Αν κάτι χαρακτηρίζει σήμερα την Ευρώπη, δεν είναι ούτε η «πολυπλοκότητα» των κρίσεων ούτε η «ρευστότητα» του διεθνούς περιβάλλοντος — λέξεις που επαναλαμβάνονται μηχανικά ευρωπαίοι αξιωματούχοι για να καλύψουν την αμηχανία τους.
Είναι κάτι βαθύτερο και πιο ανησυχητικό: η απώλεια στρατηγικής συνείδησης.
Η ανικανότητα να διακρίνει κανείς τι είναι σοβαρό και τι γελοίο, τι είναι ουσιώδες και τι προσχηματικό. Και αυτή η απώλεια δεν ξεκινά από την οικονομία ή την κοινωνία. Ξεκινά από την παράλυση του ίδιου του ΝΑΤΟ.
Η υπόθεση της Βενεζουέλας λειτούργησε σαν ακτινογραφία. Για χρόνια, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θεσμοί χαρακτήριζαν τον Μαδούρο «παράνομο», υπεύθυνο για ωμά "εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας".
Όμως, πριν δύο εβδομάδες, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν στη μόνη ίσως επέμβαση των τελευταίων δεκαετιών χωρίς στρατεύματα επί του εδάφους, χωρίς εισβολή, χωρίς κατοχή και –το κρισιμότερο– χωρίς ευθεία αλλαγή καθεστώτος, η Ευρώπη έσπευσε να εκφράσει τη μόλις συγκρατούμενη δυσφορία της για την «αμερικανική αυθαιρεσία».
Λίγο αργότερα, οι ίδιοι ακριβώς κύκλοι κατήγγειλαν τον Τραμπ, επειδή, έδειχνε διάθεση συνδιαλλαγής με τη διάδοχο του Μαδούρο, δηλαδή γιατί δεν έκανε αλλαγή καθεστώτος.
Αυτό δεν είναι απλώς αντίφαση. Είναι στρατηγική σχιζοφρένεια. Είναι η αδυναμία να υποστηρίξεις οποιαδήποτε θέση, πέρα από το αντανακλαστικό «κατά».
Ό,τι κι αν συμβεί, είναι λάθος. Ό,τι κι αν δεν συμβεί, επίσης λάθος.
* Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε στη Γροιλανδία — αυτή τη φορά αγγίζοντας τα όρια του κωμικού. Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανακάλυψαν αιφνιδίως την «παραβίαση της κυριαρχίας της Δανίας», αγνοώντας επιδεικτικά ότι από το 2009 το δικαίωμα αυτοδιάθεσης της Γροιλανδίας έχει ρητά κατοχυρωθεί και υπογραφεί από την ίδια τη Δανία! Οι κάτοικοι της Γροιλανδίας έχουν αναγνωριστεί ως "λαός" με δικαίωμα Αυτοδιάθεσης.
Δηλαδή μπορούν να κηρύξουν την ανεξαρτησία τους χωρίς προηγούμενη άδεια της Κοπεγχάγης.
-- Οι Γροιλανδοί Ινουίτ, έχουν φύγει επισήμως από την "Ευρώπη" με δημοψήφισμα ήδη από το 1979-85! Ακόμα κι όταν παρέμεναν τμήμα της Δανίας.
-- Στη συνέχεια η Δανία υπέγραψε όχι μόνο την "Αυτο-διακυβέρνησή" τους αλλά και το δικαίωμά τους στην Αυτοδιάθεσή - δηλαδή στην ανακήρυξη Ανεξαρτησίας, ήδη από το 2009.
Και μη ξεχνάμε ότι η Γροιλανδία καλύπτει έκταση όσο η μισή Ευρωπαϊκή Ένωση, τρείς φορές όσο η Τουρκία και τρεισήμισι φορές όσο η Ουκρανία, γεμάτη πλουτοπαραγωγικούς πόρους.
Και γεωστρατηγικό χώρο πρώτης γραμμής στον Αρκτικό κύκλο, ο έλεγχος του οποίου αφορά όλες τις μεγάλες δυνάμεις.
Και την μοίρα του την αποφασίζει ένας μικροσκοπικός πληθυσμός 55 χιλιάδων ανθρώπων. Μικρότερος από τον... Δήμο Χαλανδρίου!
Με δύο λόγια: Η Γροιλανδία ΔΕΝ ανήκει στην Ευρώπη!
Και ο έλεγχος της Γροιλανδίας ΔΕΝ ανήκει καν στη δικαιοδοσία των Δανών, αν ο λαός της Γροιλανδίας, οι Ινουίτ, αποφασίσουν διαφορετικά. Πράγμα για το οποίο έχουν ήδη υπογράψει οι Δανοί!
Και ενώ όλα αυτά είναι γνωστά, η Ευρώπη αποφάσισε να στείλει… 37 στρατιώτες για να «υπερασπιστούν» τη Γροιλανδία από τους Αμερικανούς!
Δηλαδή οι Ευρωπαίοι παρακαλούν τους Αμερικανούς να στείλουν χιλιάδες στρατεύματα στην Ουκρανία για να "συγκρατήσουν" τους Ρώσους κι ύστερα στέλνουν οι ίδιοι μια διμοιρία στην Γροιλανδία για να την υπερασπιστούν από τους Αμερικανούς!
Σε αυτό το σημείο δεν μιλάμε πια για κρίση συμμαχίας.
Μιλάμε για αυτογελοιοποίηση!
Το ΝΑΤΟ δεν καταρρέει με δραματικές δηλώσεις. Αδρανοποιείται όταν παύει να υπάρχει κοινή αντίληψη απειλής, σκοπού και ιεράρχησης.
Και οι ΗΠΑ δεν "αποχωρούν" - απλώς παύουν να θεωρούν την Ευρώπη σοβαρό στρατηγικό συνομιλητή.
Για όποιον δεν το κατάλαβε ακόμα, μετά από αυτό το ΝΑΤΟ έχει μετατεθεί από τη δικαιοδοσία των αναλυτών στη θεματολογία του stand-up comedy...
Έχει μετατραπεί στο συντομότερο ανέκδοτο...
* Πάνω σε αυτή την ήδη σαθρή βάση, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέλεξε να οικοδομήσει ολόκληρη την πολιτική της ταυτότητα πάνω στη μονομανία της συνέχισης του πολέμου στην Ουκρανία.
Ακόμη κι όταν γίνεται σαφές ότι η Ουάσιγκτον αναζητά διέξοδο — έστω επώδυνη, έστω και με αναγνώριση των ρωσικών τετελεσμένων επί του εδάφους...
Ακόμη κι όταν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με πρώτη την Ιταλία, ζητούν ανοιχτά δίαυλο επικοινωνίας με τη Μόσχα για να μη μείνει η Ευρώπη εκτός διαπραγμάτευσης...
Ακόμη κι όταν οι ίδιες οι ευρωπαϊκές κοινωνίες βυθίζονται σε στασιμότητα, θεσμοθετημένη ακρίβεια και ενεργειακή ανασφάλεια...
Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν επεκτείνει κυρώσεις, χρηματοδοτεί τη συνέχιση του πολέμου και υπογράφει συμφωνίες όπως η Mercosur, τινάζοντας στον αέρα τους Ευρωπαίους αγρότες.
Το αποτέλεσμα είναι μια διπλή αποσύνθεση: πολιτική και κοινωνική. Τα αντισυστημικά κόμματα —κυρίως δεξιά— ανεβαίνουν σχεδόν παντού.
Το Ευρωκοινοβούλιο παραμένει σχετικά πιο «κεντροαριστερό», τα Συμβούλια των κυβερνήσεων είναι σαφώς δεξιότερα και οι κοινωνίες, όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις παντού: ακόμη πιο δεξιά.
Το κεντρικό αφήγημα των Βρυξελλών έχει καταρρεύσει. Και τα οικονομικά δεδομένα το επιβεβαιώνουν: αισθητά χαμηλότερη ανάπτυξη από τις ΗΠΑ και πολλαπλάσιες τιμές ενέργειας.
Ας επιμείνουμε λίγο περισσότερο σε αυτό: Η ανάπτυξη της Αμερικής υπολογίζεται σε 1,8%-2,1% για το 2025. Ενώ στην Ευρωζώνη υπολογίζεται γύρω στο 1%-1,3%...
Δηλαδή η Αμερικανική οικονομία αναπτύχθηκε μιάμιση με δύο φορές περισσότερο απ' ό,τι η οικονομία της ΕΕ...
Ταυτόχρονα οι τιμές ενέργειας στις ΗΠΑ ήταν μιάμιση με τρείς φορές χαμηλότερες απ' ό,τι στην Ευρώπη.
Θέλετε κι άλλα;
* Μέσα σε αυτό το κενό στρατηγικής, αναδύεται μια νέα πραγματικότητα που δεν ζητά άδεια από κανέναν: οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία έχουν αντικειμενικό λόγο να καταλήξουν σε ένα modus vivendi στο Ουκρανικό. Όχι από καλή θέληση, αλλά από αναγκαιότητα. Για να απελευθερωθούν πόροι, να σταθεροποιηθούν αγορές και να εκτονωθούν άλλες εστίες — πρωτίστως το Ιράν. Η Ουάσιγκτον ΔΕΝ επιδιώκει πια μεγάλες χερσαίες εμπλοκές. Αναζητά τοπικούς πυλώνες, ήπιες μεταβάσεις, περιφερειακή σταθερότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ισραήλ αναδεικνύεται σε κεντρικό στρατηγικό κόμβο στην Μέση Ανατολή...
Τον τελευταίο χρόνο δεν περιορίστηκε στο να αμυνθεί - αναδιαμόρφωσε την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Μέσης Ανατολής, διέλυσε ταυτόχρονα τα δίκτυα και των Σουνιτών φονταμενταλιστών στη Γάζα και των Σιιτών φονταμενταλιστών στο Λίβανο, κατέφερε και πλήγμα κατά του Ιράν, τόσο καίριο ώστε λίγους μήνες αργότερα να καταρρέει το καθεστώς του Ιράν! Με επόμενο στόχο τους Χούτι της Υεμένης. Στήριξε δυνάμεις σε όλη των περιοχή - και στον Κόλπο και στο νότιο τμήμα της Υεμένης και στα αφρικανικά παράλια απέναντι, στη Σομαλιλάνδη, που όλοι τους θέλουν πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ.
Έτσι απέδειξε ότι μπορεί να λειτουργεί ως περιφερειακός πυλώνας ισχύος χωρίς αμερικανικά στρατεύματα επί του εδάφους.
Η Τουρκία, αντίθετα, λειτουργεί όλο και πιο αποσταθεροποιητικά: στηρίζει ισλαμιστικά δίκτυα, εργαλειοποιεί την παράνομη μετανάστευση, συγκρούεται ανοιχτά με το Ισραήλ.
Αν οι ΗΠΑ προωθούν "ιστορικό συμβιβασμό" με τη Ρωσία στην Ουκρανία και θέλουν να την εμπλέξουν ως δύναμη σταθερότητας στη Μέση Ανατολή κυρίως έναντι του Ιράν, τότε δεν χρειάζονται πλέον την Τουρκία ως προπύργιο προς τη Ρωσία...
Ούτε βέβαια μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν ως "προκεχωρημένο φυλάκιο" στη Μέση Ανατολή, όπου αποδεικνύεται αποσταθεροποιητικός παράγοντας...
Οπότε παρατηρείται ήδη το εξής: όσο αυξάνονται οι φιλοδοξίες της Τουρκίας (κι είναι ήδη μεγαλύτερες από ποτέ), τόσο μειώνεται η γεωπολιτική της αξία για όλους τους άλλους - που την βλέπουν περισσότερο ως απειλή παρά ως "πλεονέκτημα".
Κι όταν μια χώρα βλέπει τις φιλοδοξίες της να καλπάζουν και τη γεωπολιτική σημασία της να μειώνεται, την περιμένουν δυσάρεστες εκπλήξεις. Πολύ δυσάρεστες εκπλήξεις...
* Έτσι, στην Ανατολική Μεσόγειο διαμορφώνεται ένας νέος πυρήνας ισχύος: το Ισραήλ στον κεντρικό ρόλο, η Αίγυπτος, η Γαλλία εφόσον ξεπεράσει την εσωτερική της κρίση, και η Ελλάδα με την Κύπρο λόγω γεωγραφίας.
Η Τουρκία δεν εντάσσεται οργανικά σε αυτό το σχήμα. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που επέλεξε τη ρήξη με το Ισραήλ - στη Γάζα, τώρα και στη Συρία - και πολύ περισσότερο, αν τελικά η Ουάσιγκτον συγκλίνει με τη Μόσχα...
* Και εδώ ανοίγει για την Ελλάδα ένα "παράθυρο ευκαιρίας" από αυτές που σπάνια εμφανίζονται στην Ιστορία.
Η Ελλάδα μαζί με την Κύπρο μπορούν να καλύψουν το κενό. Μπορούν να αναλάβουν κρίσιμο γεωπολιτικό ρόλο. Μπορούν - μαζί Ελλάδα και Κύπρος - να λειτουργήσουν ως σταθερός πυλώνας ασφάλειας και ισορροπίας.
Όμως αυτό δεν γίνεται αυτόματα. Δεν θα προκύπτει από δηλώσεις, ούτε από ευχολόγια, ούτε μόνο από τη γεωγραφία.
Προϋποθέτει άλλη πολιτική τάξη. Άλλη αντίληψη ισχύος και ευθύνης. Την ικανότητα να βλέπεις τον κόσμο όπως είναι και όχι όπως θα ήθελες να είναι.
Να καταλαβαίνεις ότι σε εποχές μετάβασης δεν επιβιώνουν όσοι διαμαρτύρονται περισσότερο, αλλά όσοι αναλαμβάνουν ρόλο.
Γιατί οι εποχές αυτές δεν περιμένουν.
Και τα κενά, όταν δεν τα καλύπτεις, σε καταπίνουν.
ΥΓ. Το δυστύχημα για μας είναι ότι, ενώ το ΝΑΤΟ παραλύει και η Ευρώπη αυτοκτονεί, και η Ουάσιγκτον αναζητεί δρόμο συμβιβασμού με τη Μόσχα, η Ελλάδα προσπαθεί ακόμα να έλθει σε συμβιβασμό με την Τουρκία, την ώρα που κορυφώνεται η ένταση ανάμεσα στην Τουρκία (που μας απειλεί) και το Ισραήλ (που είναι ο ισχυρότερος σύμμαχός μας στην περιοχή).
Οι... "φιλέλληνες" του στο ΥΠΕΞ όχι μόνο δεν βλέπουν το ιστορικό "παράθυρο" ευκαιρίας, όχι μόνο δεν προσπαθούν να το αξιοποιήσουν, αλλά δεν καταλαβαίνουν τίποτα: προσπαθούν να το κλείσουν όπως-όπως...
ΥΓ.2 Όταν το ΝΑΤΟ ήταν πανίσχυρο και η Ευρώπη ήταν ανερχόμενη δύναμη, αριστεροί, κεντροαριστεροί και άλλες "δημοκρατικές δυνάμεις" κραύγαζαν στους δρόμους της Αθήνας: "ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο Συνδικάτο"!
Σήμερα που το ΝΑΤΟ αυτοδιασύρεται και παραλύει, ενώ η Ευρώπη αποσυντίθεται, οι ίδιες "προοδευτικές δυνάμεις" πασχίζουν στο όνομα της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ να τα βρουν με μείζονες συμβιβασμούς προς την Τουρκία!
-- "Κι ας τους πουν και μειοδότες¨, λέει...
Μια ζωή κάνουν τα ανάποδα!
Τελικά αυτοί οι άνθρωποι δεν το' χουν με τη γεωπολιτική ούτε από τύχη.
Δεν μπορούν να βρουν το σωστό για την Ελλάδα ούτε από σύμπτωση.
Στο όνομα της Ειρήνης προσπαθούν να ανταμείψουν τον τουρκικό αναθεωρητισμό!
Έχουν πάρει διαζύγιο και από την Πολιτική και από την Κοινή Λογική...
Έχουν προκαλέσει την εχθρότητα της Ρωσίας, τη δυσφορία της Ουάσιγκτον κλονίζουν την εμπιστοσύνη του Ισραήλ, και ταυτίζονται στην Ευρώπη με τις δυνάμεις που διαλύουν ό,τι απέμεινε από την Ευρώπη.
Κάτι τέτοιους η Ιστορία δεν τους πολεμά. Απλώς τους παραμερίζει!
Με μας εδώ, τι γίνεται;
Σχόλια