Του Γιάννη Σπιλάνη *
Η
παγκόσµια κοινότητα ζει τα τελευταία 20 χρόνια µια νέα περίοδο µεγάλων
αναταράξεων (οικονοµικές κρίσεις, πανδηµίες, πόλεµοι µε άµεση εµπλοκή
των ισχυρών του πλανήτη, έντονα µεταναστευτικά ρεύµατα) που έχουν
εντείνει την ανασφάλεια µιας αυξανόµενης µερίδας πολιτών. Παράλληλα –και
µε ισχυρή αλληλεξάρτηση από αυτά αν όχι εξαιτίας τους– οι οικονοµικοί
κολοσσοί (πετρελαϊκοί, χρηµατοπιστωτικοί, κατασκευαστικοί, ναυτιλιακοί,
ενεργειακοί, βιοµηχανικοί, πληροφοριακοί κ.λπ.) µε τις επιχειρήσεις και
τα funds τους έχουν εξαπολύσει µια επίθεση εναντίον του βασικού
δικαιώµατος των πολιτών για µια αξιοπρεπή ζωή µέσω της πλήρους
επικράτησης του νεοφιλελευθερισµού που βλέπει παντού µόνο κέρδη, σε
βάρος του πλανήτη και των κατοίκων του. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ
Η
νέα τεχνολογία (διαδίκτυο, τεχνητή νοηµοσύνη), αντί να χρησιµοποιηθεί
για την απελευθέρωση των πολιτών από τις δυσκολίες της καθηµερινότητας,
χρησιµοποιείται ως εργαλείο έµµεσου ελέγχου και εξανδραποδισµού τους.
Το
σύστηµα διεθνούς συνεργασίας που θεµελιώθηκε µεταπολεµικά βρίσκεται σε
πλήρη αποσύνθεση µε την επικράτηση ξανά του κανόνα του ισχυρού και των
κάθε είδους αυταρχισµών. Το «νέο σύστηµα εξουσίας» έχει ταυτόχρονα
καταφέρει να αλλοιώσει τον σηµαντικότερο κώδικα επικοινωνίας µεταξύ των
ανθρώπων, τις έννοιες των λέξεων, χρησιµοποιώντας τες για να τις
απαξιώσει και για να σπείρει την απογοήτευση στους πολίτες ότι «όλοι
ίδιοι είµαστε» και ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση (ΤΙΝΑ).
Ολα
αυτά έχουν δηµιουργήσει ένα νέο παγκόσµιο µεταναστευτικό κύµα προς
περιοχές περισσότερο ασφαλείς και ελκυστικές για κατοικία και
απασχόληση. Αυτό ισχύει ακόµη περισσότερο σε µια χώρα όπως η Ελλάδα, η
οποία «έχασε» 500.000 εκπαιδευµένους νέους που δεν µπορούσαν να
παραµείνουν στη χώρα, ενώ ταυτόχρονα η περιφέρεια φθίνει γιατί δεν έχει
τις προϋποθέσεις να συγκρατήσει τον πληθυσµό της και ιδιαίτερα τους
νέους.
Η ανατροπή αυτής της κατάστασης απαιτεί
αλλαγή των µηχανισµών αυταρχικής και αυθαίρετης εξουσίας σε µηχανισµούς
προοδευτικής, δηµοκρατικής διακυβέρνησης µε τη δηµιουργία τοπικών,
εθνικών και παγκόσµιων δοµών που θα έχουν ως αποστολή την εξασφάλιση της
περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονοµικής ανθεκτικότητας µε στόχο την
ανθρώπινη ευηµερία. όπως περιγράφουν οι Παγκόσµιοι Στόχοι της Βιώσιµης
Ανάπτυξης µέσα από µια αυξηµένη και ισότιµη συνεργασία όλων των
ενδιαφερόµενων µερών. Αυτό απαιτεί βελτίωση του κοινωνικού κεφαλαίου και
ειδικά της δηµιουργίας εµπιστοσύνης (και όχι του φόβου) προς τους
θεσµούς, που ειδικά στη χώρα µας και σε σύγκριση µε το σύνολο των χωρών
της δυτικής Ευρώπης βρίσκεται στα τάρταρα.
Σε
µια προοδευτική διακυβέρνηση οφείλουµε να δώσουµε όραµα και προοπτική
στα µέλη της κοινωνίας που αισθάνονται παραγκωνισµένα από το σύστηµα. Να
τα βοηθήσουµε να βρουν την αξιοπρέπειά τους που έχει χαθεί κάτω από τα
θεσµικά, κοινωνικά και οικονοµικά συντρίµµια που δηµιούργησαν οι
αυταρχικές και µε νεοφιλελεύθερο προσανατολισµό κυβερνήσεις που
ενισχύθηκαν από τις αλλεπάλληλες κρίσεις. Και το όραµα αυτό είναι να
υπηρετήσουµε το δικαίωµα να ζούµε στον τόπο µας, στη χώρα µας, στον
πλανήτη µας µε αξιοπρέπεια και ασφάλεια.
Ο ρόλος του αναπτυξιακού σχεδιασµού είναι να θέσει
«προοδευτικούς» στόχους και να χρησιµοποιήσει διαφορετικά εργαλεία (π.χ.
κοινωνική οικονοµία) για να εξασφαλίσει περισσότερα και δικαιότερα
κατανεµηµένα οφέλη σε µια συντεταγµένη πορεία υλοποίησης του οράµατος.
Μια στρατηγική βιώσιµης ανάπτυξης µπορεί να έχει διαφορετικές και
διαρκώς ενισχυόµενες δοσολογίες «βιωσιµότητας» µε βάση όσα συµβαίνουν
στον παγκόσµιο περίγυρο. Η καθυστέρηση της εφαρµογής τους δεν µπορεί να
έχει ως δικαιολογία την απώλεια ανταγωνιστικότητας της οικονοµίας, αλλά
αντίθετα η επιτάχυνσή τους προσθέτει ανταγωνιστικότητα για µια χώρα που
µπορεί να γίνει παγκόσµιο υπόδειγµα βιωσιµότητας και ελκυστικότητας.
Ο
τόπος και οι συνθήκες κατοικίας δεν µπορεί να είναι απλά το αποτέλεσµα
των µηχανισµών της αγοράς. Η παραµονή µε ασφάλεια και αξιοπρέπεια στον
τόπο που θέλει ο καθένας µας να ζήσει είναι δικαίωµα που µια προοδευτική
διακυβέρνηση οφείλει να εξασφαλίζει. Είναι το όραµά µας.
* Ο Γιάννης Σπιλάνης είναι ομότιμος καθηγητής του τμήματος Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Σχόλια