Από τον Εμμανουήλ Φ. Ζαμπέτας
Λόγω της αναμονής των Οίκων Αξιολόγησης για τις προγραμματικές δηλώσεις Μητσοτάκη, ούτως ώστε να μας "δώσουν" την επενδυτική βαθμίδα, σας παραθέτω ένα άρθρο μου από το 2011 σχετικά με τους οίκους αξιολογήσεως, το οποίο έχω επικαιροποιήσει :
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ MODUS OPERANDI ΤΩΝ ΟΙΚΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
Οι οίκοι αξιολόγησης έχουν μία ιστορία ενός περίπου αιώνα. Η Moody’s που είναι και ο παλαιότερος οίκος δημιουργήθηκε πριν από 100 χρόνια στην Αμερική, ενώ κατασκευαζόταν το τεράστιο σιδηροδρομικό της δίκτυο. Τότε, ένας πολύ έξυπνος χρηματοοικονομικός αναλυτής, ο John Moody, κατάλαβε ότι θα υπήρχε πρόβλημα στη χρηματοδότηση των κατασκευαστικών εταιρειών, με τεράστια για την εποχή ποσά, και δημιούργησε το 1909 την πρώτη εταιρεία αξιολόγησης πιστωτικών κινδύνων. Μια εταιρεία που υπολογίζει, δηλαδή, τη δυνατότητα κάποιου να αποπληρώσει ένα δάνειο.
Ακριβώς δέκα χρόνια μετά, μπήκε στην ίδια αγορά η Standard Statistics (σημερινή Standard & Poor’s) και ακολούθησε το 1924 η Fitch, με συνέπεια να δημιουργηθεί ένα ιδιότυπο παγκόσμιο ολιγοπώλιο τριών εταιρειών που κατέχει σήμερα το 95% της παγκόσμιας αγοράς αξιολόγησης επενδυτικών προϊόντων.
Το σύστημα τους λειτουργεί πολύ απλά, αξιολογώντας τα επενδυτικά προϊόντα με γράμματα του αλφαβήτου (ABC).
Για την αγορά ενός επενδυτικού προϊόντος αξίας 1.000.000 ευρώ, με αξιολόγηση «ΑΑΑ», η τράπεζα υποχρεώνεται να κατέχει ίδια κεφάλαια ύψους μόλις 5.600 ευρώ για να θεωρείται διασφαλισμένη η επένδυσή της. Εάν όμως για οποιονδήποτε λόγο, η Fitch, η Moody’s ή η S&P’s αποφασίσει να ρίξει το προϊόν στο «Ba1», τότε η τράπεζα πρέπει να αυξήσει τα ίδια κεφάλαιά της για το ίδιο προϊόν στις 200.000 ευρώ.
Αν, ακόμη χειρότερα, πάει στο «C», τότε πρέπει να διαθέτει το ίδιο ποσό, δηλαδή 1 εκ. ευρώ!
Αντιλαμβάνεται κανείς πολύ εύκολα τι σημαίνει αυτό για μία ολόκληρη χώρα που εκδίδει κρατικά ομόλογα και βγαίνει να τα πουλήσει στις αγορές.
Η δύναμη που διαθέτουν οι εν λόγω οργανισμοί είναι ανυπολόγιστη, αφού μπορούν εν μία νυκτί να καταστρέψουν μία εταιρεία, μία τράπεζα ακόμη και μία ολόκληρη χώρα ή ένα νόμισμα.
Πολλοί θεωρούν ότι οι «τρεις οίκοι» είναι υπεύθυνοι για την οικονομική κρίση του 2008 στις ΗΠΑ, επειδή βαθμολογούσαν με ΑΑΑ άχρηστες επενδύσεις, τα διάσημα πλέον δομημένα ομόλογα.
Όμως, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, κανείς δεν τολμούσε να αμφισβητήσει τις βαθμολογήσεις τους. Όταν η Standard & Poor’s έδινε ΑΑΑ σε ένα ομόλογο ήταν σίγουρη επένδυση.
Το πρώτο μεγάλο λάθος που έκαναν ήταν το σκάνδαλο της Enron το 2002, όταν ο αμερικανικός ενεργειακός γίγαντας με την υψηλή βαθμολογία χρεοκόπησε μέσα σε μία νύχτα και άφησε χιλιάδες εργαζόμενους στο δρόμο. Ακολούθησαν δικαστικές μάχες. Όμως, η αμερικανική δικαιοσύνη δέχτηκε αυτό που υποστήριξαν για την υπεράσπισή τους- και όλοι ξέραμε εξ αρχής. Ότι οι «τρεις» που ελέγχουν τη μοίρα των επενδύσεων ανά τον κόσμο εκφράζουν μία υποκειμενική άποψη, στηριζόμενοι απλά στα στοιχεία που διαθέτουν. «Η Enron δεν τους αποκάλυπτε τα πάντα», ισχυρίστηκαν.
Ας μην ξεχνάμε δε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες προστατεύονται και από την πρώτη τροπολογία του Συντάγματος: την ελευθερία του λόγου!
Οι «τρεις μεγάλοι», μία μόλις ημέρα πριν την κατάρρευση (έκπληξη και πάλι) -της Lehman Brothers, στις 13 Σεπτεμβρίου του 2008, της έδιναν εξαιρετικές βαθμολογίες- «Α», «Α2» και «Α+». Αντίστοιχες βαθμολογίες είχαν και άλλοι χρηματοπιστωτικοί όμιλοι που βρέθηκαν πριν από τρία χρόνια στη δίνη του κυκλώνα: AIG, Bear Sterns, Merrill Lynch κτλ.
Όταν όμως κατέρρευσε η κτηματομεσιτική αγορά των ΗΠΑ, ξεκίνησαν οι υποψίες για κερδοσκοπία και έφτασε το θέμα στο αμερικανικό Κογκρέσο, ώστε να ξεκινήσει μία εκ βαθέων έρευνα για το ρόλο των τριών στην κολοσσιαία αγορά των «τοξικών επενδυτικών προϊόντων», τα οποία έριξαν τις ΗΠΑ σε βαθιά κρίση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 93% εκείνων των ομολόγων θεωρήθηκαν «σκουπίδια» και έπρεπε να αποσβεστούν ως ζημίες από τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών. Λίγο πριν, ήταν στην κατάταξη ΑΑΑ…
Οι κραταιοί οίκοι βρίσκονται εδώ και χρόνια αντιμέτωποι και με σωρεία μηνύσεων από αμερικανικά συνταξιοδοτικά ταμεία, που εμπιστεύτηκαν την κρίση τους και αγόρασαν τοξικά ομόλογα, με συνέπεια να έχουν χάσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια των ασφαλισμένων τους.
Όμως, το πιο πιθανό είναι να τους σώσει για ακόμη μία φορά «η ελευθερία του λόγου» και το γεγονός ότι εκφράζουν μία «υποκειμενική άποψη» μίας ομάδας στελεχών που μελετά τα στοιχεία που διαθέτει.
===================
Ilias Karavolias
Ενώ περίπου επτά στα οκτώ δολάρια που διακινούνται στις παγκόσμιες αγορές χρησιμοποιούνται ήδη για αναχρηματοδότηση χρέους (bankingnews 2/8) αρχίζει πλέον και πανευρωπαϊκά να ανθεί το παραμύθι του «συμμετοχικού καπιταλισμού» που φύτρωσε από το World Economic Forum.
Η υπόσχεση του μέλλοντος που δίνει το σύστημα και η κυρίαρχη τάξη ( πολιτική και οικονομική) δεν είναι μόνο τα περιβαλλοντικά και ηθικά «αποτυπώματα» της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, της βιωσιμότητας και της αειφορίας( ESG)
Υποτίθεται ότι θα μοιράζονται μεγαλύτερα bonus και stock options ακόμη και οι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις, ως μέρισμα των εταιρικών κερδών.
Η αλήθεια είναι ότι με αυτή την μέθοδο, σχεδόν δυο αιώνες τώρα, το σύστημα μεταλλάσσεται(στην πραγματικότητα μεταμφιέζεται)αφού «γεννάει» εκτός από τους shareholders (μέτοχοι) και τους stakeholders (ενδιαφερόμενα μέρη).
Πρόκειται για μια επικοινωνιακή α-ταξική μορφολογία της ιδιοκτησίας και του κέρδους, που υποτίθεται ότι θα διαχέει τον πλούτο και την υπεραξία στις μάζες.
Η μη καθολική διάχυση της ωφέλειας όμως είναι το καλά κρυμμένο μυστικό των trickle down economics και του «συμμετοχικού καπιταλισμού».
Ας είμαστε ρεαλιστές. Τα κέρδη δεν φθάνουν ποτέ στους κάτω ως συμμετρικό ανταποδοτικό όφελος για τον ιδρώτα τους.
Και γι αυτό οι ανισότητες, που γεννούν ακόμη και την βία, γεννιούνται από την βία της υπερσυσσώρευσης κερδών. Από την βία των χαμηλών μισθών, της ανεργίας και από τις άνισες ευκαιρίες.
Φυσικά, ανισότητες προκύπτουν από τον στοχευμένο αποκλεισμό των χαμηλών τάξεων σε αξιοπρεπή διαβίωση και περίθαλψη.
Από την έλλειψη πρόσβασης όλων των νέων σε πηγές χρηματοδότησης για επιχειρείν και καινοτομία.
Οι ανισότητες πηγάζουν και από την άνιση κατανομή των βαρών αφού οι πολλοί είναι που πάντα στο τέλος θα κληθούν να συμμορφωθούν με την κανονικότητα.
Οι χαμηλόμισθοι και οι μικρομεσαίοι είναι που θα πληγούν από τα ακραία συντηρητικά προγράμματα δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Ο καπιταλισμός κατοχύρωσε ιστορικά δυο δεδομένα εκτός της χρηματιστικοποίησης και του χρέους :
α) τα μεγάλα κέρδη των ιδιωτών δεν διοχετεύονται στην αγορά και β) τα δημοσιονομικά πλεονάσματα των κρατών δεν γίνονται πάντα αποδοτικές δημόσιες επενδύσεις
Οι διεθνείς κολοσσοί δεν επενδύουν επαρκώς στο ανθρώπινο κεφάλαιο και σε νέες θέσεις εργασίας, προτιμούν τον αλγοριθμικό ταιηλορισμό και την αυτοματοποίηση.
Οι δε κυβερνήσεις δεν ρίχνουν βάρος στις περικοπές άσκοπων εξοπλιστικών δαπανών και φυσικά δεν τολμούν να φορολογήσουν τα διογκούμενα κέρδη μεγάλων τραπεζών και βιομηχανιών.
Ο καπιταλισμός με αυτά τα δεδομένα δεν μπορεί να μετασχηματιστεί, δεν μπορεί να γίνει έτσι απλά συμμετοχικός και κοινωνικός.
Και φυσικά δεν μπορεί να εγγυηθεί την διάχυση της ωφέλειας όπως το έκανε επί δεκαετίες μετά τον πόλεμο (βλ. Milanovic, Piketty)
Οφείλει λοιπόν η πολιτική να τον κάνει ανθρωποκεντρικό και κοινωνικό, οφείλει δηλαδή το κράτος να τον ρυθμίσει ξανά…
Σχόλια