Μεταφράζω από την εκδοχή που ανάρτησε στα αγγλικά το RT ένα άρθρο που δημοσίευσε ο Ivan Timofeev, διευθυντής προγραμμάτων του Valdai Club, στην εφημερίδα που εκφράζει την οικονομική ολιγαρχία της Ρωσίας Kommersant. Ο σύνδεσμος παραπέμπει στο πρωτότυπο.
Περιληπτικά αναφέρω εδώ τα "μαθήματα" με τίτλους: (1) Οι κυρώσεις προηγούνται των στρατιωτικών επιθέσεων και δεν αποτελούν εναλλακτική επιλογή προς την στρατιωτική βία. Δηλαδή δεν ισχύει το διαζευκτικό ή κυρώσεις ή στρατιωτική επίθεση, αλλά ισχύει το "κυρώσεις για να διευκολυνθεί η στρατιωτική επίθεση". (2) Η στρατηγική εξάντλησης της χώρας στην οποία επιτίθεται η Δύση είναι μακροπρόθεσμη. Η θεμελίωση της αντοχής του αμυνόμενου οφείλει να γίνεται σε μεγάλο βάθος χρόνου και δεν είναι θέμα επιλογής, αλλά σημείο κλειδί. (3) Ο επιτιθέμενος δεν ικανοποιείται με υποχωρήσεις. Αντίθετα, οι υποχωρήσεις του ανοίγουν την όρεξη. (4) Η στοχοθέτηση των ηγεσιών αποτελεί μια νέα πραγματικότητα που επιβάλλει δεύρυνση των μηχανισμών και διαδικασιών προστασίας τους. (5) Η εσωτερική αστάθεια ανοίγει την όρεξη του επιτιθέμενου και γι' αυτό η διακυβέρνηση της χώρας οφείλει να ευθυγραμμίζει τις κρατικές λειτουργίες με τις ανάγκες της κοινωνίας ώστε να υπάρχει εμπιστοσύνη. (6) Η παράκαμψη των κυρώσεων μέσω της απεύθυνσης σε χώρες που δέχονται να τις αγνοήσουν λόγω του κέρδους δεν συνεπάγεται στρατιωτική στήριξη από αυτές σε περίπτωση επίθεσης. Η οικονομική αντοχή δεν μπορεί να υποκαταστήσει την στρατιωτική ισχύ. (7) Η δυνατότητα αντιποίνων δεν εγγυάται την αποτροπή της κλιμάκωσης καθώς όλο και περισσότερο οι επιτιθέμενοι δείχνουν διατεθειμένοι να υποστούν την ανταπόδοση πιστεύοντας ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν. Αυτό είναι το πιο ανησυχητικό από τα επτά μαθήματα καθώς οι επιτιθέμενοι περιπίπτουν σε μια μοιρολατρική αποφασιστικότητα. Η ευαισθησία του αντιπάλου στην ζημιά που θα υποστεί αποκτά καθοριστικό ρόλο στη σύγκρουση.
Ακολουθεί η μετάφραση.
===================
Οι μαζικές αεροπορικές επιδρομές του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν δεν ήταν εντελώς απροσδόκητες. Οι δυνάμεις κρούσης συγκεντρώνονταν στον Περσικό Κόλπο εδώ και μήνες. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ είχαν φτάσει σε στασιμότητα και δεν έδειχναν να έχουν πολλές προοπτικές επιτυχίας. Ωστόσο, η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, μελών της οικογένειάς του και αρκετών ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων προκάλεσε κύματα σοκ που ξεπέρασαν τα όρια της περιοχής.
Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ και των αμερικανικών εγκαταστάσεων στη Μέση Ανατολή. Οι επιπτώσεις ήταν άμεσες: διακοπές στις μεταφορές πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο και αστάθεια στις χρηματοοικονομικές και μεταφορικές υποδομές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ.
Το Ιράν μπορεί κάλλιστα να αντέξει την επίθεση. Μια χερσαία εισβολή φαίνεται απίθανη. Ωστόσο, οι συνεχιζόμενες αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις θα αποδυναμώσουν τη βιομηχανική του ικανότητα, θα επιδεινώσουν την οικονομική του κρίση και θα φτωχύνουν περαιτέρω τον πληθυσμό του. Ακόμη και αν η Τεχεράνη απορροφήσει το τρέχον πλήγμα, ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες επιθέσεις, εκτός αν το κόστος γίνει απαγορευτικό για όλες τις πλευρές.
Για τη Ρωσία, η κρίση προσφέρει σκληρά μαθήματα.
* * *
Μάθημα 1: Οι κυρώσεις σπάνια αποτελούν το τελικό στάδιο
Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις στο Ιράν από το 1979. Με την πάροδο του χρόνου, τα μέτρα έγιναν ευρύτερα, πιο συντονισμένα και όλο και πιο διεθνοποιημένα. Η Ουάσιγκτον έπεισε τους συμμάχους και τρίτες χώρες να περιορίσουν τις αγορές ιρανικού πετρελαίου και ενίσχυσε την επιβολή των κυρώσεων μέσω του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Οι κυρώσεις δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ μόνες τους. Συνδυάστηκαν με στρατιωτικές επιθέσεις, ειδικές επιχειρήσεις, δολοφονίες και κυβερνοεπιθέσεις. Το μοτίβο είναι γνωστό: το Ιράκ, η Γιουγκοσλαβία, η Λιβύη, η Συρία και η Βενεζουέλα, όλες βίωσαν παραλλαγές της ίδιας φόρμουλας.
Η άμεση στρατιωτική δράση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ κατά της Ρωσίας οριοθετείται από τον πυρηνικό παράγοντα. Ωστόσο, αυτή η αποτρεπτική δύναμη αντισταθμίζεται εν μέρει από τη μαζική στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. Οι ουκρανικές δυνάμεις συνεχίζουν να επιτίθενται στο ρωσικό έδαφος. Δεν μπορεί να αποκλειστεί η εμφάνιση περαιτέρω κρίσεων κατά μήκος της ανατολικής πλευράς του ΝΑΤΟ, ιδίως στην περιοχή της Βαλτικής.
Οι κυρώσεις και η βία δεν είναι επιλογές που εναλλάσσονται. Συχνά ακολουθούν η μία την άλλη.
* * *
Μάθημα 2: Η πίεση ασκείται μακροπρόθεσμα
Το Ιράν υφίσταται μια στρατηγική εξάντλησης εδώ και δεκαετίες. Αυτό που ξεκίνησε ως οικονομικοί περιορισμοί εξελίχθηκε σε μετρημένη στρατιωτική αποδυνάμωση, με επαναλαμβανόμενες επιθέσεις που αποσκοπούσαν στην εξασθένιση των δυνατοτήτων του χωρίς κατοχή.
Αυτό το μοντέλο μπορεί να καθορίσει και την πολιτική της Δύσης απέναντι στη Ρωσία. Η πίεση που αντιμετωπίζει η Μόσχα δεν θα εξαφανιστεί σε λίγα χρόνια. Μιλάμε πιθανώς για δεκαετίες. Ακόμη και η μερική χαλάρωση των περιορισμών δεν θα σημαίνει πλήρη άρση, ειδικά όσον αφορά τους ελέγχους των εξαγωγών τεχνολογιών διπλής χρήσης.
Ομοίως, οποιαδήποτε παύση των στρατιωτικών εχθροπραξιών θα είναι πιθανώς προσωρινή. Η κλιμάκωση μπορεί να επιστρέψει με νέες μορφές. Η στρατηγική αντοχή δεν είναι επομένως επιλέξιμη, αλλά θεμελιώδης.
* * *
Μάθημα 3: Οι παραχωρήσεις δεν εγγυώνται ανακούφιση
Η πυρηνική συμφωνία του 2015, που επισημοποιήθηκε με την απόφαση 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προσέφερε στο Ιράν ανακούφιση από τις κυρώσεις με αντάλλαγμα τον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος. Τρία χρόνια αργότερα, η Ουάσιγκτον αποσύρθηκε και επέβαλε νέες απαιτήσεις.
Η ανάπαυλα αποδείχθηκε προσωρινή.
Αυτή η εμπειρία επηρεάζει τη στάση της Μόσχας στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Η άρνηση της Ρωσίας να κάνει μονομερείς παραχωρήσεις μπορεί να απογοητεύσει όσους δίνουν προτεραιότητα στην άμεση ειρήνη με οποιοδήποτε κόστος. Ωστόσο, η χαμηλή εμπιστοσύνη μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον, καθώς και μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, καθιστά τη μονομερή συμβιβαστική λύση στρατηγικά επικίνδυνη. Η εμπειρία του Ιράν ενισχύει αυτή τη λογική.
* * *
Μάθημα 4: Οι ηγέτες αποτελούν όλο και περισσότερο στόχο
Ιστορικά, η αλλαγή καθεστώτος ακολουθούσε συχνά τη στρατιωτική επέμβαση. Ωστόσο, η στοχευμένη εξόντωση της ανώτατης ηγεσίας δεν ήταν πάντα ο πρωταρχικός στόχος. Σήμερα, αυτό συμβαίνει όλο και περισσότερο.
Η σκόπιμη δολοφονία ανώτερων ιρανικών αξιωματούχων σηματοδοτεί ένα νέο κατώφλι. Η Ρωσία έχει πλήρη επίγνωση της ευπάθειας των υψηλόβαθμων προσώπων. Οι δολοφονίες και οι δολιοφθορές στο ρωσικό έδαφος δεν είναι πλέον σπάνιες.
Η ασφάλεια της εθνικής ηγεσίας εκτείνεται πλέον πέρα από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Περιλαμβάνει την ακεραιότητα της αντικατασκοπείας, την αποτελεσματικότητα της αεροπορικής άμυνας και την ανθεκτικότητα του ευρύτερου στρατιωτικού συστήματος. Στις σύγχρονες συγκρούσεις, η ηγεσία αυτή καθεαυτή αποτελεί πεδίο μάχης.
* * *
Μάθημα 5: Η εσωτερική αστάθεια προκαλεί εξωτερικές πιέσεις
Το Ιράν αντιμετώπισε σημαντικές εσωτερικές διαμαρτυρίες πριν από τις επιθέσεις. Οι οικονομικές δυσκολίες και οι πολιτικές εντάσεις αποδυνάμωσαν την κοινωνική συνοχή. Οι εξωτερικοί παράγοντες ερμήνευσαν αυτές τις αναταραχές ως ευπάθεια.
Η ιστορία δείχνει πώς οι εσωτερικές ρήξεις μπορούν να επιταχύνουν την κατάρρευση. Η Λιβύη αποτελεί ένα παράδειγμα. Η διάλυση της ΕΣΣΔ αποτελεί ένα άλλο παράδειγμα, όπου η εσωτερική οικονομική και πολιτική παρακμή αποδείχθηκε αποφασιστική, ακόμη και χωρίς άμεση εισβολή.
Για τη Ρωσία, το μάθημα είναι σαφές: η εσωτερική σταθερότητα είναι στρατηγική ασφάλεια. Η αποτελεσματική διακυβέρνηση, οι μεταρρυθμίσεις, οι μηχανισμοί ανατροφοδότησης και η εμπιστοσύνη μεταξύ της κοινωνίας και του κράτους δεν είναι απλώς αφηρημένα ιδανικά, αλλά λειτουργούν και ως ασπίδες κατά της εξωτερικής εκμετάλλευσης [για επίθεση].
* * *
Μάθημα 6: Οι «μαύροι ιππότες» έχουν όρια
Το Ιράν ανακούφισε τις κυρώσεις μέσω του εμπορίου με χώρες που ήταν πρόθυμες να αψηφήσουν ή να παρακάμψουν την πίεση της Δύσης, τις οποίες θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «μαύρους ιππότες». Η Κίνα, η Ινδία, η Τουρκία και άλλες χώρες συνέχισαν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές.
Η Ρωσία ανακατεύθυνε με παρόμοιο τρόπο τις εμπορικές ροές προς την Κίνα, την Ινδία και άλλους εταίρους. Οι κυρώσεις μπορούν να μετριαστούν μέσω της διαφοροποίησης.
Ωστόσο, οι εναλλακτικές λύσεις στα οικονομικά δεν μεταφράζονται σε στρατιωτικές εγγυήσεις. Οι εμπορικοί εταίροι του Ιράν δεν έχουν παρέμβει στρατιωτικά για λογαριασμό του. Ούτε η Ρωσία πρέπει να θεωρεί ότι η οικονομική συνεργασία συνεπάγεται αμυντικές υποχρεώσεις.
Η συμμετοχή των βορειοκορεατικών δυνάμεων στην περιοχή Κουρσκ της Ρωσίας παραμένει εξαίρεση και όχι κανόνας. Η Μόσχα εξακολουθεί να φέρει την κύρια ευθύνη για την άμυνα της ίδιας και των συμμάχων της στην CSTO. Η οικονομική ανθεκτικότητα δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη στρατιωτική δύναμη.
* * *
Μάθημα 7: Η ισορροπία πρέπει να είναι αξιόπιστη
Το Ιράν δεν είναι ανυπεράσπιστο. Οι επιθέσεις με πυραύλους και drones αποδεικνύουν την ικανότητα και την αποφασιστικότητά του. Ενέργειες όπως η απόπειρα περιορισμού της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ δείχνουν την προθυμία του να αυξήσει τα κόστη. Ωστόσο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται να κρίνουν τα ιρανικά αντεπιθετικά μέτρα ως επώδυνα αλλά αποδεκτά.
Η αποτροπή δεν εξαρτάται μόνο από την ικανότητα, αλλά και από την ευαισθησία του αντιπάλου στη ζημιά. Σε μια παρατεταμένη αντιπαράθεση, η ανοχή στις απώλειες μπορεί να αυξηθεί. Ο 20ός αιώνας έδειξε πώς η κλιμάκωση στην πολιτική αντιπαράθεση μπορεί να υπονομεύσει την αυτοσυγκράτηση, ακόμη και στον πυρηνικό τομέα.
Η Ρωσία διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ικανότητα ανταπόδοσης από το Ιράν. Αλλά αυτό από μόνο του δεν εγγυάται σταθερότητα. Ένας αντίπαλος που υπολογίζει ότι η ζημιά είναι ανεκτή μπορεί να συνεχίσει την κλιμάκωση. Η κρίση στο Ιράν αποκαλύπτει μια βαθύτερη διάθεση που αναδύεται στην παγκόσμια πολιτική: μια μοιρολατρική αποφασιστικότητα. Οι μεγάλες δυνάμεις φαίνονται όλο και πιο πρόθυμες να αναλάβουν κινδύνους και να αποδεχθούν την αστάθεια, κάτι που ίσως είναι το πιο ανησυχητικό μάθημα από όλα.
Τα γεγονότα στο Ιράν δεν αποτελούν μεμονωμένο περιφερειακό επεισόδιο. Αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης μεταμόρφωσης του διεθνούς συστήματος. Μιας μεταμόρφωσης στην οποία οι κυρώσεις εξελίσσονται σε επιθέσεις, οι διαπραγματεύσεις συνυπάρχουν με την εξουθένωση και η ίδια η ηγεσία γίνεται στόχος.
Για τη Ρωσία, το μήνυμα είναι νηφάλιο αλλά σαφές: η αντοχή, η εσωτερική συνοχή, η αξιόπιστη αποτροπή και η στρατηγική υπομονή είναι πολύ περισσότερο από προσωρινές ανάγκες. Είναι οι καθοριστικές συνθήκες της εποχής.
Σχόλια