«Αυτό το ορόσημο σηματοδοτεί την επίσημη αναγνώριση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού της Τουρκίας», αναφέρεται στην ανακ. οίνωση της Άγκυρας. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Η Τουρκία επιχειρεί να απαντήσει στην ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού από την ελληνική πλευρά, και βυθίζει στα διεθνή θεσμικά όργανα τη διπλωματία Γεραπετρίτη - Μητσοτάκη, χρησιμοποιώντας δικούς της χάρτες, τους οποίους έχει ήδη αποστείλει στην αρμόδια υπηρεσία της UNESCO.
«Αυτό το ορόσημο σηματοδοτεί την επίσημη αναγνώριση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού της Τουρκίας», αναφέρεται στην ανακοίνωση της Άγκυρας.

Το περιεχόμενο του επίμαχου χάρτη:

Ο χάρτης προέρχεται από το Πανεπιστήμιο της Άγκυρας και απεικονίζει κάποιες από τις πάγιες θέσεις της Τουρκίας.
Ξεχωρίζει μια κόκκινη γραμμή, η οποία εκτείνεται από την ελληνοτουρκική συνοριακή γραμμή στις εκβολές του Έβρου μέχρι τα βόρεια και μετά νότια των Δωδεκανήσων.
Η Τουρκία, δεν αναγνωρίζει στα ελληνικά νησιά δικαιώματα πέραν των 6 ναυτικών μιλίων χωρικών υδάτων.
Στην Ανατολική Μεσόγειο, με διαγώνιες γραμμές σημειώνονται οι περιοχές για τις οποίες έχουν εκδοθεί άδειες ερευνών υπέρ της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου (TPAO), ενώ οι περιοχές με ροζ απόχρωση αντιστοιχούν στα μόνιμα πεδία ασκήσεων που έχει ορίσει η Τουρκία.
Τέλος, μια μαύρη γραμμή που διέρχεται βόρεια της Κρήτης και στη συνέχεια κατευθύνεται προς τα Στενά διασχίζοντας διεθνή ύδατα στο Αιγαίο ,αποτυπώνεται ως «υποθαλάσσιο καλώδιο».

Η Αθήνα προχωρά με τον αρχικό σχεδιασμό

Σύμφωνα με προ εβδομάδων δημοσίευμα της Daily Sabah, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μένει αταλάντευτος ως προς τη δέσμευση της Ελλάδας να ανακηρύξει νέα θαλάσσια πάρκα στο Ιόνιο και στο Αιγαίο έως τα τέλη Ιουνίου.
Τα πάρκα αυτά, τα οποία είχαν αρχικά ανακοινωθεί στο πλαίσιο της Διάσκεψης “Our Ocean” του 2024 που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, αναμένεται να απαγορεύσουν την αλιεία με βυθιζόμενες τράτες (deep-sea trawling) και να εισαγάγουν αυστηρότερες ρυθμίσεις για την πρόληψη της υπεραλίευσης.
Αν και η ελληνική πρωτοβουλία φαίνεται να έχει περιβαλλοντικό χαρακτήρα, η Τουρκία βλέπει τον κίνδυνο αυτή η προσπάθεια να περάσει στο γεωπολιτικό πεδίο, ειδικά λόγω των μακροχρόνιων διαφορών μεταξύ των δύο γειτόνων στο ΝΑΤΟ σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα, τις υφαλοκρηπίδες, τον εναέριο χώρο και τα αποστρατιωτικοποιημένα νησιά στο Αιγαίο.
Η Τουρκία υπογραμμίζει ότι τα διεθνή περιβαλλοντικά πρότυπα δεν πρέπει να εργαλειοποιούνται για να υπονομεύουν τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών ή να αλλοιώνουν την ισορροπία δυνάμεων σε αμφισβητούμενες περιοχές.
Οποιαδήποτε προσπάθεια καθιέρωσης ζωνών προστασίας που μπορεί να επηρεάσουν το καθεστώς αμφισβητούμενων εδαφών θεωρείται απαράδεκτη.

Ευρύτερες στρατηγικές ανησυχίες

Η στάση της Άγκυρας ως προς τον χωροταξικό σχεδιασμό των θαλασσών εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για την προάσπιση των θαλάσσιων δικαιωμάτων της και την υπεράσπιση των διεθνών νομικών κανόνων απέναντι σε αυτό που θεωρεί ως παρεμβατικές πρωτοβουλίες της Ελλάδας.
Τούρκοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι οι προσπάθειες για προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος πρέπει να είναι διαφανείς, δίκαιες και βασισμένες στη συνεργασία – ιδίως σε ημίκλειστες θάλασσες όπως το Αιγαίο, όπου τα θαλάσσια σύνορα παραμένουν ακαθόριστα.
Καθώς η Τουρκία προχωρά στη θεσμοθέτηση του θαλάσσιου χωροταξικού της σχεδίου στο πλαίσιο των διεθνών θεσμών, επιδιώκει να προλάβει προσπάθειες που ενδέχεται να επιδιώξουν τον ανακαθορισμό θαλάσσιων δικαιοδοσιών μέσω της περιβαλλοντικής ρητορικής.
Το μήνυμα της Άγκυρας είναι σαφές: η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι απαραίτητη, αλλά όχι σε βάρος της γεωπολιτικής σταθερότητας ή των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Παρότι η Τουρκία και η Ελλάδα έχουν πρόσφατα εμπλακεί σε διάλογο για την εκτόνωση των διμερών εντάσεων, το ζήτημα των θαλάσσιων πάρκων αναδεικνύει πώς ακόμη και κοινά παγκόσμια ζητήματα, όπως η περιβαλλοντική προστασία, μπορούν να μετατραπούν σε πεδία σιωπηρής αντιπαλότητας σε μια ιστορικά τεταμένη περιοχή.
Μετά από μια μακρά περίοδο εντάσεων, που χαρακτηρίστηκε από διαφωνίες για τη μεταναστευτική κρίση, το Κυπριακό, την εξερεύνηση ενεργειακών πόρων και την εδαφική κυριαρχία στο Αιγαίο, η Άγκυρα και η Αθήνα έχουν από τα τέλη του 2023 προβεί σε βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης με στόχο μια εύθραυστη εξομάλυνση των σχέσεών τους.

www.bankingnews.gr

==================

Τι κρύβει ο χάρτης της Τουρκίας στην UNESCO : Επιχειρείται διεθνής νομιμοποίηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” με την αμφισβήτηση των θαλασσίων συνόρων και τις “γκρίζες ζώνες”

Του ΝΙΚΟΥ ΜΕΛΕΤΗ, Πρώτο Θέμα

Τη νομιμοποίηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε διεθνές επίπεδο και με την «αίγλη» της UNESCO επιχειρεί η Τουρκία με την κατάθεση του γνωστού χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, ο οποίος είχε πρωτοεμφανιστεί στις 16 Απριλίου και αποτυπώνει όλες τις διεκδικήσεις της Τουρκίας εις βάρος της χώρας μας.

Η Τουρκία είχε προαναγγείλει την κατάθεση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδίου (ΘΧΣ) στην UNESCO και η κίνηση αυτή φαίνεται να επισπεύσθηκε ως απάντηση στον ελληνικό ΘΧΣ, αλλά και στην ανακοίνωση της δημιουργίας Θαλάσσιου Πάρκου στις νότιες Κυκλάδες από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη την περασμένη εβδομάδα στη Νίκαια, στην Παγκόσμια Σύνοδο για τους Ωκεανούς.

Η Τουρκία κατέθεσε τον χάρτη που είχε επεξεργαστεί το τουρκικό Ινστιτούτο DEHUCAM στην πλατφόρμα που διατηρεί η UNESCO και η Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή (UNESCO-IOC), σε συνεργασία μάλιστα με την Κομισιόν (Γενική Διεύθυνση Θαλάσσιων Υποθέσεων και Αλιείας – DG MARE) για την ανάπτυξη και εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.

Ήδη στη διαδικασία του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού (Maritime/Marine Spatial Planning – MSP) συμμετέχουν περισσότερες από 70 χώρες, στο πλαίσιο του οδικού χάρτη που καθόρισαν η Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO (UNESCO-IOC) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2017, μέσω της πρωτοβουλίας MSPglobal.

Η Τουρκία επέλεξε να καταθέσει στην πλατφόρμα αυτή τον χάρτη, παρά το γεγονός ότι στη σχετική σελίδα για την Τουρκική Δημοκρατία τονίζεται ότι ο χάρτης προέρχεται από το επιστημονικό και κρατικό Ινστιτούτο DEHUCAM, με την επισήμανση , όπως ισχύει για όλους τους χάρτες ΘΧΣ , ότι:

«Οι περιοχές του χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού υποδεικνύουν ζώνες υλοποίησης έργου και δεν υπονοούν απαραίτητα κρατική δικαιοδοσία».

Ομως επισημαίνεται ότι η αρμόδια αρχή της Τουρκίας για το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχέδιο είναι η Προεδρία της Δημοκρατίας της Τουρκίας και συνεπως ο Χάρτης αυτός εχει την πλεον επίσημη μορφή..
Έντονη ήταν η αντίδραση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο σε χθεσινή ανακοίνωσή του επισημαίνει τα εξής:

«Η Τουρκία δημοσιοποίησε σήμερα θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό σε απάντηση του Ελληνικού σχεδιασμού, που ήδη αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Η διαφορά είναι ότι ο τουρκικός χάρτης δεν έχει έρεισμα στο διεθνές δίκαιο, καθώς επιχειρεί να σφετεριστεί περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας, και δεν απευθύνεται σε διεθνή οργανισμό που επιβάλλει υποχρέωση ανάρτησης σχετικών χαρτών. Κατά τούτο, δεν παράγει οποιοδήποτε έννομο αποτέλεσμα και αποτελεί απλά μια αντανακλαστική αντίδραση κενή περιεχομένου.
Η Ελλάδα θα επιμείνει στην πολιτική αρχών που εφαρμόζει και καλεί την Τουρκία να μην προβάλλει μαξιμαλιστικούς ισχυρισμούς που ο καθένας καταλαβαίνει ότι είναι για εσωτερική χρήση και μόνο. Η Ελλάδα θα προβεί στις δέουσες ενέργειες σε όλα τα διεθνή φόρα».

Το κείμενο που συνοδεύει την κατάθεση της Τουρκίας στην πλατφόρμα της UNESCO (και προέρχεται από την Τουρκική Πλατφόρμα Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού) παραδέχεται οτι η τουρκική ΑΟΖ έχει ανακηρυχθεί μόνο στη Μαύρη Θάλασσα μέσω συμφωνιών με τα άλλα παράκτια κράτη. Υποστηρίζει ότι υπάρχουν νόμιμες συμφωνίες οριοθέτησης με τη Λιβύη και την «ΤΔΒΚ», και ότι με την Ελλάδα παραμένει σε εκκρεμότητα η οριοθέτηση, όπου μέχρι τότε ισχύει η μονομερής ανακήρυξη εξωτερικών ορίων της τουρκικής ΑΟΖ στον ΟΗΕ το 2020.

Στο κείμενο αυτό της τουρκικής πλατφόρμας, το οποίο προβάλλεται πλέον και στην αντίστοιχη πλατφόρμα της UNESCO σε συνεργασία με την Κομισιόν, παρουσιάζεται και όλο το πλέγμα των διεκδικήσεων εις βάρος της χώρας μας.

Με την επίκληση της απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου του 1976 ότι «οι περιοχές της υφαλοκρηπίδας (στο Αιγαίο Πέλαγος)… θεωρούνται από το Δικαστήριο, εκ των προτέρων, ως περιοχές υπό διαφωνία, και για τις οποίες η Τουρκία επίσης διεκδικεί δικαιώματα εξερεύνησης και εκμετάλλευσης», η Τουρκία δηλώνει ότι τα σύνορα στον Χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού που αφορούν θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας πέραν των (τουρκικών) χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, αναπαριστούν τη μέση γραμμή μεταξύ των ηπειρωτικών τμημάτων της Τουρκίας και της Ελλάδας, έως ότου συναφθεί συμφωνία οριοθέτησης μεταξύ των δύο χωρών.

Επίσης, η Τουρκία δηλώνει ότι:

«Τα όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Τουρκία ασκεί ab initio και ipso facto κυριαρχικά δικαιώματα βάσει του διεθνούς δικαίου, αναπαρίστανται όπως δηλώθηκαν στον ΟΗΕ μέσω της επιστολής της 18ης Μαρτίου 2020 (A/74/757)»,με τον γνωστό χάρτη της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Επίσης, σε ό,τι αφορά τη Συρία, η τουρκική πλευρά δηλώνει ότι ισχύει ο ίδιος χάρτης, όμως η «θαλάσσια πλάγια οριοθέτηση μεταξύ της Τουρκίας και της Συρίας παραμένει προς οριοθέτηση». Αυτό σχετίζεται με τη διαφορά των δύο χωρών σχετικά με την Αλεξανδρέττα, αλλά και με την προσπάθεια οριοθέτησης μέσω ενός Τουρκοσυριακού Μνημονίου εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

“Δεν υπάρχουν σύνορα στο Αιγαίο…”

Στο Αιγαίο, η τουρκική πλευρά δηλώνει ότι δεν έχει συναφθεί συμφωνία με την Ελλάδα και επικαλείται και πάλι τη Συμφωνία της Βέρνης (1976), την οποία χαρακτηρίζει ως «δεσμευτικό κείμενο», που προβλέπει τη δέσμευση των δύο χωρών να απέχουν από κάθε ενέργεια ή πρωτοβουλία που θα μπορούσε να διαταράξει τις διαπραγματεύσεις για την επίλυση της διαφοράς σχετικά με την οριοθέτηση, η οποία αποτελεί διασυνδεόμενο ζήτημα στο Αιγαίο.

Ωστόσο, η Άγκυρα επιμένει ότι δεν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα μεταξύ των δυο χωρών υποστηρίζοντας ότι δεν έχουν οριοθετηθεί πλήρως και «συνεπώς, τα όρια των χωρικών υδάτων μεταξύ των δύο χωρών δεν απεικονίζονται», ενώ παρουσιάζει τη τουρκική θέση για την ανάγκη «δίκαιης επίλυσης των διαφορών σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα, βάσει των αρχών ισότητας όπως αυτές καθορίζονται στη σχετική διεθνή νομολογία».

Η Άγκυρα αμφισβητεί επίσης και την ύπαρξη «πλευρικών συνόρων με την Ελλάδα» που αφορά την προβολή της εκβολής του Έβρου.
Τέλος, και σε αυτό το κείμενο υπάρχει ιδιαίτερη αναφορά στις «γκρίζες ζώνες» και αναφέρεται χαρακτηριστικά:

«Υπάρχουν πολυάριθμα μικρά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες στο Αιγαίο, η κυριότητα των οποίων δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.
Τα περισσότερα από αυτά τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη κατοίκηση και δεν έχουν αυτόνομη οικονομική ζωή.
Στις θαλάσσιες ζώνες όπου υπάρχουν τέτοια χαρακτηριστικά, τα θαλάσσια σύνορα αντικατοπτρίζουν μόνο τα χωρικά ύδατα της κύριας ξηράς και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τα όρια κυριαρχίας. Τέτοια όρια στον χάρτη δεν μπορούν να εκληφθούν ως αναγνώριση ή αποδοχή οποιασδήποτε διεκδίκησης δικαιοδοσίας».

Η αντίφαση πάντως που υπάρχει στην τουρκική πλατφόρμα, η οποία προβάλλεται πλέον και από την πλατφόρμα MSPglobal (UNESCO – Κομισιόν), είναι η παραδοχή ότι η Τουρκία δεν έχει ακόμη υιοθετήσει τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, αν και έχουν πραγματοποιηθεί πολυάριθμες μελέτες στη χώρα.

Επιπλέον, δεν έχει υιοθετηθεί εθνική νομοθεσία για τον ΘΧΣ, αν και γίνεται επίκληση νόμων που έχουν υιοθετηθεί αποσπασματικά, με τελευταίο το «Σχέδιο Δράσης για τη Βιώσιμη Γαλάζια Οικονομία – Γαλάζιο Σχέδιο» (2025).Το πιθανότερο είναι πάντως ότι σύντομα θα υιοθετηθεί και ως εθνική νομοθεσία.

* Ο Νίκος Μελέτης είναι δημοσιογράφος της ΕΡΤ και του Πρώτου Θέματος, και συγγραφέας

=============