παραγωγική βάση που το χρηματοδοτεί δεν ακολούθησε. Έτσι, ένα σύστημα που σχεδιάστηκε για να προστατεύει την κοινωνία καταλήγει να επιβαρύνει την εργασία, να αποθαρρύνει την παραγωγή και να μεταφέρει ολοένα μεγαλύτερο κόστος στις επόμενες γενιές.
Le Figaro
23/8/26
Le Figaro: 50 χρόνια λανθασμένων πολιτικών που διέλυσαν την Γαλλία
Μέρος Τέταρτο
Η γαλλική παραίτηση από την εθνική κυριαρχία. Η μεταφορά κυριαρχίας χωρίς την αντίστοιχη δημιουργία ευρωπαϊκής ισχύος.
Η Γαλλία εγκατέλειψε σταδιακά εργαλεία εθνικής πολιτικής, χωρίς η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποκτήσει τα μέσα για να λειτουργήσει ως πραγματική γεωπολιτική δύναμη.
1. Η εγκατάλειψη της εθνικής οικονομικής προστασίας
Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1986 αποτελεί, σύμφωνα με το κείμενο, την πρώτη μεγάλη στροφή. Η Ευρώπη παύει να αντιμετωπίζεται κυρίως ως μηχανισμός σύγκλισης και προστασίας των ευρωπαϊκών οικονομιών και μετατρέπεται σε ενιαία αγορά βασισμένη στον ανταγωνισμό.
Το πρόβλημα δεν ήταν η δημιουργία της ενιαίας αγοράς καθαυτή. Ήταν ότι η Γαλλία μπήκε σε αυτήν χωρίς να προσαρμόσει το παραγωγικό και φορολογικό της μοντέλο.
2. Η κατάργηση της δυνατότητας εθνικής στρατηγικής
Η μετάβαση από την ομοφωνία στην ειδική πλειοψηφία περιόρισε την ικανότητα ενός κράτους να εμποδίζει αποφάσεις που αντιβαίνουν στα συμφέροντά του.
Το λάθος, επομένως, δεν ήταν απλώς η «απώλεια κυριαρχίας». Ήταν η ασυμμετρία μεταξύ εθνικής παραίτησης και ευρωπαϊκής πολιτικής ικανότητας.
Η Γαλλία δεν απέκτησε ένα πραγματικά κυρίαρχο ευρωπαϊκό κράτος στη θέση του εθνικού κράτους.
3. Το άνοιγμα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό χωρίς βιομηχανική στρατηγική
Η Ευρώπη άνοιξε την οικονομία της στην παγκόσμια αγορά, ενώ ταυτόχρονα χώρες όπως η Κίνα και οι ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν μαζικά κρατικές ενισχύσεις, βιομηχανική πολιτική και στρατηγική προστασία.
Το σφάλμα ήταν λοιπόν η εφαρμογή ενός σχεδόν μονομερούς φιλελευθερισμού : η Ευρώπη περιόριζε τα εργαλεία κρατικής παρέμβασης τη στιγμή που οι ανταγωνιστές της τα ενίσχυαν.
4. Η διεύρυνση πριν από την πολιτική ενοποίηση
Η ταχεία διεύρυνση της ΕΕ δημιούργησε μια τεράστια ενιαία αγορά, αλλά με πολύ διαφορετικά επίπεδα μισθών, παραγωγικότητας και φορολογίας.
Αντί για πραγματική σύγκλιση, δημιουργήθηκε εσωτερικός ανταγωνισμός μεταξύ ευρωπαϊκών οικονομιών.
5. Το ευρώ χωρίς κοινή δημοσιονομική πολιτική
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο λάθος.
Το ευρώ δημιούργησε ενιαίο νόμισμα χωρίς πλήρη πολιτική ένωση. Η Γαλλία έχασε το νόμισμα ως εργαλείο προσαρμογής, αλλά διατήρησε μεγάλο μέρος της εθνικής δημοσιονομικής πολιτικής.
Έτσι δημιουργήθηκε μια αντίφαση: κοινό νόμισμα, αλλά διαφορετικές δημοσιονομικές στρατηγικές.
6. Η χρήση του ευρώ ως άλλοθι
Το ευρώ δεν δημιούργησε από μόνο του το γαλλικό χρέος.
Αντίθετα, η νομισματική σταθερότητα επέτρεψε στη Γαλλία να αναβάλει επώδυνες μεταρρυθμίσεις. Το πρόβλημα έγινε έτσι πολιτικό: η Γαλλία μπορούσε να δανείζεται χωρίς να αντιμετωπίζει αμέσως το κόστος των επιλογών της.
7. Η σύγκρουση ευρωπαϊκών δεσμεύσεων και γαλλικού κοινωνικού μοντέλου
Η πιο χαρακτηριστική αντίφαση είναι το 35ωρο.
Η Γαλλία μείωσε τον χρόνο εργασίας ακριβώς την περίοδο κατά την οποία ενοποιούνταν η ευρωπαϊκή αγορά και δημιουργούνταν το ευρώ.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι 35 ώρες «κατέστρεψαν» μόνες τους τη Γαλλία. Είναι ότι αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου μοντέλου όπου η Γαλλία προσπαθούσε να διατηρήσει υψηλή κοινωνική προστασία, υψηλό κόστος εργασίας και εκτεταμένο κράτος πρόνοιας, ενώ ταυτόχρονα συμμετείχε σε μια όλο και πιο ανταγωνιστική ενιαία αγορά.
8. Η φορολογική αυτοϋπονόμευση
Η Γαλλία αύξησε τη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας, των επιχειρήσεων και των επενδύσεων, ενώ οι ευρωπαϊκές οικονομίες ανταγωνίζονταν μεταξύ τους για κεφάλαια.
Το αποτέλεσμα ήταν ένας φαύλος κύκλος:
υψηλή φορολογία → χαμηλότερη ελκυστικότητα → ασθενέστερη επένδυση → χαμηλότερη ανάπτυξη → μεγαλύτερη ανάγκη φορολογίας.
9. Η αποβιομηχάνιση
Το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι τελικά το ευρώ ή ακόμη και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Είναι ότι η Γαλλία δεν κατάφερε να διατηρήσει μια παραγωγική βάση ανάλογη με τις φιλοδοξίες του κοινωνικού της κράτους.
Το κράτος πρόνοιας απαιτεί παραγωγή, παραγωγικότητα και φορολογικά έσοδα. Όταν η βιομηχανική βάση συρρικνώνεται, το μοντέλο αρχίζει να χρηματοδοτείται ολοένα περισσότερο από χρέος και αναδιανομή αντί από δημιουργία πλούτου.
10. Η στρατιωτική παραίτηση
Ιδια λογική στην άμυνα: η Γαλλία περιόρισε τις στρατιωτικές της δυνατότητες ενώ εξακολουθούσε να φιλοδοξεί να αποτελεί μεγάλη δύναμη.
Έτσι εμφανίζεται η τελική αντίφαση :
η Γαλλία θέλει να είναι κυρίαρχη δύναμη, αλλά έχει αποδυναμώσει τα οικονομικά, βιομηχανικά, δημοσιονομικά και στρατιωτικά εργαλεία της κυριαρχίας της.
Δεν πρόκειται απλώς για «λάθος ευρωπαϊκής πολιτικής», αλλά για διάσταση ανάμεσα στις φιλοδοξίες ενός κράτους και στα πραγματικά μέσα ισχύος που διαθέτει.
Le Figaro
21/8/26
Le Figaro : 50 χρόνια λανθασμένων πολιτικών που διέλυσαν την Γαλλία
Μέρος Πέμπτο
Ενα κράτος που φορολογεί πολύ, δαπανά πολύ, ρυθμίζει πολύ και μεταρρυθμίζεται λίγο.
Τα λάθη της γαλλικής δημοσιονομικής πολιτικής :
1. Η φορολόγηση της περιουσίας
Η δημιουργία του Γενικού Φόρου επί της περιουσίας το 1982, σηματοδοτεί μια θεμελιώδη μετατόπιση: από τη φορολόγηση του εισοδήματος στη φορολόγηση της ίδιας της περιουσίας.
Το πρόβλημα είναι ότι ένας φόρος περιουσίας επιβάλλεται ακόμη και όταν το περιουσιακό στοιχείο δεν παράγει αντίστοιχο εισόδημα. Ένας επιχειρηματίας μπορεί επομένως να φορολογείται για την αξία της επιχείρησής του πριν αυτή αποδώσει κέρδη.
Έτσι δημιουργείται ένα λανθασμένο κίνητρο:
παραγωγικό κεφάλαιο → υψηλότερη φορολογία → χαμηλότερη ελκυστικότητα → φυγή κεφαλαίων.
2. Η φορολογική εξορία
Το δεύτερο λάθος είναι ότι η Γαλλία υποτίμησε την κινητικότητα του κεφαλαίου.
Οι πιο εύποροι φορολογούμενοι μπορούν να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία. Το κείμενο υποστηρίζει ότι περίπου 19.000 υπόχρεοι στον φόρο περιουσίας εγκατέλειψαν τη Γαλλία μεταξύ 1982 και 2018.
Το κρίσιμο επομένως δεν είναι μόνο πόσοι έφυγαν, αλλά ποιοι έφυγαν: επιχειρηματίες, επενδυτές και κάτοχοι κεφαλαίου.
3. Ένας φόρος με περιορισμένη δημοσιονομική απόδοση
Η φορολογία δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από το πόσα εισπράττει το κράτος αλλά και από το τι οικονομική δραστηριότητα αποθαρρύνει.
4. Η έκρηξη της κανονιστικής γραφειοκρατίας
Το δεύτερο μεγάλο σφάλμα είναι σχεδόν το αντίθετο: το κράτος προσπάθησε να απλοποιήσει το δίκαιο, αλλά παρήγαγε όλο και περισσότερους κανόνες.
Η Επιτροπή Ανώτερης Κωδικοποίησης δημιουργήθηκε ακριβώς για την απλοποίηση και την αποσαφήνιση του δικαίου. Ωστόσο, σύμφωνα με το κείμενο, το γαλλικό δίκαιο έφτασε περίπου τα 366.000 νομοθετικά και κανονιστικά άρθρα.
Εδώ έχουμε έναν χαρακτηριστικό φαύλο κύκλο:
περισσότερα προβλήματα → περισσότερες ρυθμίσεις → περισσότερες εξαιρέσεις → περισσότερη πολυπλοκότητα → ανάγκη για νέες ρυθμίσεις.
Η γραφειοκρατία επομένως δεν περιορίζεται πλέον στο να εφαρμόζει τον νόμο. Παράγει συνεχώς νέο ρυθμιστικό περιβάλλον.
5. Η φορολογική πολυπλοκότητα
Το κείμενο καταγγέλλει περίπου 480 διαφορετικούς φόρους, εισφορές και τέλη και εκατοντάδες φορολογικές «niches».
Αυτό δημιουργεί ένα ακόμη λάθος: η φορολογία παύει να είναι ένα απλό σύστημα άντλησης εσόδων και μετατρέπεται σε λαβύρινθο κινήτρων, εξαιρέσεων και διορθώσεων.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ούτε ο πολίτης ούτε η επιχείρηση γνωρίζουν εύκολα το πραγματικό φορολογικό κόστος μιας απόφασης.
6. Η λύση του κράτους σε κάθε πρόβλημα : ένας νέος φόρος
Αντί να περιοριστούν οι δαπάνες, το κράτος συχνά επιλέγει την ευκολότερη πολιτικά λύση:
νέος φόρος → νέο έσοδο → προσωρινή ανακούφιση → διατήρηση της δαπάνης → νέο έλλειμμα → νέος φόρος.
Έτσι δημιουργείται μια οικονομία που προσπαθεί να διορθώσει τα δημοσιονομικά της προβλήματα φορολογώντας ολοένα περισσότερο την ίδια παραγωγική βάση που τα χρηματοδοτεί.
7. Η εγκατάλειψη της μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα
Το 2012 η κυβέρνηση Ayrault εγκατέλειψε την RGPP, η οποία είχε επιχειρήσει να περιορίσει το δημόσιο προσωπικό.
Αυτό είναι, για το κείμενο, ένα κομβικό λάθος : η Γαλλία γνώριζε ήδη ότι το δημόσιο κόστος ήταν υπερβολικά υψηλό, αλλά σταμάτησε την προσπάθεια πριν αυτή αποδώσει.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάθε δημόσιος υπάλληλος είναι «περιττός». Είναι ότι το κράτος δεν έκανε ποτέ συστηματικό διαχωρισμό ανάμεσα σε:
απαραίτητες υπηρεσίες,
διοικητικό πλεόνασμα,
επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες,
αναποτελεσματικούς οργανισμούς.
8. Η έκρηξη της τοπικής και νοσοκομειακής διοίκησης
Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον σημείο του κειμένου είναι ότι η αύξηση των δημοσίων υπαλλήλων δεν προέρχεται κυρίως από έναν ενιαίο μηχανισμό.
Η αποκέντρωση, η ανάπτυξη της τοπικής αυτοδιοίκησης και η διοικητική αυτονομία των νοσοκομείων δημιούργησαν πολλαπλές νέες διοικητικές δομές.
Έτσι το γαλλικό κράτος δεν έγινε απλώς μεγαλύτερο. Έγινε πολυκεντρικά μεγαλύτερο.
9. Η διοικητική αποκέντρωση χωρίς πραγματική εξοικονόμηση
Η μεταφορά αρμοδιοτήτων στις collectivités locales θα μπορούσε να μειώσει το κεντρικό κράτος.
Αντίθετα, σύμφωνα με το κείμενο, συχνά δημιουργήθηκε το αντίθετο:
νέες τοπικές δομές + διατήρηση παλαιών κεντρικών δομών.
Έτσι η αποκέντρωση δεν αντικατέστησε πάντοτε τη γραφειοκρατία· πρόσθεσε γραφειοκρατία πάνω στη γραφειοκρατία.
10. Το 35ωρο ως πολλαπλασιαστής κόστους
Το κείμενο συνδέει επίσης την αύξηση του δημόσιου κόστους με τη μείωση του χρόνου εργασίας.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς οι 35 ώρες καθαυτές. Είναι ότι η μείωση του χρόνου εργασίας, χωρίς αντίστοιχη αύξηση παραγωγικότητας ή αναδιοργάνωση, μπορεί να απαιτήσει περισσότερο προσωπικό για την ίδια παραγωγή υπηρεσιών.
Άρα μια κοινωνική πολιτική μετατρέπεται σε δημοσιονομικό κόστος.
11. Η αποτυχία της συγχώνευσης των περιφερειών
Η μεταρρύθμιση του 2014-2015 μείωσε τις γαλλικές περιφέρειες από 22 σε 13.
Θεωρητικά, μεγαλύτερες περιφέρειες θα έπρεπε να σημαίνουν οικονομίες κλίμακας.
Το πρόβλημα, όπως το παρουσιάζει το κείμενο, ήταν ότι συγχωνεύθηκαν οι δομές χωρίς να καταργηθούν πραγματικά οι παλιές. Προστέθηκαν μάλιστα κόστη εναρμόνισης μισθών, συστημάτων και διοικητικών διαδικασιών.
Έτσι η μεταρρύθμιση που υποτίθεται ότι θα απλοποιούσε το κράτος παρήγαγε αρχικά περισσότερο κόστος.
12. Η «ατζεντοποίηση» του κράτους
Τέλος, το κείμενο εντοπίζει ένα πιο βαθύ θεσμικό πρόβλημα: την agencification.
Το κράτος μεταφέρει λειτουργίες σε ανεξάρτητες αρχές, οργανισμούς και opérateurs.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κράτος που δεν φαίνεται πάντοτε μεγαλύτερο στην παραδοσιακή διοικητική του μορφή, αλλά επεκτείνεται μέσω παράλληλων οργανισμών.
Και εδώ εμφανίζεται το δημοκρατικό πρόβλημα:
ποιος αποφασίζει πραγματικά ;
Ο εκλεγμένος υπουργός ή ο επικεφαλής μιας ανεξάρτητης αρχής ;
Η βαθύτερη λογική όλων των λαθών
Αν συμπυκνώσουμε ολόκληρο το κείμενο σε μία αλυσίδα, προκύπτει:
περισσότεροι φόροι → περισσότερες δαπάνες → περισσότερες υπηρεσίες → περισσότερες διοικητικές δομές → περισσότερες ρυθμίσεις → περισσότερες εξαιρέσεις → περισσότερη πολυπλοκότητα → περισσότερη ανάγκη για φόρους και χρέος.
Και υπάρχει εδώ μια πολύ ενδιαφέρουσα αντίφαση: το γαλλικό κράτος δεν είναι απλώς «μεγάλο». Είναι μεγάλο και ταυτόχρονα κατακερματισμένο. Κεντρικό κράτος, περιφέρειες, δήμοι, νοσοκομεία, οργανισμοί, ανεξάρτητες αρχές, κοινωνική ασφάλιση, φορολογικοί μηχανισμοί — όλοι παράγουν δαπάνη, κανόνες και διοικητική ισχύ.
Το τελικό λάθος λοιπόν δεν είναι ένας συγκεκριμένος φόρος ή ένας συγκεκριμένος αριθμός δημοσίων υπαλλήλων. Είναι η αδυναμία του πολιτικού συστήματος να αφαιρεί.
Η Γαλλία ξέρει να προσθέτει: νέους φόρους, νέους κανόνες, νέες παροχές, νέες υπηρεσίες, νέες αρχές.
Αυτό που δεν ξέρει να κάνει είναι να καταργεί.
Και γι' αυτό το δημοσιονομικό πρόβλημα γίνεται τελικά πρόβλημα πολιτικής βούλησης: κάθε μεταρρύθμιση που αφαιρεί κάτι από κάποιον δημιουργεί έναν άμεσα ορατό χαμένο, ενώ η δημοσιονομική ωφέλεια εμφανίζεται αργότερα και διαχέεται σε όλους. Έτσι το σύστημα παράγει μια ιδιότυπη αυτοσυντηρούμενη αδράνεια.
Le Figaro
24/8/26
Σχόλια