Νέα οικονομικά και γεωπολιτικά δεδομένα από τις νέες εισόδους χωρών στους BRICS

 

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Εν αρχή ην : Βραζιλία-Ρωσία-Ινδία-Κίνα- Νότιος Αφρική. Το ακρωνύμιο BRICS τους ακολουθούσε. Οι χώρες αυτές διακηρύσσουν ότι συνεργάζονται για να ενισχύσουν την εκπροσώπηση των αναδυόμενων οικονομιών σε ένα νέο παγκόσμια φόρουμ. Το 2014, οι BRICS ίδρυσαν τη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα για τη χρηματοδότηση αναπτυξιακών έργων σε αναδυόμενες χώρες. Μέχρι το τέλος του 2022, το ίδρυμα είχε χρηματοδοτήσει 98 project, διαθέτοντας συνολικά 32,4 δισ. δολάρια. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Από την 1^η Ιανουαρίου 2024 όμως ονομάζονται BRICS +, λόγω της ένταξης σε αυτό το μπλοκ άλλων πέντε Κρατών. Συγκεκριμένα η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), η Αίγυπτος, το Ιράν και η Αιθιοπία γίνονται μέλη των BRICS από την 1η Ιανουαρίου, διπλασιάζοντας τα μέλη της σε 10.Μια κίνηση που οικονομικά αλλά και γεωπολιτικά θα έχει συνέπειες σε παγκόσμιο επίπεδο και δεν μπορεί να αφήνει ουδένα αδιάφορο. Αυτό γιατί:

• Τα 10 πλέον Κράτη των BRICS  αντιπροσωπεύουν περίπου το 47,6% της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Σε ότι αφορά τα αποθέματα πετρελαίου, η ομάδα θα ελέγχει επίσης σχεδόν το μισό του παγκόσμιου συνόλου, 719,5 δισεκατομμύρια βαρέλια από 1,6 τρισ.
• Οι BRICS + με τα 10 μέλη εκπροσωπούν πληθυσμό πλέον των 2,5δις κάτι περισσότερο από το 25% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ το συνολικό μερίδιο τους στην παγκόσμια αγορά ξεπερνά το 33%, που ισοδυναμεί με 26,5 τρισεκατομμύρια δολάρια.
• Ας παραθέσουμε κάποια ενδεικτικά οικονομικά δεδομένα δύο (2) εκ των τα πέντε (5) νέων κρατών που εντάχθηκαν στο μπλοκ. Η οικονομία της Σαουδικής Αραβίας, η οποία αναπτύχθηκε κατά 8,7 τοις εκατό το 2022, ο υψηλότερος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης μεταξύ των 20 μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το υπουργείο Οικονομικών της Σαουδικής Αραβίας έχει προβλέψει ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας θα αυξηθεί κατά 4,4% το 2024. Επιπλέον, η Κεντρική Τράπεζα των ΗΑΕ αναμένει ότι το ΑΕΠ πετρελαίου θα αυξηθεί κατά 8,1% Εν τω μεταξύ, το μη πετρελαϊκό ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 4,7% το ίδιο έτος. Επίσης η οικονομία των ΗΑΕ αναμένεται να αναπτυχθεί 3,4 τοις εκατό το 2023, υποστηριζόμενη από τις ισχυρές επιδόσεις στους τομείς του τουρισμού, των ακινήτων, των κατασκευών, των μεταφορών, της μεταποίησης και αύξηση των κεφαλαιουχικών δαπανών, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας. Σημειώστε  ότι με τα σημαντικά κρατικά επενδυτικά ταμεία τους, αυτές οι χώρες είναι έτοιμες μέσω των μηχανισμών των BRICS να δημιουργήσουν σημαντικές ευκαιρίες ανάπτυξης – επενδύσεων- πολυμερούς εμπορίου. Άλλωστε αυτό το εγγυάται η οικονομική δύναμη της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ ως καθαρών εξαγωγέων κεφαλαίων στον υπόλοιπο κόσμο.
• Η Κίνα και η Ινδία, είναι οι δεύτεροι και τρίτοι μεγαλύτεροι καταναλωτές πετρελαίου στον κόσμο με ισχυρούς ενεργειακούς δεσμούς με τις χώρες του Κόλπου. Με την προσθήκη της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και της Αιγύπτου στους  BRICS και μετά τη συμφωνία των ΗΑΕ και της Ινδίας που επιτεύχθηκε τον Ιούλιο (και η Αίγυπτος βρίσκεται σε παρόμοιες συζητήσεις με την Ινδία) συναποφασίσθηκε η κατ’ αρχήν ΑΠΟΔΟΛΑΡΟΠΟΙΗΣΗ τόσο στην αγοραπωλησία του πετρελαίου όσο και στο λοιπό διμερές εμπόριο σε τοπικά νομίσματα. Πέρυσι μάλιστα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία υπέγραψαν συμφωνίες για τη δημιουργία ενός πλαισίου για την προώθηση της χρήσης τοπικών νομισμάτων στις διασυνοριακές συναλλαγές και την ενίσχυση της συνεργασίας στη διασύνδεση των συστημάτων πληρωμών και μηνυμάτων τους. Μετά τη συμφωνία, η Ινδία άρχισε να αγοράζει πετρέλαιο των ΗΑΕ σε ρουπίες Ινδίας για να ενισχύσει το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών.
• Μπορεί τελικά να είναι βάσιμοι οι φόβοι των ΗΠΑ για την δημιουργία εναλλακτικού του δολαρίου νομίσματος καθώς και κυρίως της αναμόρφωσης του διεθνούς νομισματικού συστήματος. Άλλωστε η λειτουργία της Νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας (της Τράπεζας των BRICS) κατά δήλωση της Προέδρου της Ντίλμα Ρούσεφ : α. «Εκτιμούμε ότι θα δανείζουμε από 8 έως 10 δισ. δολάρια το χρόνο. Στόχος μας είναι περίπου το 30% όσων δανείζουμε να είναι σε τοπικό νόμισμα»

β. «Τα τοπικά νομίσματα δεν είναι εναλλακτικά του δολαρίου. Είναι εναλλακτικά ενός ολόκληρου συστήματος. Μέχρι τώρα το σύστημα ήταν διπολικό και θα πρέπει να αντικατασταθεί από ένα πολυπολικό σύστημα»

γ.  «Συχνά ένα δάνειο (από δυτικό οργανισμό) δίδεται με την προϋπόθεση πολύ συγκεκριμένων πολιτικών που πρέπει να εφαρμοστούν. Εμείς δεν το κάνουμε αυτό. Σεβόμαστε τις πολιτικές κάθε χώρας» τονίζει η Ντίλμα Ρούσεφ, αφήνοντας υπονοούμενα για τα ασφυκτικά κριτήρια που θέτουν οι δυτικοί οργανισμοί.

• Η ένταξη της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ, του Ιράν και της Αιγύπτου στους   BRICS  δημιουργεί νέους μηχανισμούς που βελτιώνει την παγκόσμια γεωπολιτική τους επιρροή αναβαθμίζοντας τους όχι μόνον περιφερειακά αλλά και παγκόσμια, στέλνοντας τα σχετικά μηνύματα προς τις ΗΠΑ κυρίως.
• Το 2024 αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία των BRICS ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν της Ρωσίας. Σταχυολογώ μέρος των δηλώσεων του: «…οι BRICS προσελκύουν έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό υποστηρικτών και ομοϊδεατών χωρών που μοιράζονται τις βασικές αρχές της, όπως η κυριαρχία, η διαφάνεια, η συναίνεση, η φιλοδοξία να διαμορφωθεί μια πολυπολική διεθνής τάξη και ένα δίκαιο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό και εμπορικό σύστημα…». Στις δηλώσεις του, ο Πούτιν είπε επίσης ότι η ρωσική προεδρία του 2024 των BRICS υπό το σύνθημα «ενίσχυση της πολυμέρειας για δίκαιη παγκόσμια ανάπτυξη και ασφάλεια» » θα επικεντρωθεί στη θετική και εποικοδομητική συνεργασία με όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες. «Γενικά, η Ρωσία θα συνεχίσει να προωθεί όλες τις πτυχές της εταιρικής σχέσης BRICS σε τρεις βασικούς τομείς: πολιτική και ασφάλεια, οικονομία και πολιτιστικές και ανθρωπιστικές επαφές», μέσω της προώθησης της συνεργασίας στους τομείς της επιστήμης, της υψηλής τεχνολογίας, της υγειονομικής περίθαλψης, της προστασίας του περιβάλλοντος, του πολιτισμού και του αθλητισμού είπε.
• «Συνολικά, πάνω από 200 εκδηλώσεις διαφορετικών επιπέδων και τύπων θα πραγματοποιηθούν σε πολλές ρωσικές πόλεις ως μέρος της προεδρίας», είπε.
• “Ενθαρρύνουμε τους εκπροσώπους όλων των χωρών που ενδιαφέρονται να συνεργαστούν με τον οργανισμό μας να συμμετάσχουν σε αυτές. Η Σύνοδος Κορυφής BRICS στο Καζάν τον Οκτώβριο θα είναι το αποκορύφωμα της προεδρίας μας”, πρόσθεσε.

Το 2024 είναι βέβαιο ότι δεν θα πλήξουμε.

*Πολιτικός Αναλυτής, skouterisd@gmail.com, @skouterisd1, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94

=================

 

================

Η Αποδολαριοποίηση Έχει Ήδη Ξεκινήσει-Όλα τα Βλέμματα στους BRICS

 Στις 25 Δεκεμβρίου, το Ιράν και η Ρωσία ανακοίνωσαν ότι ολοκλήρωσαν μια συμφωνία για συναλλαγές στα τοπικά τους νομίσματα αντί του δολαρίου.  Την 1η Ιανουαρίου το Ιράν ήταν μεταξύ των πέντε χωρών που εντάχθηκαν στην ομάδα των BRICS και η Ρωσία είναι αυτή που αναλαμβάνει την προεδρία της διευρυμένης ομάδας το 2024 με ξεκάθαρο στόχο να ενώσει τον παγκόσμιο Νότο, επιφέροντας καίριο πλήγμα στην ηγεμονία των ΗΠΑ. Η συμφωνία Ρωσίας-Ιράν που υπογράφηκε κατά τη διάρκεια συνάντησης μεταξύ των διοικητών των κεντρικών τραπεζών των δύο χωρών στη Ρωσία επιτρέπει σε τράπεζες και οικονομικούς παράγοντες να χρησιμοποιούν υποδομές, συμπεριλαμβανομένων διατραπεζικών συστημάτων εκτός SWIFT για συναλλαγές σε τοπικά νομίσματα. Τόσο το Ιράν όσο και η Ρωσία υπόκεινται σε κυρώσεις των ΗΠΑ, οι οποίες έχουν παρακινήσει τους αναδυόμενους συμμάχους να χαράξουν το δικό τους μονοπάτι στην παγκόσμια οικονομία και να απομακρυνθούν από τα παραδοσιακά νομισματικά συστήματα, δίδοντας ουσιαστικά  ώθηση σε μια νέα τάση μεταξύ των χωρών του κόσμου να απομακρυνθούν από το δολάριο. Τα τελευταία χρόνια, η Ρωσία και το Ιράν έχουν αυξήσει τις πωλήσεις πετρελαίου σε εναλλακτικά νομίσματα και βρήκαν αγοραστές στην Κίνα, την Ινδία και αλλού που είναι πρόθυμοι να αγοράσουν σε χαμηλότερες τιμές, επειδή η πληρωμή σε εγχώριο νόμισμα αντί σε δολάρια μειώνει το κόστος συναλλαγής. Τον περασμένο Οκτώβριο, η Royal Bank of Canada ανέφερε ότι το 25% του εμπορίου της Ρωσίας με χώρες εκτός της Κίνας διακανονίστηκε με το κινεζικό γιουάν.

Ο κυρίαρχος ρόλος του δολαρίου στο διεθνές νομισματικό σύστημα έδωσε τη δυνατότητα στη χώρα να απευθύνει απειλές αποκλεισμού από το χρηματοπιστωτικό σύστημα που βασίζεται στο δολάριο ως  μοχλό πίεσης έναντι των εθνών που δεν συνετίζονται.  Και αυξάνονται συνεχώς τα κράτη που θεωρούν ότι μπορούν να βρεθούν ανά πάσα στιγμή στην θέση της Ρωσίας και επιθυμούν να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις πληρωμές σε δολάρια. Η Βραζιλία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία έλαβαν πρόσφατα μέτρα που θέτουν τις βάσεις για το εμπόριο που παρακάμπτει το δολάριο.

Παράδειγμα το εμπόριο πετρελαίου

Στο επίκεντρο βρίσκεται ήδη το εμπόριο πετρελαίου.  Μια έκθεση της JPMorgan τον Σεπτέμβριο επιβεβαίωσε ότι όλο και περισσότερο το εμπόριο πετρελαίου πραγματοποιείται με άλλα νομίσματα εκτός από το δολάριο. Η Ρωσία πουλά σε γιουάν Κίνας, ρωσικά ρούβλια, ντιρχάμ Εμιράτων και ρουπίες Ινδίας, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών. Το Ιράν, το οποίο πουλά κυρίως πετρέλαιο στην Κίνα σε γιουάν, έχει επίσης αυξήσει τις εξαγωγές. Πέρυσι, το Πακιστάν άρχισε να πληρώνει για τις αποστολές ρωσικού πετρελαίου σε κινεζικό νόμισμα εν μέσω έλλειψης δολαρίων στη χώρα της Νότιας Ασίας. Ένα ινδικό διυλιστήριο παρέλαβε ένα φορτίο πετρελαίου των Εμιράτων και το πλήρωσε σε ρουπίες Ινδίας, αφού οι κυβερνήσεις τους υπέγραψαν συμφωνία το καλοκαίρι για διαπραγμάτευση σε δικά τους νομίσματα. Η Βραζιλία και η Κίνα ολοκλήρωσαν την πρώτη τους συναλλαγή εμπορευμάτων σε τοπικό νόμισμα το φθινόπωρο, που αφορούσε μια αποστολή βραζιλιάνικου πολτού. Και τον Νοέμβριο, η Κίνα και η Σαουδική Αραβία κατέληξαν σε συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων αξίας περίπου 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σηματοδοτώντας ένα ακόμη βήμα στην τάση αποδολαριοποίησης.

Ωστόσο, η πιο σοβαρή πρόκληση για την κυριαρχία του δολαρίου προέρχεται από τις χώρες BRICS, χάρη στο αυξανόμενο μέγεθος και την επιρροή του μπλοκ στο παγκόσμιο εμπόριο. Η ομάδα των αναδυόμενων χωρών σχηματίστηκε το 2006 από τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία και την Κίνα, με τη Νότια Αφρική να προσχωρεί το 2010. Διευρύνθηκαν  το 2024 με την εισαγωγή πέντε νέων χωρών, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος, το Ιράν και η Αιθιοπία, αλλά υπάρχουν και άλλες χώρες που  έχουν υποβάλει αιτήσεις για να συμμετάσχουν σε αυτην την πρώτη σημαντική απόπειρα αποδολαριοποίησης, συμπεριλαμβανομένων έως και 16 νέων χωρών που ενδέχεται να ενταχθούν στους BRICS το 2024.

Ήδη η Ρωσία ζήτησε από την ομάδα των BRICS να εγκαταλείψουν  το δολάριο στις μεταξύ τους αγοραπωλησίες σιτηρών. Αντ' αυτού προτείνει οι συναλλαγές να πραγματοποιούνται στα εθνικά τους νομίσματα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ένωσης Rusgrain, οι πέντε χώρες BRICS στο τέλος του 2023 παρήγαγαν συνολικά 1,17 δισεκατομμύρια τόνους σιτηρών ετησίως (42% της παγκόσμιας παραγωγής) και κατανάλωσαν 1,1 δισεκατομμύρια τόνους (40% της παγκόσμιας κατανάλωσης). Μετά την επέκταση, η παραγωγή σιτηρών του ομίλου θα ανέλθει σε 1,23 δισεκατομμύρια τόνους ετησίως (44% του κόσμου) και η κατανάλωση θα πλησιάσει την παραγωγή, δηλαδή 1,22 δισεκατομμύρια τόνους (επίσης 44%).

Επιπλέον, η Αίγυπτος, η Αιθιοπία και η Σαουδική Αραβία περιβάλλουν τη Διώρυγα του Σουέζ, ένα βασικό πέρασμα για τη ροή αγαθών στις διεθνείς αγορές, κάτι που σημαίνει ότι οι BRICS επηρεάζουν  πάνω από το 12% του παγκόσμιου εμπορίου.Τον Αύγουστο του περασμένου έτους, ο Πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα κάλεσε τα έθνη των BRICS να δημιουργήσουν ένα κοινό νόμισμα για το εμπόριο και τις επενδύσεις μεταξύ τους. Η ομάδα των  BRICS επιδιώκει επίσης να δημιουργήσει τις δικές της διαδικτυακές υπηρεσίες και να μην εξαρτάται από την αμερικανική τεχνολογία για ειδήσεις και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σε ένα πρόσφατο άρθρο για το περιοδικό Foreign Policy, ο πρώην οικονομολόγος του Λευκού Οίκου Τζο Σάλιβαν προειδοποίησε ότι ένα νόμισμα  που διαχειρίζονται οι BRICS θα μπορούσε να ανατρέψει το δολάριο και να το φέρει σε παρόμοια θέση με τη βρετανική λίρα, η οποία απώλεσε τη διεθνή της κυριαρχία το 1800. Ο Sullivan έθιξε τη σημαντική επιρροή του μπλοκ στις αγορές εμπορευμάτων, δεδομένου ότι η Σαουδική Αραβία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι μεταξύ των κορυφαίων εξαγωγέων ορυκτών καυσίμων στον κόσμο, ενώ η Βραζιλία, η Κίνα και η Ρωσία είναι σημαντικοί εξαγωγείς πολύτιμων μετάλλων. Η Σαουδική Αραβία, είπε ο Σάλιβαν, κατέχει περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα, γεγονός που βοήθησε να ανεβάσει το σύνολο των διαθεσίμων των BRICS στο Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

Και οι BRICS δεν είναι η μόνη ομάδα που επιδιώκει να μειώσει  την κυριαρχία του δολαρίου. Το περασμένο καλοκαίρι, 10 χώρες της ASEAN συμφώνησαν να σταματήσουν τις συναλλαγές σε δολάριο και να χρησιμοποιήσουν εγχώρια νομίσματα για διασυνοριακούς διακανονισμούς. Το μπλοκ αποτελείται από το Μπρουνέι, την Καμπότζη, την Ινδονησία, το Λάος, τη Μαλαισία, τη Μιανμάρ, τις Φιλιππίνες, τη Σιγκαπούρη, την Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ, τα οποία είναι πιθανόν στη λίστα των υποψηφίων χωρών για ένταξη στο BRICS.