Why the current global chaos can no longer be contained.
ΝΤΟΥΓΚΙΝ:<Είμαι βέβαιος ότι τώρα –βλέποντας τι εκτυλίσσεται στην παγκόσμια πολιτική– όλοι έχουν επιτέλους καταλάβει ότι το διεθνές δίκαιο δεν υπάρχει πλέον. Δεν υπάρχει πια.
Το διεθνές δίκαιο είναι μια συνθήκη μεταξύ μεγάλων δυνάμεων ικανών να υπερασπιστούν την κυριαρχία τους στην πράξη. Είναι αυτοί που καθορίζουν τους κανόνες για τον εαυτό τους και για όλους τους άλλους: τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται. Και τους ακολουθούν. Ένας τέτοιος νόμος λειτουργεί σε φάσεις (beats) – εφόσον διατηρείται η ισορροπία μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Το σύστημα της Βεστφαλίας, το οποίο αναγνωρίζει την κυριαρχία των εθνών-κρατών, διαμορφώθηκε λόγω ενός αδιεξόδου στην ισορροπία δυνάμεων μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών (στην οποία προσχώρησε η αντιιμπεριαλιστική Γαλλία). Αν είχαν κερδίσει οι Καθολικοί, η Ρωμαϊκή Έδρα και η Αυστριακή Αυτοκρατορία θα είχαν δημιουργήσει μια εντελώς διαφορετική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική. Πιο συγκεκριμένα, θα είχαν διατηρήσει την προηγούμενη, μεσαιωνική.
Κατά μία έννοια, ήταν οι Προτεστάντες του Ευρωπαϊκού Βορρά που επωφελήθηκαν από την Ειρήνη της Βεστφαλίας το 1648, καθώς αρχικά είχαν κατευθυνθεί προς τις εθνικές μοναρχίες εναντίον του Πάπα και του Αυτοκράτορα. Χωρίς να πετύχουν μια ολοκληρωτική νίκη, εξασφάλισαν τον στόχο τους.
Τυπικά, το σύστημα της Βεστφαλίας έχει επιβιώσει μέχρι σήμερα, καθώς οικοδομούμε το διεθνές δίκαιο με βάση την αρχή των εθνών-κρατών – το ίδιο πράγμα στο οποίο επέμειναν οι Προτεστάντες στον Τριακονταετή Πόλεμο. Αλλά στην ουσία, τον 17ο αιώνα, αυτό αφορούσε μόνο τα κράτη της Ευρώπης και τις αποικίες τους, και αργότερα, δεν είχαν όλα τα έθνη-κράτη πραγματική κυριαρχία. Όλα τα έθνη είναι ίσα, αλλά τα ευρωπαϊκά έθνη (οι Μεγάλες Δυνάμεις) είναι «πιο ίσα» από άλλα.
Υπήρχε ένα ορισμένο στοιχείο υποκρισίας στην αναγνώριση της εθνικής κυριαρχίας για τις αδύναμες χώρες, αλλά αντισταθμίστηκε πλήρως από τη θεωρία του ρεαλισμού. Αποκρυσταλλώθηκε πλήρως μόλις τον 20ο αιώνα, ωστόσο αντανακλούσε μια εικόνα των διεθνών σχέσεων που είχαν διαμορφωθεί εδώ και πολύ καιρό. Εδώ, η ανισότητα των χωρών εξισορροπείται από τη δυνατότητα δημιουργίας συνασπισμών και τη «σκακιστική» σειρά συμμαχιών - τα αδύναμα κράτη συνάπτουν συμφωνίες με ισχυρότερα για να αντισταθούν στην πιθανή επιθετικότητα άλλων ισχυρών δυνάμεων. Αυτό συνέβη, και συνεχίζει να συμβαίνει, στην πράξη.
Η Κοινωνία των Εθνών προσπάθησε να δώσει στο διεθνές δίκαιο που βασίζεται στο σύστημα της Βεστφαλίας έναν πιο σταθερό χαρακτήρα, επιδιώκοντας να περιορίσει εν μέρει την κυριαρχία και να καθιερώσει καθολικές αρχές -βασισμένες στον δυτικό φιλελευθερισμό, τον ειρηνισμό και την πρώτη εκδοχή της παγκοσμιοποίησης- τις οποίες όλες οι χώρες, μεγάλες και μικρές, έπρεπε να ακολουθήσουν. Στην ουσία, η Κοινωνία των Εθνών σχεδιάστηκε ως μια πρώτη προσέγγιση μιας Παγκόσμιας Κυβέρνησης. Τότε ήταν που τελικά διαμορφώθηκε η σχολή του Φιλελευθερισμού στις Διεθνείς Σχέσεις, ξεκινώντας τη μακρά διαμάχη της με τους Ρεαλιστές. Οι φιλελεύθεροι πίστευαν ότι το διεθνές δίκαιο αργά ή γρήγορα θα αντικαθιστούσε την αρχή της πλήρους κυριαρχίας των εθνών-κρατών και θα οδηγούσε στη δημιουργία ενός ενιαίου διεθνούς συστήματος. Οι ρεαλιστές στις Διεθνείς Σχέσεις συνέχισαν να επιμένουν στη θέση τους, υπερασπιζόμενοι την αρχή της απόλυτης κυριαρχίας - την άμεση κληρονομιά της Ειρήνης της Βεστφαλίας.
Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1930, έγινε σαφές ότι ούτε ο φιλελευθερισμός της Κοινωνίας των Εθνών ούτε καν το ίδιο το σύστημα της Βεστφαλίας αντιστοιχούσαν στην ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη και τον κόσμο. Η άνοδος των Ναζί στην εξουσία στη Γερμανία το 1933, η εισβολή της φασιστικής Ιταλίας στην Αιθιοπία το 1937 και ο πόλεμος της ΕΣΣΔ με τη Φινλανδία το 1939 την κατέστρεψαν αποτελεσματικά, ακόμη και επίσημα. Αν και διαλύθηκε επίσημα μόλις το 1946, η πρώτη προσπάθεια να καθιερωθεί το διεθνές δίκαιο ως ένα γενικό, υποχρεωτικό σύστημα είχε ήδη ναυαγήσει τη δεκαετία του 1930.
Στην ουσία, η δεκαετία του 1930 είδε την εμφάνιση τριών πόλων κυριαρχίας - αυτή τη φορά για καθαρά ιδεολογικούς λόγους. Τώρα, αυτό που είχε σημασία δεν ήταν η επίσημη κυριαρχία, αλλά οι πραγματικές δυνατότητες κάθε ιδεολογικού μπλοκ. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ακριβώς μια δοκιμασία για τη βιωσιμότητα και των τριών στρατοπέδων.
Το ένα στρατόπεδο ένωνε τις αστικές-καπιταλιστικές χώρες – κυρίως την Αγγλία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Αυτό ήταν το φιλελεύθερο στρατόπεδο, το οποίο, ωστόσο, απογυμνώθηκε ακούσια από τη διεθνιστική του διάσταση. Οι φιλελεύθεροι αναγκάστηκαν να υπερασπιστούν την ιδεολογία τους απέναντι σε δύο ισχυρούς αντιπάλους: τον φασισμό και τον κομμουνισμό. Αλλά συνολικά -αν εξαιρέσει κανείς τον «αδύναμο κρίκο», τη Γαλλία, η οποία συνθηκολόγησε γρήγορα μετά την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου- το αστικό-καπιταλιστικό μπλοκ επέδειξε ένα επαρκές επίπεδο κυριαρχίας: η Αγγλία δεν έπεσε κάτω από τις επιθέσεις της Γερμανίας του Χίτλερ και οι ΗΠΑ πολέμησαν (σχετικά) αποτελεσματικά εναντίον της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό.
Το δεύτερο στρατόπεδο ήταν ο ευρωπαϊκός φασισμός, ο οποίος έγινε ιδιαίτερα ισχυρός κατά την κατάκτηση της Δυτικής Ευρώπης από τον Χίτλερ. Σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες ενώθηκαν κάτω από τη σημαία του εθνικοσοσιαλισμού. Σε μια τέτοια κατάσταση, δεν θα μπορούσε να γίνει λόγος για κυριαρχία - ακόμη και στην περίπτωση καθεστώτων φιλικών προς τον Χίτλερ (όπως η φασιστική Ιταλία ή η Ισπανία του Φράνκο). Το πολύ-πολύ, ορισμένες χώρες (Πορτογαλία του Σαλαζάρ, Ελβετία κ.λπ.) μπόρεσαν να εξασφαλίσουν μια ουδετερότητα υπό όρους. Μόνο η Γερμανία ήταν κυρίαρχη – ή ακριβέστερα, ο χιτλερισμός ως ιδεολογία.
Το τρίτο στρατόπεδο εκπροσωπήθηκε από την ΕΣΣΔ, και παρόλο που ήταν μόνο ένα κράτος, βασίστηκε συγκεκριμένα σε μια ιδεολογία: τον μαρξισμό-λενινισμό. Και πάλι, δεν αφορούσε τόσο ένα έθνος όσο μια ιδεολογική οντότητα.
Στη δεκαετία του 1930, το διεθνές δίκαιο -η τελευταία εκδοχή του οποίου ήταν οι συμφωνίες των Βερσαλλιών και οι κανόνες της Κοινωνίας των Εθνών- κατέρρευσε. Από εκεί και πέρα, η ιδεολογία και η δύναμη αποφάσισαν τα πάντα. Επιπλέον, κάθε μία από τις ιδεολογίες είχε τη δική της άποψη για τη μελλοντική παγκόσμια τάξη, πράγμα που σήμαινε ότι λειτουργούσαν με τις δικές τους εκδοχές του διεθνούς δικαίου.
Η ΕΣΣΔ πίστευε στην Παγκόσμια Επανάσταση και την κατάργηση των κρατών (ως αστικό φαινόμενο), που αντιπροσώπευε μια μαρξιστική εκδοχή της παγκοσμιοποίησης και του προλεταριακού διεθνισμού. Ο Χίτλερ ανακήρυξε ένα «Χιλιετές Ράιχ» με την πλανητική κυριαρχία της ίδιας της Γερμανίας και της «Άριας φυλής». Καμία κυριαρχία δεν οραματίστηκε για κανέναν εκτός από τον παγκόσμιο εθνικοσοσιαλισμό. Και μόνο η αστική-καπιταλιστική Δύση -ουσιαστικά καθαρά αγγλοσαξονική- διατήρησε τη συνέχεια με το σύστημα της Βεστφαλίας, υπολογίζοντας μια μελλοντική μετάβαση στον φιλελεύθερο διεθνισμό και, πάλι, σε μια Παγκόσμια Κυβέρνηση. Στην πραγματικότητα, η Κοινωνία των Εθνών, η οποία τυπικά διατηρήθηκε αν και δεν ήταν λειτουργική, ήταν εκείνη την εποχή ένα απομεινάρι της παλιάς παγκοσμιοποίησης και ένα πρωτότυπο για τη μελλοντική.
Σε κάθε περίπτωση, το διεθνές δίκαιο «ανεστάλη» – ουσιαστικά καταργήθηκε. Ξεκίνησε μια μεταβατική εποχή όπου όλα αποφασίζονταν αποκλειστικά από το πλέγμα ιδεολογίας και δύναμης, που έμενε να αποδειχθεί στο πεδίο της μάχης. Έτσι προσεγγίσαμε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ως το αποκορύφωμα αυτής της αντιπαράθεσης ιδεολογιών δύναμης. Το διεθνές δίκαιο δεν υπήρχε πια.
Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα της εξουσίας-ιδεολογικής αντιπαράθεσης μεταξύ φιλελευθερισμού, φασισμού και κομμουνισμού οδήγησε στην κατάργηση ενός από τους πόλους – του ευρωπαϊκού εθνικοσοσιαλισμού. Η αστική Δύση και η αντιαστική σοσιαλιστική Ανατολή δημιούργησαν τον αντιχιτλερικό συνασπισμό και από κοινού (με το μεγαλύτερο μερίδιο να ανήκει στην ΕΣΣΔ) κατέστρεψαν το φασισμό στην Ευρώπη.
Το 1945, τα Ηνωμένα Έθνη δημιουργήθηκαν ως το θεμέλιο ενός νέου συστήματος διεθνούς δικαίου. Σε κάποιο βαθμό, αυτή ήταν μια αναβίωση της Κοινωνίας των Εθνών, αλλά η απότομη αύξηση της επιρροής της ΕΣΣΔ, η οποία καθιέρωσε τον απόλυτο ιδεολογικό και πολιτικό έλεγχο στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Δυτική Πρωσία - τη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας), εισήγαγε ένα έντονο ιδεολογικό χαρακτηριστικό στο σύστημα των εθνικών κυριαρχιών. Ο πραγματικός φορέας της κυριαρχίας ήταν το σοσιαλιστικό στρατόπεδο, του οποίου τα κράτη ενώθηκαν με το Σύμφωνο της Βαρσοβίας και, οικονομικά, με το COMECON [Συμβούλιο Αμοιβαίας Οικονομικής Βοήθειας]. Κανείς σε αυτό το στρατόπεδο δεν ήταν κυρίαρχος εκτός από τη Μόσχα και, κατά συνέπεια, το ΚΚΣΕ [Κομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης].
Στον αστικό-καπιταλιστικό πόλο συνέβησαν ουσιαστικά συμμετρικές διαδικασίες. Οι ΗΠΑ έγιναν ο πυρήνας της κυρίαρχης φιλελεύθερης Δύσης. Στον αγγλοσαξονικό κόσμο, το κέντρο και η περιφέρεια αντάλλαξαν θέσεις - η ηγεσία πέρασε από τη Μεγάλη Βρετανία στην Ουάσιγκτον. Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης και, ευρύτερα, το καπιταλιστικό στρατόπεδο, βρέθηκαν στη θέση των υποτελών στην Αμερική. Αυτό εδραιώθηκε με τη δημιουργία του ΝΑΤΟ και τη μετατροπή του δολαρίου σε παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Έτσι, ο ΟΗΕ αγκυροβόλησε επίσης ένα σύστημα διεθνούς δικαίου – επίσημα βασισμένο στην αναγνώριση της κυριαρχίας, αλλά στην πραγματικότητα στην ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των νικητών του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Μόνο η Ουάσιγκτον και η Μόσχα ήταν πραγματικά κυρίαρχες. Κατά συνέπεια, το μεταπολεμικό μοντέλο διατήρησε μια σύνδεση με την ιδεολογία, έχοντας καταργήσει τον εθνικοσοσιαλισμό αλλά ενίσχυσε σημαντικά το σοσιαλιστικό στρατόπεδο.
Αυτός είναι ο διπολικός κόσμος, ο οποίος πρόβαλε την επιρροή του σε όλες τις άλλες περιοχές του πλανήτη. Κάθε κράτος -συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατα απελευθερωμένων αποικιών του Παγκόσμιου Νότου- αντιμετώπιζε μια επιλογή: ποιο (από τα δύο!) ιδεολογικά μοντέλα να υιοθετήσει. Αν επέλεγαν τον καπιταλισμό, μεταβίβαζαν την κυριαρχία στην Ουάσιγκτον και το ΝΑΤΟ. Αν σοσιαλισμός, τότε στη Μόσχα. Το Κίνημα των Αδεσμεύτων προσπάθησε να δημιουργήσει έναν τρίτο πόλο, αλλά δεν είχε τόσο τους ιδεολογικούς όσο και τους πόρους εξουσίας για να το κάνει.
Η μεταπολεμική εποχή καθιέρωσε ένα σύστημα διεθνούς δικαίου βασισμένο στον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων μεταξύ δύο ιδεολογικών στρατοπέδων. Επίσημα, αναγνωρίστηκε η εθνική κυριαρχία. Στην πράξη, δεν ήταν. Η αρχή της Βεστφαλίας διατηρήθηκε ονομαστικά. Στην πραγματικότητα, όλα κρίθηκαν μέσω της ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ της ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ και των δορυφόρων τους.
Το 1989, κατά τη διάρκεια της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ -που προκλήθηκε από τις καταστροφικές μεταρρυθμίσεις του Γκορμπατσόφ- το ανατολικό μπλοκ άρχισε να καταρρέει και το 1991 η ΕΣΣΔ διαλύθηκε. Οι πρώην σοσιαλιστικές χώρες υιοθέτησαν την ιδεολογία του αντιπάλου τους στον Ψυχρό Πόλεμο. Ο μονοπολικός κόσμος ξεκίνησε.
Αυτό σήμαινε ότι το διεθνές δίκαιο άλλαξε ποιοτικά. Μόνο μία κυρίαρχη αρχή παρέμεινε, η οποία έγινε παγκόσμια – οι ΗΠΑ ή η συλλογική Δύση. Μία ιδεολογία, μία δύναμη. Καπιταλισμός, φιλελευθερισμός, ΝΑΤΟ. Η αρχή της κυριαρχίας του έθνους-κράτους και ο ίδιος ο ΟΗΕ έγιναν κατάλοιπο του παρελθόντος, όπως είχε κάνει κάποτε η Κοινωνία των Εθνών.
Το διεθνές δίκαιο καθιερώθηκε στο εξής μόνο από έναν πόλο – τους νικητές του Ψυχρού Πολέμου. Οι ηττημένοι (το πρώην σοσιαλιστικό στρατόπεδο και, κυρίως, η ΕΣΣΔ) αποδέχτηκαν την ιδεολογία των νικητών, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά μια υποτελή εξάρτηση από τη συλλογική Δύση.
Σε αυτή την κατάσταση, η φιλελεύθερη Δύση είδε μια ιστορική ευκαιρία να συγχωνεύσει τη διεθνή φιλελεύθερη τάξη με την αρχή της ηγεμονίας της εξουσίας. Αυτό απαιτούσε την προσαρμογή του διεθνούς δικαίου στην πραγματική κατάσταση των πραγμάτων. Έτσι, από τη δεκαετία του 1990 ξεκίνησε ένα νέο κύμα παγκοσμιοποίησης. Σήμαινε την άμεση υποταγή των εθνών-κρατών σε ένα υπερεθνικό σώμα (και πάλι, μια Παγκόσμια Κυβέρνηση) και την εγκαθίδρυση άμεσου ελέγχου πάνω τους από την Ουάσιγκτον, η οποία είχε γίνει η πρωτεύουσα του κόσμου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργήθηκε σε αυτό το πνεύμα ως πρότυπο ενός τέτοιου υπερεθνικού συστήματος για όλη την ανθρωπότητα. Οι μετανάστες άρχισαν να έρχονται μαζικά ακριβώς για αυτόν τον σκοπό – για να δείξουν πώς θα έπρεπε να μοιάζει η παγκόσμια διεθνής ανθρωπότητα του μέλλοντος.
Σε μια τέτοια κατάσταση, ο ΟΗΕ έχασε το νόημά του:
Πρώτον, χτίστηκε πάνω στην αρχή της εθνικής κυριαρχίας (η οποία δεν αντιστοιχούσε πλέον σε τίποτα απολύτως).
Δεύτερον, οι ειδικές θέσεις της ΕΣΣΔ και της Κίνας και η θέση τους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αντιπροσώπευαν ένα λείψανο της διπολικής εποχής.
Ως εκ τούτου, ξεκίνησε η συζήτηση στην Ουάσιγκτον για τη δημιουργία ενός νέου -ανοιχτά μονοπολικού- συστήματος διεθνών σχέσεων. Ονομαζόταν «Σύνδεσμος των Δημοκρατιών» ή «Φόρουμ για τη Δημοκρατία».
Ταυτόχρονα, μέσα στις ίδιες τις ΗΠΑ, η παγκοσμιοποίηση χωρίστηκε σε δύο ρεύματα:
Ιδεολογικός φιλελευθερισμός, καθαρός διεθνισμός (ο Σόρος με την «ανοιχτή κοινωνία» του, η USAID, ο wokeism κ.λπ.).
Άμεση αμερικανική ηγεμονία βασισμένη στο ΝΑΤΟ, το οποίο υπερασπίστηκαν οι Νεοσυντηρητικοί.
Ουσιαστικά συνέκλιναν, αλλά οι πρώτοι επέμεναν ότι η κύρια προτεραιότητα ήταν η παγκοσμιοποίηση και η εμβάθυνση της φιλελεύθερης δημοκρατίας σε κάθε χώρα του πλανήτη, ενώ οι δεύτεροι επέμεναν ότι οι ΗΠΑ πρέπει να ελέγχουν άμεσα ολόκληρη την επικράτεια της γης σε στρατιωτικό-πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Ωστόσο, η μετάβαση από ένα διπολικό μοντέλο διεθνούς δικαίου σε ένα μονοπολικό δεν συνέβη ποτέ πλήρως, ακόμη και παρά την εξαφάνιση ενός από τους ιδεολογικούς-πόλους εξουσίας. Αυτό αποτράπηκε από τη σύγχρονη άνοδο της Κίνας και της Ρωσίας υπό τον Πούτιν, όταν τα περιγράμματα μιας εντελώς διαφορετικής παγκόσμιας αρχιτεκτονικής - πολυπολικότητας - άρχισαν να εκδηλώνονται για πρώτη φορά ξεκάθαρα. Στην αντίθετη πλευρά των παγκοσμιοποιητών (τόσο των αριστερών, καθαρών φιλελεύθερων-διεθνιστών, όσο και των δεξιών νεοσυντηρητικών), εμφανίστηκε μια νέα δύναμη. Αν και δεν έχει ακόμη καθοριστεί με σαφήνεια ιδεολογικά, απορρίπτει ωστόσο το ιδεολογικό πρότυπο της φιλελεύθερης-παγκοσμιοποιητικής Δύσης. Αυτή η αρχικά ασαφής δύναμη άρχισε να υπερασπίζεται τον ΟΗΕ και να εξουδετερώνει την τελική επισημοποίηση της μονοπολικότητας – δηλαδή, τη μετατροπή της εξουσίας και του ιδεολογικού status quo (την πραγματική κυριαρχία της συλλογικής Δύσης) σε ένα αντίστοιχο νομικό σύστημα.
Έτσι, βρισκόμαστε σε μια κατάσταση που μοιάζει με χάος. Αποδεικνύεται ότι πέντε λειτουργικά συστήματα διεθνών σχέσεων λειτουργούν επί του παρόντος στον κόσμο ταυτόχρονα, τόσο ασύμβατα όσο το λογισμικό διαφορετικών κατασκευαστών:
Με αδράνεια, ο ΟΗΕ και οι κανόνες του διεθνούς δικαίου αναγνωρίζουν την κυριαρχία των εθνών-κρατών, η οποία στην πραγματικότητα έχασε την ισχύ της πριν από σχεδόν εκατό χρόνια και υπάρχει ως «πόνος φάντασμα». Ωστόσο, η κυριαρχία εξακολουθεί να αναγνωρίζεται και μερικές φορές γίνεται επιχείρημα στη διεθνή πολιτική.
Επίσης, λόγω αδράνειας, ορισμένοι θεσμοί διατηρούν ίχνη του διπολικού κόσμου που έχει ολοκληρωθεί εδώ και καιρό. Αυτό δεν αντιστοιχεί σε τίποτα απολύτως, ωστόσο γίνεται αισθητό από καιρό σε καιρό - για παράδειγμα, στο ζήτημα της πυρηνικής ισοτιμίας μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ.
Η συλλογική Δύση συνεχίζει να επιμένει στην παγκοσμιοποίηση και την κίνηση προς μια Παγκόσμια Κυβέρνηση. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα έθνη-κράτη καλούνται να παραχωρήσουν την κυριαρχία τους υπέρ υπερεθνικών περιπτώσεων - όπως το Διεθνές Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ή το Δικαστήριο της Χάγης. Η ΕΕ επιμένει να αποτελεί πρότυπο για ολόκληρο τον κόσμο όσον αφορά τη διαγραφή όλων των συλλογικών ταυτοτήτων και τον αποχαιρετισμό της εθνικής κρατικής υπόστασης.
Οι ΗΠΑ -ειδικά υπό τον Τραμπ- υπό την επιρροή των Νεοσυντηρητικών, συμπεριφέρονται ως ο μοναδικός ηγεμόνας, θεωρώντας ότι ο «νόμος» είναι οτιδήποτε είναι προς το συμφέρον της Αμερικής. Αυτή η μεσσιανική προσέγγιση αντιτίθεται εν μέρει στην παγκοσμιοποίηση, αγνοεί την Ευρώπη και τον διεθνισμό, αλλά επιμένει εξίσου έντονα στην αποκυριαρχία όλων των κρατών – με το δικαίωμα της βίας.
Και τέλος, το περίγραμμα ενός πολυπολικού κόσμου αναδύεται όλο και πιο καθαρά, όπου ο φορέας της κυριαρχίας είναι το κράτος-πολιτισμός – όπως η σύγχρονη Κίνα, η Ρωσία ή η Ινδία. Αυτό απαιτεί ένα ακόμη σύστημα διεθνούς δικαίου. Το πρωτότυπο για ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να είναι οι BRICS ή άλλες πλατφόρμες περιφερειακής ολοκλήρωσης - χωρίς τη συμμετοχή της Δύσης (καθώς η Δύση φέρνει μαζί της τα δικά της, πιο αρθρωτά και άκαμπτα μοντέλα).
Και τα πέντε συστήματα λειτουργούν ταυτόχρονα και φυσικά παρεμβαίνουν το ένα στο άλλο, προκαλώντας συνεχείς αποτυχίες, συγκρούσεις και αντιφάσεις. Συμβαίνει ένα λογικό βραχυκύκλωμα του δικτύου, δημιουργώντας την εντύπωση χάους ή απλώς την απουσία οποιουδήποτε διεθνούς δικαίου. Εάν υπάρχουν πέντε ταυτόχρονα διεθνείς νόμοι που αποκλείουν ο ένας τον άλλον, τότε, στην ουσία, δεν υπάρχει κανένας.
Το συμπέρασμα από μια τέτοια ανάλυση είναι αρκετά ανησυχητικό. Τέτοιες αντιφάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, μια τόσο βαθιά σύγκρουση ερμηνειών, σχεδόν ποτέ στην ιστορία (ειλικρινά, ποτέ) δεν επιλύθηκαν ειρηνικά.
- Όσοι αρνούνται να πολεμήσουν για την παγκόσμια τάξη τους βρίσκονται αμέσως ηττημένοι. Και θα πρέπει να πολεμήσουν για την παγκόσμια τάξη κάποιου άλλου, ήδη με το καθεστώς των υποτελών.
Κατά συνέπεια, ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος είναι περισσότερο από πιθανός. Και το 2026, είναι πιο πιθανό από ό,τι το 2025 ή νωρίτερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε καταδικασμένοι σε αυτό. σημαίνει μόνο ότι βρισκόμαστε σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Εξ ορισμού, ένας παγκόσμιος πόλεμος περιλαμβάνει τους πάντες ή σχεδόν όλους. Γι' αυτό ονομάζεται παγκόσμιος πόλεμος. Ωστόσο, σε κάθε παγκόσμιο πόλεμο, υπάρχουν πρωταρχικά θέματα. Σήμερα, είναι:
Η συλλογική Δύση και στις δύο ενσαρκώσεις της (φιλελεύθερη-παγκοσμιοποιητική και ηγεμονιστική).
Οι ανερχόμενοι πόλοι του πολυπολικού κόσμου (Ρωσία, Κίνα, Ινδία).
Όλοι οι άλλοι είναι, προς το παρόν, απλώς ένα όργανο.
Ταυτόχρονα, η Δύση έχει ιδεολογία, ενώ ο πολυπολικός κόσμος όχι. Η ίδια η πολυπολικότητα έχει ήδη εκδηλωθεί γενικά, αλλά ιδεολογικά δεν έχει ακόμη επισημοποιηθεί. Σχεδόν καθόλου.
Εάν δεν υπάρχει διεθνές δίκαιο και είναι εξ ορισμού αδύνατο να υπερασπιστούμε τον κόσμο της Γιάλτας, τον παλιό ΟΗΕ και την αδράνεια του διπολισμού, τότε πρέπει να προωθήσουμε το δικό μας νέο σύστημα διεθνούς δικαίου. Η Κίνα κάνει ορισμένες προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση («Κοινότητα του Κοινού Πεπρωμένου»), εμείς σε μικρότερο βαθμό (οι εξαιρέσεις είναι η Θεωρία του Πολυπολικού Κόσμου και η Τέταρτη Πολιτική Θεωρία). Αλλά αυτό σαφώς δεν είναι αρκετό. Ίσως φέτος θα πρέπει να συμμετάσχουμε σε έναν πλανητικό «αγώνα όλων εναντίον όλων», κατά τον οποίο θα καθοριστεί το μέλλον, η αντίστοιχη παγκόσμια τάξη και το σύστημα του διεθνούς δικαίου. Αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει κανένα. Αλλά πρέπει να υπάρχει ένα διεθνές δίκαιο που να μας επιτρέπει να είμαστε αυτό που πρέπει να είμαστε: ένα κράτος-πολιτισμός, ένας ρωσικός κόσμος. Αυτό πρέπει να γίνει αντιληπτό το συντομότερο δυνατό.
==========================
- Το πετροδολλαριο πισω απο την εισβολη στη Βενεζουελα, όπως ακριβως στον Παναμά, στο Ιρακ, στη Λιβυη.
του Ricardo
Ο πραγματικός
λόγος που οι ΗΠΑ εισβάλλουν στη Βενεζουέλα ανάγεται σε μια συμφωνία που
έκανε ο Χένρι Κίσινγκερ με τη Σαουδική Αραβία το 1974. Και θα εξηγήσω
γιατί αυτό αφορά στην πραγματικότητα την ΕΠΙΒΙΩΣΗ του ίδιου του δολαρίου
των ΗΠΑ. Όχι τα ναρκωτικά. Όχι η τρομοκρατία. Όχι η "δημοκρατία".
Αυτό
αφορά στο σύστημα του πετροδολαρίου που έχει κρατήσει την Αμερική ως
την κυρίαρχη οικονομική δύναμη για 50 χρόνια. Και η Βενεζουέλα μόλις
απείλησε να το τερματίσει. Να τι συνέβη πραγματικά:
Η
Βενεζουέλα έχει 303 δισεκατομμύρια βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων
πετρελαίου. Τα μεγαλύτερα στη Γη. Περισσότερα από τη Σαουδική Αραβία. Το
20% του συνόλου του πετρελαίου στον κόσμο. Αλλά, να το σημείο που έχει
σημασία: Η Βενεζουέλα πουλούσε ενεργά αυτό το πετρέλαιο σε κινεζικά
γουάν. Όχι σε δολάρια. Το 2018, η Βενεζουέλα ανακοίνωσε ότι θα
"απελευθερωθεί από το δολάριο". Άρχισαν να δέχονται γουάν, ευρώ,
ρούβλια, ο,τιδήποτε ΕΚΤΟΣ από δολάρια για πετρέλαιο.
Υποβάλλουν
αίτηση για ένταξη στους BRICS. Χτίζουν άμεσα κανάλια πληρωμών με την
Κίνα, που παρακάμπτουν εντελώς το SWIFT. Και κάθονται πάνω σε αρκετό
πετρέλαιο για να χρηματοδοτήσουν την αποδολαριοποίηση για δεκαετίες.
Γιατί
έχει σημασία αυτό; Επειδή ολόκληρο το αμερικανικό χρηματοοικονομικό
σύστημα βασίζεται σε ένα πράγμα: Το πετροδολάριο. Το 1974, ο Χένρι
Κίσινγκερ έκανε μια συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία: Όλο το πετρέλαιο που
πωλείται παγκοσμίως πρέπει να τιμολογείται σε δολάρια ΗΠΑ. Σε
αντάλλαγμα, η Αμερική παρέχει στρατιωτική προστασία.
Αυτή
η μοναδική συμφωνία δημιούργησε τεχνητή ζήτηση για δολάρια παγκοσμίως.
Κάθε χώρα στη Γη χρειάζεται δολάρια για να αγοράσει πετρέλαιο. Αυτό
επιτρέπει στην Αμερική να τυπώνει απεριόριστο χρήμα, ενώ οι άλλες χώρες
δουλεύουν για να παραξουν χρήμα. Η Αμερικη χρηματοδοτεί με το
πετροδολλάριο τον στρατό. Το κράτος πρόνοιας. Τις δαπάνες ελλείμματος.
Το πετροδολάριο είναι πιο σημαντικό για την αμερικανική ηγεμονία από τα
αεροπλανοφόρα.
Και υπάρχει ένα μοτίβο για το τι συμβαίνει σε ηγέτες που το αμφισβητούν:
Έτος 2000: Ο Σαντάμ Χουσεΐν ανακοινώνει ότι το Ιράκ θα πουλά πετρέλαιο σε ευρώ αντί για δολάρια.
2003:
Εισβολή. Αλλαγή καθεστώτος. Το πετρέλαιο του Ιράκ επέστρεψε αμέσως σε
δολάρια. Ο Σαντάμ λιντσαρίστηκε. Τα όπλα μαζικής καταστροφής δεν
βρέθηκαν ποτέ, επειδή δεν υπήρχαν ποτέ.
Έτος
2009: Ο Καντάφι προτείνει ένα αφρικανικό νόμισμα με χρυσή κάλυψη που
ονομάζεται "χρυσό δηνάριο" για εμπόριο πετρελαίου. Τα ίδια τα
διαρρεύσαντα email της Χίλαρι Κλίντον επιβεβαιώνουν ότι αυτός ήταν ο
ΚΥΡΙΟΣ λόγος για την επέμβαση. Απόσπασμα ενός email: "Αυτός ο χρυσός
προοριζόταν για τη δημιουργία ενός παναφρικανικού νομίσματος βασισμένου
στο λιβυκό χρυσό δηνάριο."
2011:
Το ΝΑΤΟ βομβαρδίζει τη Λιβύη. Ο Καντάφι βιάστηκε και δολοφονήθηκε. Η
Λιβύη τώρα έχει ανοιχτές αγορές σκλάβων. "Ήρθαμε, είδαμε, πέθανε!"
γέλασε η Κλίντον στην κάμερα. Το χρυσό δηνάριο πέθανε μαζί του.
Και
τώρα ο Μαδούρο. Με ΠΕΝΗΝΤΑ ΦΟΡΕΣ περισσότερο πετρέλαιο από τον Σαντάμ
και τον Καντάφι μαζί. Πουλούσε ενεργά σε γουάν. Χτίζει συστήματα
πληρωμών έξω από τον έλεγχο του δολαρίου. Υποβάλλει αίτηση για ένταξη
στους BRICS. Συνεργάζεται με Κίνα, Ρωσία και Ιράν. Τις τρεις χώρες που
ηγούνται της παγκόσμιας αποδολαριοποίησης. Αυτό δεν είναι σύμπτωση.
"Αμφισβήτησε το πετροδολάριο; Άλλαξε καθεστώς."
Κάθε φορά.
Ο
Στίβεν Μίλερ (σύμβουλος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ) το είπε κυριολεκτικά
φωναχτά πριν από δύο εβδομάδες: "Ο αμερικανικός ιδρώτας, η ευφυΐα και ο
μόχθος δημιούργησαν τη βιομηχανία πετρελαίου στη Βενεζουέλα. Η
τυραννική απαλλοτρίωσή της (η εθνικοποιηση δηλαδη επι Τσαβες) ήταν η
μεγαλύτερη καταγεγραμμένη κλοπή αμερικανικού πλούτου και περιουσίας."
Δεν
το κρύβει. Ισχυρίζονται ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας ΑΝΗΚΕΙ στην
Αμερική επειδή αμερικανικές εταιρείες το ανέπτυξαν πριν από 100 χρόνια.
Με αυτή τη λογική, κάθε εθνικοποιημένος πόρος στην ιστορία ήταν "κλοπή".
Αλλά να το ΒΑΘΥΤΕΡΟ πρόβλημα:
Το
πετροδολάριο πεθαίνει ήδη. Η Ρωσία πουλά πετρέλαιο σε ρούβλια και γουάν
από την Ουκρανία. Η Σαουδική Αραβία συζητά ανοιχτά διευθετήσεις σε
γουάν. Το Ιράν εμπορεύεται σε μη δολαριακά νομίσματα εδώ και χρόνια. Η
Κίνα έχτισε το CIPS, το δικό της εναλλακτικό στο SWIFT με 4.800 τράπεζες
σε 185 χώρες. Οι BRICS χτίζουν ενεργά συστήματα πληρωμών που
παρακάμπτουν εντελώς το δολάριο. Το έργο mBridge επιτρέπει στις
κεντρικές τράπεζες να διευθετούν συναλλαγές αμέσως σε τοπικά νομίσματα. Η
ένταξη της Βενεζουέλας στους BRICS με 303 δισεκατομμύρια βαρέλια
πετρελαίου θα το επιτάχυνε αυτό εκθετικά.
Αυτό
είναι που αφορά πραγματικά σ αυτή την εισβολή. Όχι η διακοπή των
ναρκωτικών. Η Βενεζουέλα αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 1% της κοκαΐνης
στις ΗΠΑ. Όχι η τρομοκρατία. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι ο Μαδούρο
διευθύνει "τρομοκρατική οργάνωση". Όχι η δημοκρατία. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν
τη Σαουδική Αραβία, που δεν έχει καμία εκλογικη δειαδικασια για προεδρο
και πρωθυπουργο.
Η
επέμβαση αφορά στη διατήρηση μιας 60ετούς συμφωνίας που επιτρέπει στην
Αμερική να τυπώνει χρήμα, ενώ ο κόσμος δουλεύει γι' αυτό. Και οι
συνέπειες είναι τρομακτικές: Η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν ήδη
καταδικάζουν αυτό ως "ένοπλη επίθεση". Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος
πελάτης πετρελαίου της Βενεζουέλας. Χάνει δισεκατομμύρια. Οι χώρες των
BRICS βλέπουν μια χώρα να εισβάλλεται επειδή εμπορεύεται έξω από το
δολάριο.
Κάθε έθνος που σκέφτεται την αποδολαριοποίηση μόλις έλαβε το μήνυμα: "Αμφισβήτησε το δολάριο και θα σε βομβαρδίσουμε".
Αλλά,
να το πρόβλημα...Αυτό το μήνυμα μπορεί να επιταχύνει την
αποδολαριοποίηση, όχι να την σταματήσει. Επειδή τώρα κάθε χώρα στο
Παγκόσμιο Νότο ξέρει τι συμβαίνει αν απειλήσεις την ηγεμονία του
δολαρίου. Και συνειδητοποιούν ότι η μόνη προστασία είναι να κινηθούν
ΓΡΗΓΟΡΟΤΕΡΑ.
Ο χρονισμός είναι τρελός επίσης:
3 Ιανουαρίου 2026. Εισβολή στη Βενεζουέλα. Ο Μαδούρο συλλαμβάνεται.
3 Ιανουαρίου 1990. Εισβολή στον Παναμά. Ο Νοριέγα συλλαμβάνεται.
36
χρόνια διαφορά. Σχεδόν την ίδια μέρα. Ίδιο playback. Ίδια δικαιολογία
"εμπορίου ναρκωτικών". Ίδιος πραγματικός λόγος: έλεγχος στρατηγικών
πόρων και εμπορικών δρόμων.
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Αλλά ομοιοκαταληκτεί. Τι συμβαίνει μετά:
Η
συνέντευξη Τύπου του Τραμπ στο Mar-a-Lago θέτει την αφήγηση:
Αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου είναι ήδη έτοιμες. Το Politico ανέφερε
ότι τους έχουν προσεγγίσει για "επιστροφή στη Βενεζουέλα". Η
αντιπολίτευση θα εγκατασταθεί ως κυβέρνηση. Το πετρέλαιο θα ρέει ξανά σε
δολάρια. Η Βενεζουέλα γίνεται άλλο ένα Ιράκ. Άλλη μια Λιβύη.
Αλλά,
να τι δεν ρωτάει κανείς: Τι συμβαίνει όταν δεν θα μπορείς πια να
βομβαρδίσεις τον δρόμο σου προς την κυριαρχία του δολαρίου; Όταν η Κίνα
έχει αρκετή οικονομική μόχλευση για να ανταποδώσει; Όταν οι BRICS
ελέγχουν το 40% του παγκόσμιου ΑΕΠ και λένε "όχι άλλα δολάρια"; Όταν ο
κόσμος συνειδητοποιεί ότι το πετροδολάριο διατηρείται με βία;
Η
Αμερική μόλις έδειξε το χαρτί της. Το ερώτημα είναι αν ο υπόλοιπος
κόσμος θα υποκλιθεί ή θα την αναγκάσει να αποκαλύψει ότι δεν έχει τη
δύναμη που ισχυρίζεται ότι έχει, και οτι τα ερείσματα της ειναι
παραμύθια. Επειδή αυτή η εισβολή είναι μια παραδοχή ότι το δολάριο δεν
μπορεί πια να ανταγωνιστεί με τα δικά του οικονομικά πλεονεκτήματα. Όταν
πρέπει να βομβαρδίσεις χώρες για να τις κρατήσεις να χρησιμοποιούν το
νόμισμά σου, το νόμισμα πεθαίνει ήδη.
Η Βενεζουέλα δεν είναι η αρχή. Είναι το απελπισμένο τέλος.
via Γιωργος Παπαδοπουλος Τετραδης
Σχόλια