Υποστήριξη ισλαμιστών, Μουσουλμανική Αδελφότητα, Κατάρ, νεοοθωμανικός ιμπεριαλισμός...
Όλο και περισσότεροι Ισραηλινοί εμπειρογνώμονες, ερευνητές και στρατιωτικό προσωπικό ανησυχούν για την κλιμάκωση των εντάσεων με την Άγκυρα. Ένας από τους λόγους είναι η επιθυμία του Ερντογάν να ανοικοδομήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Στο Ισραήλ, χτυπούν καμπανάκια κινδύνου. Εδώ και αρκετές εβδομάδες, οι ειδικοί ανησυχούν για την αναδυόμενη νέα περιφερειακή ισορροπία. Μετά τον ισραηλινό βομβαρδισμό της Δαμασκού, η νέα στάση που υιοθέτησε το εβραϊκό κράτος στην περιοχή προκαλεί αυξανόμενη εχθρότητα από τους γείτονές του, ξεκινώντας από την Τουρκία, η οποία πλέον θεωρείται πιο άμεση απειλή από το Ιράν. Αυτή η παρατήρηση είναι ευρέως αποδεκτή από τότε που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σκλήρυνε σημαντικά τη στάση του. Ο Τούρκος πρόεδρος, σύμμαχος των συριακών αρχών, κατηγορεί το Ισραήλ ότι «χρησιμοποιεί τους Δρούζους ως πρόσχημα για τις παράνομες ενέργειές του» στη Συρία και ότι «σαμποτάρισε» την εκεχειρία που συμφωνήθηκε μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και των Δρούζων μαχητών στη Σουέιντα, στα νότια της χώρας.
Αυτές οι δηλώσεις έγιναν μετά από τηλεφωνική συνομιλία με τον νέο Σύριο ηγέτη, Άχμεντ αλ-Σαράα, γνωστό και ως Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζουλάνι. Για την Τουρκία, η σταθερότητα της Συρίας αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Σε αυτή την εξίσωση, το Ισραήλ θεωρείται το κύριο εμπόδιο, καθώς το εβραϊκό κράτος προσπαθεί με κάθε τρόπο να περιορίσει την επιρροή του Ερντογάν, ενός ενεργού υποστηρικτή του ισλαμιστικού συνασπισμού που τώρα ελέγχει τη Συρία. Το Ισραήλ φοβάται μια διαρκή εγκατάσταση φιλοτουρκικών δυνάμεων στη νότια Συρία, κοντά στα βόρεια σύνορά του, ενώ ο στρατός του αυξάνει τις προληπτικές επιθέσεις του για να κρατήσει μακριά τα συριακά στρατεύματα, τους Ιρανούς συμμάχους τους και, τώρα, τις παρατάξεις κοντά στην Άγκυρα.
Η Γάζα στο επίκεντρο των εντάσεων
«Ωστόσο, είναι προς το συμφέρον του Ισραήλ ο αλ-Τζουλάνι να ελέγχει ολόκληρη τη Συρία, συμπεριλαμβανομένου του στρατού, γιατί διαφορετικά οι Ιρανοί θα προσπαθήσουν να ανοικοδομήσουν τις δυνατότητές τους στο νότο», εξηγεί ο Όφερ Γκούτερμαν, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Τελ Αβίβ. Για αυτόν, η Τουρκία εκμεταλλεύεται μια στιγμή ιρανικής αδυναμίας: «Οι Ιρανοί δεν είναι πλέον στο παιχνίδι», ισχυρίζεται. «Το πυρηνικό τους πρόγραμμα έχει πληγεί, η Χεζμπολάχ έχει αποδυναμωθεί από τον πόλεμο. Ο Ερντογάν το γνωρίζει αυτό και βλέπει τη Συρία ως μια μοναδική ευκαιρία να ενισχύσει τη στρατιωτική του επιρροή και να αποκομίσει οικονομικά οφέλη. Θέλει να επανεξοπλίσει τις νέες συριακές δυνάμεις και να επηρεάσει την ανοικοδόμηση».
Αυτός ο στρατηγικός υπολογισμός θα μπορούσε να βλάψει τα ισραηλινά συμφέροντα. «Το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα υπό τον Τραμπ, θεωρούν την Τουρκία εταίρο παραμένει, από ισραηλινή οπτική γωνία, άσχημο νέο». Σήμερα, η Άγκυρα αναπτύσσει μια αποφασιστικά εχθρική στρατηγική απέναντι στο Ισραήλ, ιδιαίτερα στη Γάζα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ισραήλ προσπαθεί να αυξήσει την επιρροή του. «Η πρώτη επιλογή είναι να επιτεθούν σε όλες αυτές τις προσπάθειες διείσδυσης της Τουρκίας με αεροπορικές επιδρομές», εξηγεί, «δηλώνοντας ξεκάθαρα ότι δεν θα τους επιτρέψουμε να βρίσκονται εκεί». Η άλλη, πιο διπλωματική επιλογή, αφορά την Ουάσινγκτον. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ερευνητή : «Σήμερα, δεν υπάρχει άμεση γραμμή επικοινωνίας μεταξύ Ισραήλ και Τούρκων. Οι συζητήσεις είναι δυνατές μόνο μέσω του Λευκού Οίκου». Για την επανέναρξη οποιουδήποτε διαλόγου η Άγκυρα θέτει τους όρους της. «Η Τουρκία μας είπε: θα διαπραγματευτούμε μόνο με έναν όρο: τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Αυτό είναι πλέον επιτακτικό».
Επομένως, το Ισραήλ παραμένει σε εγρήγορση ως προς τον νέο άξονα που προσπαθεί να χτίσει η Τουρκία : έναν άξονα που θεωρείται επικίνδυνος, στον οποίο συμμετέχουν η Μουσουλμανική Αδελφότητα, το Κατάρ και η Χαμάς. Αυτή η δυναμική απειλεί άμεσα την περιφερειακή σταθερότητα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το εβραϊκό κράτος επιδιώκει να θεσπίσει σαφείς κανόνες παιχνιδιού με την Άγκυρα. «Από την πλευρά μας, δεν επιτρέπουμε στην Τουρκία να αναπτυχθεί στη Συρία, ιδιαίτερα νότια της Δαμασκού. Θέλουμε η κυβέρνηση Τραμπ να μειώσει την επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή επανεξοπλίζοντας τις νέες συριακές δυνάμεις αντί να υποστηρίζει την Τουρκία», εξήγησε στο JDD ένας ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος. «Για εμάς, η φιλοδοξία του Ερντογάν να ενισχύσει την κυριαρχία του στη Συρία αποτελεί σοβαρή απειλή».
«Ο Ερντογάν προσπαθεί να ανοικοδομήσει την αυτοκρατορία της Τουρκίας», υποστηρίζει ο Κόμπι Μάρομ, Ισραηλινός ειδικός σε θέματα εθνικής ασφάλειας. «Επιδιώκει να ενισχύσει την εικόνα του ως ηγέτη του σουνιτικού ισλαμικού κόσμου, σε αντιπαλότητα με τη Σαουδική Αραβία και το σιιτικό Ιράν». Η επιφυλακτική στάση της Άγκυρας φαίνεται τώρα να έχει τελειώσει και η αντισιωνιστική ρητορική του Τούρκου προέδρου έχει σκληρύνει. Η τελευταία πρόκληση : ο Ερντογάν χαρακτήρισε τις εικόνες του λιμού στη Γάζα «πιο βάναυσες» από εκείνες των ναζιστικών στρατοπέδων. Και αυτή δεν είναι η μόνη ανησυχία.
«Η Τουρκία λειτουργεί ως αγωγός για χρήματα προς το Ιράν», ισχυρίζεται ο Κόμπι Μάρομ. «Το Ιράν στη συνέχεια αναδιανέμει αυτά τα χρήματα στη Χεζμπολάχ». Αυτή η στάση είναι ακόμη πιο παράδοξη δεδομένου ότι η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, εξακολουθεί να μην αποδέχεται την ύπαρξη του Ισραήλ. «Σίγουρα, δεν υπάρχει άμεση εμπλοκή μεταξύ του στρατού μας και της Τουρκίας», αναλύει, «αλλά σίγουρα μας απειλεί. Προς το παρόν, είναι ένας διπλωματικός πόλεμος. Αλλά αν οι σχέσεις μας επιδεινωθούν περαιτέρω, τότε φανταστείτε: η σύγκρουση θα είναι πολύ ευρύτερη από οτιδήποτε έχουμε βιώσει τα τελευταία δύο χρόνια».
Η Αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών
«Πρέπει να συντονίσουμε με τον Λευκό Οίκο μια σαφή στρατηγική σχετικά με την Τουρκία και το Ιράν. Και η πρώτη προτεραιότητα είναι να επιτρέψουμε στον Αμπού Μουχάμαντ αλ-Τζουλάνι να ελέγχει όλη τη συριακή επικράτεια», συνεχίζει ο ειδικός. Για τον ίδιο, οι σχέσεις με την Άγκυρα βρίσκονται σε αδιέξοδο: «Είναι φρικτές εδώ και δέκα χρόνια. Ενώ έχουμε καλές σχέσεις με τους Τούρκους αξιωματούχους ασφαλείας, ο Ερντογάν επιδιώκει να ανοικοδομήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία και να ηγηθεί του αγώνα για την Παλαιστίνη μαζί με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τη Χαμάς. Θεωρεί τον εαυτό του κληρονόμο της ιστορικής Παλαιστίνης, που κάποτε βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία: για το Ισραήλ, αυτό είναι απαράδεκτο».
Το πρόβλημα, λέει, προέρχεται επίσης από την Ουάσινγκτον. Τους τελευταίους μήνες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποσυρθεί από ένα μεγάλο μέρος του συριακού εδάφους. Προηγουμένως ήταν παρούσες σε αρκετές περιοχές του βορρά, κυρίως στις κουρδικές περιοχές. Το Ισραήλ είχε ζητήσει από τους Αμερικανούς να παραμείνουν, για να εγγυηθεί μια ελάχιστη σταθερότητα. Η αποχώρησή τους, αντίθετα, διακινδυνεύει να διεγείρει τις τουρκικές ορέξεις : ο Ερντογάν θέλει να ενισχύσει την παρουσία του στη Συρία και, ειδικότερα, να αυξήσει τη στρατιωτική του παρουσία κοντά στα ισραηλινά σύνορα, μια κόκκινη γραμμή για το εβραϊκό κράτος.
«Δεν εμπλεκόμαστε στη Συρία. Αυτή η χώρα αντιμετωπίζει τις δικές της δυσκολίες. Δεν χρειάζεται την παρέμβασή μας», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ. «Γιατί ο Τραμπ αποσύρεται από την κουρδική περιοχή και αφήνει το πεδίο ανοιχτό στην Τουρκία ;» αναρωτιέται το Ισραήλ, το οποίο θα ήθελε να υποστηρίξει τους Κούρδους, αλλά θεωρεί ότι αυτός ο ρόλος ανήκει πρωτίστως στην αμερικανική κυβέρνηση. «Δεν μπορούμε να παρέμβουμε. Έχουμε ήδη επτά ανοιχτά μέτωπα, πολεμάμε παντού», δήλωσε υψηλόβαθμος Ισραηλινός αξιωματικός. «Έχουμε αρκετά προβλήματα εδώ. Πολεμάμε ήδη για τους Δρούζους... Δεν είναι βιώσιμο. Δεν μπορούμε να προστατεύσουμε όλες τις μειονότητες στη Μέση Ανατολή».
Le Journal du Dimanche
17/8/25
via Babis Georges Petrakis
Σχόλια