Die Welt: Η δημοσιογραφική καταστροφολογία για το κλίμα οδεύει προς το τέλος της. Η Washington Post μόλις απέλυσε 25 κλιματοκαταστροφολόγους.
Με την εμφάνιση του κινήματος «Fridays for Future» το 2018 δημιουργήθηκε το επάγγελμα του κλιματολόγου δημοσιογράφου. Όποιος συμμετείχε, επωφελούνταν από ένα ισχυρό δίκτυο. Ο πιο διάσημος εκπρόσωπός του δηλώνει τώρα ότι το “κίνημα” πήρε λάθος δρόμο.
Το «Δίκτυο Κλιματικής Δημοσιογραφίας» ευημερούσε και πολιτικά τοποθετούνταν στη αριστερά: «Ο Παγκόσμιος Βορράς φέρει ιστορικά την ευθύνη για την κλιματική κρίση μέσω του αποικιοκρατισμού και του αναπτυξιακού του παραδείγματος». Η κλιματική δημοσιογραφία «δείχνει δρόμους προς την παγκόσμια κλιματική δικαιοσύνη» και «φωτίζει τις αιτίες της κοινωνικής ανισότητας».
Το 2020 δεκάδες δημοσιογράφοι στη Γερμανία, μεταξύ των οποίων και παρουσιαστές καιρού από ARD και ZDF, υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή για να «πάρουμε επιτέλους στα σοβαρά την κλιματική κρίση»: Μας έλεγαν ότι Ο έλεγχος της τήρησης του στόχου 1,5 °C δεν συνιστά ακτιβισμό, παρότι οι ίδιοι οι κλιματολόγοι θεωρούσαν ήδη από το 2015 τον στόχο αυτόν πρακτικά ανέφικτο.
Με βραβεία οι δημοσιογράφοι επιβραβεύονταν αμοιβαία. Το περιοδικό «Medium Magazin» τιμούσε επανειλημμένα την αφοσίωση στο κλίμα με τον τίτλο «Επιστημονικός Δημοσιογράφος της Χρονιάς». Το βραβείο «Reporterpreis» το 2020 δόθηκε σε τρία κείμενα που με δραματικό τρόπο προειδοποιούσαν για την κλιματική καταστροφή.
Οι εφημερίδες «Stern», «Frankfurter Rundschau» και «taz» άφησαν ακτιβιστές των Fridays for Future να γράψουν ολόκληρα τεύχη. Η διεύθυνση του «Stern» δήλωνε ότι στον κλιματικό ζήτημα «δεν θέλει πια να είναι ουδέτερη» – ό,τι κι αν σήμαινε αυτό : Σαφείς θέσεις είναι δύσκολο να ληφθούν στη συζήτηση για το κλίμα, η οποία πέρα από σημαντικούς περιβαλλοντικούς κινδύνους χαρακτηρίζεται από κρυφά συμφέροντα, ψέματα και πολιτικές διαπλοκές.
Το περιοδικό «Spiegel» χαρακτήρισε την παγκόσμια θέρμανση «το πιο πιεστικό θέμα της εποχής μας», έφερε τον πρώην αρχισυντάκτη του «Greenpeace Magazin» στη διεύθυνση του επιστημονικού τμήματος και τον έκανε υπεύθυνο για τη νέα στήλη «Κλιματική Κρίση».
Το 2018 υπάλληλοι ΜΚΟ εμφανίστηκαν στις συντακτικές ομάδες και εξηγούσαν γιατί οι επιστημονικά σωστοί και ακριβείς όροι «Erderwärmung» (θέρμανση της Γης) και «Klimawandel» (κλιματική αλλαγή) είναι «παραπλανητικοί» και πρέπει να αντικατασταθούν με «Erderhitzung» (υπερθέρμανση της Γης) και «Klimakrise» (κλιματική κρίση). Οι συντακτικές ομάδες υιοθέτησαν την πρόταση.
Οι κλιματολόγοι δημοσιογράφοι προσπαθούσαν πάντα να εντοπίσουν την κλιματική πτυχή σε οτιδήποτε : Η βία στις πισίνες αυξάνεται – λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η υπερθέρμανση διευκολύνει τα home runs στο μπέιζμπολ. Ποσοστά γεννήσεων, αλλεργίες, αναταράξεις πτήσεων – όλα αλλάζουν δήθεν εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Βούτυρο, παιδιά, φυτά εσωτερικού χώρου, προάστια, κατοικίδια, τύρφη, σόγια, smartphones, αναισθητικά αέρια, κατοικία, δάσος, διαδίκτυο – όλα θεωρούνται από τα γερμανικά ΜΜΕ «κλιματοκτόνα».
Στις συντακτικές ομάδες υπήρχαν έτοιμα φυλλάδια από ΜΚΟ που περιγράφουν πώς οι δημοσιογράφοι πρέπει να συνδέουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή – ενώ η απόδοση στην παγκόσμια θέρμανση δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση. Πολύπλοκα προβλήματα μπορούν να συγκαλυφθούν με αυτή τη μέθοδο – π.χ. στην προστασία από πλημμύρες, όπου κυρίως η πρόληψη, η έγκαιρη προειδοποίηση και η εκκένωση καθορίζουν τις συνέπειες.
Η πρωτοβουλία «Covering Climate Now», που χρηματοδοτείται από ιδρύματα δισεκατομμυριούχων όπως Packard και Rockefeller για την προώθηση της κλιματικής κάλυψης, από το 2019 είχε εκατοντάδες ΜΜΕ να συμμετάσχουν αυθόρμητα, μεταξύ των οποίων «Spiegel», «Stern» και «taz». «Η έμφαση στις ανθρώπινες επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων μπορεί να βοηθήσει να γίνει πιο ξεκάθαρη η σημασία της κλιματικής αλλαγής», αυτή είναι η αρχή.
Όμως η χρυσή εποχή φαίνεται να τελείωσε. Ο δημοσιογράφος του Greenpeace στον «Spiegel» υποβιβάστηκε, και άλλα ΜΜΕ θέλουν να απαλλαγούν από τους κλιματολόγους δημοσιογράφους τους: Η «Washington Post» μόλις απέλυσε τους περισσότερους από τους κλιματολόγους της – από 30 έμειναν μόνο πέντε στην ομάδα, και η ομάδα κλίματος του «CBS News» μειώθηκε δραστικά.
Διστακτικά τα ΜΜΕ προσπαθούν να δώσουν λιγότερο καταστροφολογικό τόνο στις αναφορές τους για την κλιματική αλλαγή. Η «New York Times» ήταν πάντα από τις πιο υστερικές. Ο διάσημος συντάκτης της David Wallace-Wells το 2019 με το βιβλίο «Η ακατοίκητη Γη» έγραψε τον πιο γνωστό αποκαλυπτικό μπεστ σέλερ για την κλιματική αλλαγή.
Και όμως, ο ίδιος τώρα αναγνωρίζει έναν λάθος δρόμο: «Η κλιματική κρίση φαινόταν σαν μια ευκαιρία λύτρωσης για ολόκληρη την τεχνοκρατική ελίτ, της οποίας το κοινωνικό status και ο ηθικός ηγετικός ρόλος είχαν αρχίσει να καταρρέουν μετά την οικονομική κρίση», γράφει αυτοκριτικά. Ο Wallace-Wells αναφέρει και οικονομικές πτυχές: «Όταν αναζητούσαν επενδυτικές ευκαιρίες, η πράσινη μετάβαση φαινόταν προφανής επιλογή, γι’ αυτό όποιος ήθελε να δημιουργήσει ένα καλύτερο οικονομικό μέλλον για την Ευρώπη πρότεινε αδιαμφισβήτητα τεράστια αύξηση επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια».
Die Welt
Σχόλια