Η Ιστορική Παγίδα: Η Εμμονή στην Ορθοδοξία
Στο έργο του «Η Ελλάδα και η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου», ο Mark Mazower τονίζει ότι η ιστορική πορεία του Ελευθερίου Βενιζέλου σημαδεύτηκε από μια τραγική αντίφαση. Ενώ υπήρξε οραματιστής, η δογματική του προσκόλληση σε ξένα πρότυπα οδήγησε σε δύο μεγάλες καταστροφές:
• Η Μικρασιατική Εκστρατεία: Ήταν μία στρατιωτική και πολιτική υπερεπέκταση πέρα από τις πραγματικές δυνατότητες (οικονομικές και διπλωματικές) της χώρας εκείνη τη στιγμή. Ξεπέρασε τις αντοχές της χώρας. Ήταν θέμα χρόνου για να επέλθει η ήττα μετά την απόβαση μας στη Σμύρνη.
• Η «Μάχη της Δραχμής» (1928-1932): Ήταν μια νομισματική υπερεπέκταση, όπου η εμμονή στον Κανόνα του Χρυσού, παρά τις προειδοποιήσεις του Keynes και του Βαβαρέσου και του Διοικητού της Τραπεζης της Αγγλίας, εξάντλησε την εγχώρια οικονομία για να ικανοποιηθούν οι διεθνείς αγορές και οι τράπεζες.
• Και στις δύο περιπτώσεις, η άρνηση για έγκαιρη υποχώρηση οδήγησε σε άτακτη κατάρρευση.
Η Μεγάλη Αφαίμαξη του Σήμερα
Σχεδόν έναν αιώνα μετά, η Ελλάδα του 2025 βρίσκεται σε μια ανάλογη κατάσταση ως χρήστης του Ευρώ. Η ανάλυση των στοιχείων της AMECO/Eurostat και των Sectoral Balances (Godley) αποκαλύπτει μια νέα μορφή «μάχης της δραχμής»:
•Τότε: Η χώρα στύλωνε τα πόδια στον Χρυσό, εξαντλώντας τα αποθέματα των αγροτών.
•Σήμερα: Η χώρα επιτυγχάνει πλεονάσματα και ικανοποιεί τις «ορέξεις των αγορών», ενώ η αποταμίευση των νοικοκυριών έχει βυθιστεί σε αρνητικά επίπεδα (-3%).
•Το Κοινό Σημείο: Και στις δύο περιπτώσεις, η εγχώρια αποταμίευση και η κατανάλωση θυσιάζονται για τη διατήρηση ενός νομίσματος που η χώρα δεν μπορεί να εκδώσει.
Η Έξοδος του 1932: Το Μάθημα της Αυτάρκειας
Όπως σημειώνει ο Mazower, η αναγκαστική εγκατάλειψη του Κανόνα του Χρυσού τον Απρίλιο του 1932 δεν έφερε την καταστροφή, αλλά την αναγέννηση. Η υποτίμηση της δραχμής λειτούργησε ως μέσο για την αυτάρκεια.
•Βιομηχανική Έκρηξη: Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 50% μεταξύ 1928 και 1938. Η Ελλάδα άρχισε να παράγει δικά της υφάσματα, λιπάσματα και τρόφιμα. Αυτή η υποκατάσταση των εισαγωγών έδωσε ώθηση στην εγχώρια παραγωγή. Tο κράτος παρέμβαινε παντού, ελέγχοντας τις τιμές και τις εισαγωγές.
•Αγροτική Σιτάρκεια: Η χώρα στράφηκε στην εσωτερική τροφική ασφάλεια.
•Κούρεμα Χρεών: Η σεισάχθεια στους αγρότες απελευθέρωσε την κατανάλωση.
Η Ελλάδα κινήθηκε προς την αυτάρκεια, αποδεικνύοντας ότι η ανάπτυξη είναι εφικτή όταν το νόμισμα υπηρετεί την παραγωγή και όχι το αντίστροφο. Παρά τη δικτατορία, η οικονομία το 1940 ήταν πιο ισορροπημένη δομικά (μικρότερο εξωτερικό έλλειμμα) από ό,τι το 1931, γεγονός που επέτρεψε στη χώρα να αντέξει και να νικήσει ένα Πόλεμο.
Το Αδιέξοδο του 2026.
Σήμερα, η επιστροφή στην αυτάρκεια του '30 είναι αδύνατη λόγω των κανόνων της Ευρωζώνης. Ωστόσο, η οικονομία χρειάζεται δημοσιονομική επέκταση για να αποκατασταθεί το πλεόνασμα του ιδιωτικού τομέα.
Όταν το 2026 θα στερέψουν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, η Ελλάδα θα βρεθεί μπροστά στο ίδιο δίλημμα που αντιμετώπισε ο Βενιζέλος το 1932 και που τελικά το πλήρωσε λόγω της εμμονής του, όπως λόγω της εμμονής του πληρώσαμε και την καταστροφή του 1922.
•Θα συνεχίσει την «αφαίμαξη» των πολιτών για να παραμείνει αρεστή στους οίκους αξιολόγησης και στους Τραπεζίτες;
•Ή θα αναζητήσει τρόπους ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγικής βάσης και των μισθών, αναγνωρίζοντας ότι ένα νόμισμα χωρίς κοινωνική ευημερία είναι ένα κενό γράμμα.
Η ανάπτυξη έρχεται όταν το νόμισμα υπηρετεί τους ανθρώπους και την παραγωγή, όχι το αντίστροφο.
Συμπέρασμα
Η ιστορία της Ελλάδας είναι μια διαρκής πάλη ανάμεσα στην ανάγκη για διεθνή αποδοχή (Κανόνας του Χρυσού, Ευρώ) και στην ανάγκη για εγχώρια επιβίωση.
Ο Βενιζέλος πλήρωσε το τίμημα της εμμονής του με δύο καταστροφές. Η σημερινή ηγεσία, αντιμέτωπη με την «αφαίμαξη» των νοικοκυριών, καλείται να μάθει από το 1932: η ανάπτυξη έρχεται όταν το νόμισμα υπηρετεί τους ανθρώπους και την παραγωγή, όχι το αντίστροφο.
Χριστούγεννα σήμερα. Όσο το αρνάκι σιγοψήνεται στη γάστρα, ας θυμόμαστε ότι η πραγματική οικονομία δεν είναι οι αριθμοί της AMECO, αλλά η δυνατότητα κάθε σπιτιού να γεμίζει το τραπέζι του χωρίς να υποθηκεύει το μέλλον του.
Σπύρος Στάλιας, Οικονομολόγος Ph.D
spyridonstalias@hotmail.com
New York 25/12/2025
===============
================
=====================
Η «Μεγάλη Αφαίμαξη»
Η Μακροοικονομική Παγίδα της Ελλάδας (2001-2025)
Σπύρος Στάλιας, Οικονομολόγος Ph.D
1. Η Ιστορική Αντιστροφή: Από την Ευφορία στην Εξάντληση
Το 2001, η Ελλάδα εισήλθε στην Ευρωζώνη ως χρήστης (user) και όχι εκδότης (issuer) νομίσματος. Αυτή η δομική αλλαγή σήμαινε ότι η ρευστότητα της οικονομίας εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από την ικανότητα της χώρας να "εισάγει" ευρώ από το εξωτερικό ή να τα δανείζεται από τις αγορές.
• 2001: Τα νοικοκυριά είχαν ισχυρή θετική αποταμίευση (9% του ΑΕΠ).
• 2025: Η αποταμίευση των νοικοκυριών προβλέπεται στο -3% έως -4%. Η ιδιωτική κατανάλωση συντηρείται πλέον "ροκανίζοντας" τα τελευταία αποθέματα πλούτου.
2. Η Μαθηματική Απόδειξη της Αφαίμαξης
Σύμφωνα με την ταυτότητα των τομεακών ισοζυγίων:
(S - I) + (T - G) = (X - M) (1)
• Δημόσιο (T-G): Το κράτος επιβάλλει πλεονάσματα για να μειώσει το χρέος.
• Εξωτερικό (X-M): Η Ελλάδα παραμένει ελλειμματική -7%, αιμορραγώντας ευρώ προς το εξωτερικό λόγω εισαγωγών.
• Το Αποτέλεσμα: Για να ισορροπήσει η εξίσωση, ο Ιδιωτικός Τομέας αναγκαστικά στεγνώνει. Όμως η αφαίμαξη είναι μονόπλευρη: οι επιχειρήσεις και οι τράπεζες αυξάνουν την κερδοφορία τους (Profit Share), ενώ τα νοικοκυριά βυθίζονται σε αρνητική αποταμίευση.
3. Η Ομηρία στις «Ορέξεις των Αγορών»
Επειδή η χώρα δεν εκδίδει το νόμισμά της, η επιβίωσή της εξαρτάται από την "καλή διαγωγή" απέναντι στους δανειστές.
• Τα πλεονάσματα δεν είναι οικονομική επιλογή, αλλά εγγύηση προς τις αγορές.
• Η Ελλάδα θυσιάζει το βιοτικό επίπεδο των πολιτών της για να διατηρεί την "επενδυτική βαθμίδα", όντας ευάλωτη σε κάθε μεταβολή των διεθνών επιτοκίων.
4. Κοινωνική Αδράνεια και η Λύση
Γιατί ο λαός δεν αντιδρά; Η κατανάλωση συντηρείται προσωρινά από "μαξιλάρια" της πανδημίας και την άνοδο των αξιών των ακινήτων (ψευδαίσθηση πλούτου). Όμως, όσο το κράτος λειτουργεί ως επιχείρηση που αποταμιεύει αντί να επενδύει στον άνθρωπο, η οικονομία θα παραμένει σε "τεχνητό κώμα". Η μόνη διέξοδος θα ήταν η μετατροπή των πλεονασμάτων σε Εγγύηση Απασχόλησης και αύξηση των πραγματικών μισθών, ώστε oi αποταμιεύσεις (S) των νοικοκυριών να επιστρέψουν σε θετικό πρόσημο.
5. Το Ορόσημο του 2026: Η Στιγμή της Αλήθειας
Το 2026, με το τέλους του Ταμείου Ανάκαμψης, η "τεχνητή αναπνοή" της οικονομίας θα σταματήσει. Χωρίς μια ριζική στροφή από το μοντέλο της αφαίμαξης σε ένα μοντέλο παραγωγικής ανασυγκρότησης, η εξίσωση του Godley θα γίνει αμείλικτη, οδηγώντας σε νέα κοινωνική και οικονομική αποσταθεροποίηση.
Σύνοψη: Η Ελλάδα του 2025 είναι μια χώρα που "βελτιώνει τους δείκτες" καταστρέφοντας τη βάση της (τα νοικοκυριά), προκειμένου να παραμείνει αρεστή σε ένα νομισματικό σύστημα που δεν ελέγχει.
Ευτυχισμένα Χριστούγεννα σε όλους και Καλή Χρονιά!
spyridonstalias@hotmail.com
New York 23/12/2025
1. H εξίσωση του Godley. Όπου Τ Φόροι, G Δαπάνες του Δημοσίου, S Αποταμιεύσεις του Ιδιωτικού Τομέα, Χ Εξαγωγές και Μ Εισαγωγές
=================
Spyros Stalias
Η Βάση Ερμηνείας της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας:
Το Νόμισμα ως Πεπρωμένο (1827-2025)
Σπυρίδων Στάλιας, Οικονομολόγος PhD
Στην παραδοσιακή ελληνική ιστοριογραφία υπάρχει ένα τεράστιο κενό στη σύνδεση της νομισματικής κυριαρχίας με την πολιτική αυτονομία. Οι ιστορικοί μας συνήθως χωρίζονται σε δύο στρατόπεδα, χάνοντας την ουσία: το γεγονός ότι η ανεξαρτησία ενός κράτους ξεκινά από τη νομισματική του πολιτική.
Τα Δύο Στρατόπεδα της Ιστορικής Πλάνης
1. Οι «Πολιτικοκεντρικοί»: Εξηγούν τα πάντα με βάση τις διεθνείς συνθήκες, τους ξένους προστάτες ή τα πολιτικά πάθη. Δεν αντιλαμβάνονται ότι το νόμισμα είναι η γεννήτρια της ελευθερίας ενός λαού και της πολιτικής του ισχύος.
2. Οι «Παραδοσιακοί Οικονομολόγοι»: Εστιάζουν σε δείκτες και χρέη μέσα από έναν φακό «ενοχής». Σπάνια θα δεις αναλυτή να λέει ευθέως ότι η περίοδος 1950-1980 ήταν ένα θαύμα επειδή η χώρα είχε το δικό της νόμισμα και μπορούσε να κατευθύνει την πίστωση στην παραγωγή.
Η Ιστορική Διαδρομή:
Από τον Ζουρλομανδύα στο Θαύμα και την Απαξίωση
1.Ο «Χρυσός Ζουρλομανδύας» (1827-1932):
Η Ελλάδα γεννιέται δανειζόμενη σε ξένο νόμισμα. Οι κυβερνήσεις θυσιάζουν την εγχώρια παραγωγή για τη διεθνή «αξιοπιστία». Χωρίς δυνατότητα έκδοσης νομίσματος, η χώρα οδηγείται νομοτελειακά σε τέσσερις πτωχεύσεις (1827, 1843, 1893, 1932), παραδίδοντας την κυριαρχία της στους δανειστές.
Επί παραδείγματι, ο Βασιλιάς Γεώργιος Α' της Ελλάδας, που βασίλεψε από το 1863 έως το 1913, όρκισε δεκάδες κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια της 50ετούς βασιλείας του. Αυτές οι δεκάδες κυβερνήσεις, όπως και οι άλλες επί Όθωνος, ήσαν τοποτηρητές των δανειστών επί της ουσίας. Χωρίς έλεγχο του νομίσματος, η πολιτική διαχειριζόταν την μιζέρια.
2.Νομισματική Κυριαρχία & το Οικονομικό Θαύμα (1945-1980):
Η Δραχμή γίνεται εργαλείο ανάπτυξης. Το κράτος χρηματοδοτεί την παραγωγή και τις υποδομές (ΔΕΗ, ΟΤΕ, Υγεία). Με ρυθμούς ανάπτυξης 7% ετησίως, οικοδομείται η μεσαία τάξη και οι Έλληνες γίνονται πλούσιοι σε αποταμιεύσεις.
3.Η Μετάλλαξη της Ύστερης Δραχμής (1980-2001):
Η περίοδος της εθελούσιας αποβιομηχάνισης. Η χώρα ανταλλάσσει την παραγωγική της βάση με την υπόσχεση των υπηρεσιών και του «σκληρού» ευρώ. Τα νοικοκυριά εισέρχονται στην ΟΝΕ με το «λίπος» των αποταμιεύσεων (S) των προηγούμενων δεκαετιών.
4.Η Εποχή του Ευρώ & η Μεγάλη Αφαίμαξη (2001-2025):
Το ευρώ λειτουργεί ως ο «Νέος Χρυσός». Ως απλός χρήστης ξένου νομίσματος, η Ελλάδα βλέπει την παραγωγή της να εξαφανίζεται και τις εισαγωγές να εκτινάσσονται με δανεικά. Μετά το 2010, η «αφαίμαξη» των αποταμιεύσεων γίνεται ο μόνος τρόπος επιβίωσης εντός του ευρώ.
Η Παραγωγική Βάση και η Υποχώρηση της Δημοκρατίας:
Η απώλεια της νομισματικής κυριαρχίας έχει μια ολέθρια παρενέργεια: τη διάβρωση της Δημοκρατίας, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.
Η Ψευδαίσθηση της Επιλογής:
Σήμερα, οι λαοί της Ευρώπης μπορούν να αλλάζουν κόμματα και πρόσωπα στην εξουσία, αλλά δεν μπορούν να αλλάξουν πολιτική. Η δομή της Ευρωζώνης επιβάλλει έναν «αυτόματο πιλότο» λιτότητας και νεοφιλελευθερισμού. Οποιοδήποτε νέο σχήμα προκύψει, υποτάσσεται αμέσως στους κανόνες της ΕΚΤ και των Συμφώνων Σταθερότητας. Η Δημοκρατία περιορίζεται στη διαχείριση της μιζέριας, καθώς το «τιμόνι» της οικονομίας έχει αφαιρεθεί από τα εθνικά κοινοβούλια.
Χωρίς Παραγωγή δεν υπάρχει Ελευθερία:
Η αποδιοργάνωση της βιομηχανίας και της γεωργίας δεν είναι απλώς οικονομικό μέγεθος· είναι πολιτικό. Ένα έθνος που δεν παράγει και δεν ελέγχει το νόμισμά του, παύει να είναι πολίτης-παραγωγός και γίνεται υπήκοος-καταναλωτής. Η υποχώρηση της παραγωγικής βάσης καθιστά τη χώρα ευάλωτη σε εκβιασμούς, μετατρέποντας τις εκλογές σε ένα «θέατρο σκιών» όπου το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: η συνέχιση της αφαίμαξης.
Συμπέρασμα: Το Νόμισμα ως η «Κρυφή Ιστορία»
Η ιστορική αφέλεια πολλών αναλυτών έγκειται στο να βλέπουν την Ελλάδα ως μια χώρα που «δεν μπορεί». Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα μπορεί όταν κρατά τα κλειδιά του θησαυροφυλακίου της. Όταν τα παραδίδει, η Δημοκρατία συρρικνώνεται και η πολιτική ζωή γίνεται μια άσκηση υποταγής σε εξωγενή κέντρα αποφάσεων.
Καλή Χρονια να έχουμε!
spyridonstalias@hotmail.com
New York 27/12/2025
=================
Spyros Stalias
2026 Η επιλογή είναι:
Αργός θάνατος με "αξιοπρέπεια"μέσα στο ευρώ
Βίαιη αναγέννηση με ρήξη και Εθνικό Νόμισμα.
Γιατί;
Το σύστημα δεν είναι "προβληματικό" - λειτουργεί όπως σχεδιάστηκε:
Εξαγωγή πλούτου από περιφέρεια προς κέντρο
Πολιτικός έλεγχος μέσω χρέους
Διάλυση κοινωνικού κράτους
Ιδιωτικοποίηση δημόσιας περιουσίας
Η παραμονή στην Ευρωζώνη = αιώνια σκλαβιά χρέους.
Σπύρος Στάλιας
Σχόλια