Η Τουρκία σταμάτησε να αγοράζει ρωσικό αέριο: Γιατί; Για να εκβιάσει τη Μόσχα για τη Συρία;

Η ηλεκτρονική ιστοσελίδα του Ιδρύματος Εθνικής Ενεργειακής Ασφάλειας, (ιστοσελίδα οικονομικών και ενεργειακών θεμάτων) αναδημοσιεύει άρθρο του Ντμίτρι Ριντιόνοβ στην ιστοσελίδα svpressa.ru με τίτλο «Η Τουρκία σταμάτησε να αγοράζει ρωσικό αέριο, για να πιέσει για την παρουσία της Ρωσίας στη Συρία» και υπότιτλο «Η επιδείνωση των σχέσεων μπορεί να έχει επιπτώσεις και στο “σχέδιο του αιώνα” Turkish Stream».
Αναφέρει τα εξής:  ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Επτά τουρκικές εταιρείες χρωστούν συνολικά στη “Gazprom” περίπου 2 δισ. δολάρια. Αυτό αναφέρει η εφημερίδα The Wall Street Journal, παραπέμποντας σε πηγές της.
Διευκρινίζεται ότι πρόκειται για χρέη για παράδοση μέσω του take-or-pay.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκδοσης, επτά ιδιωτικές εταιρίες δεν εκπλήρωσαν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς την ρωσική εταιρεία. Σημειώνεται ότι τώρα προσπαθούν να αποφύγουν την επίλυση του ζητήματος δικαστικά και βρίσκονται στο στάδιο διαπραγματεύσεων με τη “Gazprom”.
Η εφημερίδα αναφέρει ότι οι τουρκικές εταιρείες συμφώνησαν να λάβουν από τον ρωσικό προμηθευτή μέσα στο 2019, 10 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου με τιμή από 250 έως 300 δολάρια ανά 1000 κ.μ., ωστόσο, προς το παρόν, αγόρασαν ποσοστό λιγότερο από το 15% του συμφωνηθέντος όγκου αερίου.
Οι πηγές της εφημερίδας θεωρούν ότι αυτό το ζήτημα θα πρέπει να λυθεί σε κρατικό επίπεδο, επειδή οι εταιρείες δεν είναι ικανές να εξοφλήσουν τα χρέη τους. Εν τω μεταξύ, κάποιες κρατικές τράπεζες της Τουρκίας έχουν ήδη ανοίξει προς όφελος της “Gazprom” τραπεζικές πιστώσεις ύψους 600 εκατομμύριων δολαρίων περίπου.
Υπενθυμίζουμε ότι τον προηγούμενο μήνα ανακοινώθηκε ότι στα πλαίσια της οικονομικής κρίσης και της ψύχρανσης των σχέσεων με τη Μόσχα, λόγω των συγκρούσεων με Ρώσους στρατιώτες στη Συρία και μισθοφόρους της ομάδας “Βάγκνερ” στη Λιβύη, η Τουρκία μειώνει σημαντικά τις αγορές ρωσικού αερίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του περασμένου Μαρτίου οι παραδόσεις της “Gazprom” στην Τουρκία μειώθηκαν κατά 7 φορές, φτάνοντας τα 210 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Το 2019, η “Gazprom” παρέδωσε στην Τουρκία ποσότητα αερίου 35% λιγότερη σε σχέση με εκείνη που παρέδωσε το 2018. Ως αποτέλεσμα, η Τουρκία, που πριν λίγο καιρό κατείχε τη δεύτερη θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους πελάτες της “Gazprom”, κατρακύλησε στη δεύτερη δεκάδα.
“Ας το εξετάσουμε λοιπόν: η παραπομπή σε “πηγές” δεν σημαίνει τίποτα”, διαβεβαιώνει ο Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Εθνικής Ενέργειας, Αλεξάντρ Φρολόβ.
“Τα συμβόλαια της “Gazprom” με όλους τους αγοραστές αερίου θεωρούνται εμπορικό μυστικό. Εκτός βέβαια από την Ουκρανία. Αυτή για δεύτερη φορά ανάρτησε στο διαδίκτυο το συμβόλαιο. Δηλαδή δεν ξέρουμε κάτω από ποιους όρους συμφώνησαν η “Gazprom” και οι Τούρκοι αγοραστές. Γι αυτό, σχολιάζοντας αυτή την είδηση, θα πρέπει να κάνουμε πολλές υποθέσεις.
Όσον αφορά στο take-or-pay, είναι η αρχή “πάρε ή πλήρωσε”. Το συμβόλαιο προϋποθέτει συνήθως προμήθεια ορισμένων όγκων αερίου. Υπό τον όρο “πάρε ή πλήρωσε” συνήθως καλύπτεται περίπου 80% αυτών των όγκων: ο αγοραστής πληρώνει ακόμη και σε περίπτωση που δεν χρησιμοποιήσει στο σύνολό του το αέριο. Έτσι, ο προμηθευτής έχει μια εγγύηση για τα χρήματα που έχει ξοδέψει.
Πριν από την τωρινή κρίση στην Τουρκία είχαν αρχίσει ήδη οι οικονομικές δυσκολίες, οι οποίες επηρέασαν τη χρήση του φυσικού αερίου. Κατά την περίοδο της κρίσης λόγω του κορωνοϊού, η κατανάλωση αερίου μειώθηκε ακόμη περισσότερο. Όπως φαίνεται, αν οι πληροφορίες είναι αληθινές, οι Τούρκοι αγοραστές μείωσαν σε πολύ σημαντικό βαθμό την αγορά φυσικού αερίου, σε επίπεδα ακόμη χαμηλότερα από εκείνα που εξασφαλίζει η αρχή “πάρε και πλήρωσε”. Τα 2 δισ. δολάρια, όμως, αντιστοιχούν σε πολύ μεγάλο όγκο αερίου”.

• Ερώτηση: “Αναφέρεται ότι αυτή τη στιγμή οι τουρκικές εταιρείες προσπαθούν να αποφύγουν την επίλυση του ζητήματος δικαστικά και βρίσκονται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων με τη “Gazprom”. Τι νομίζετε, θα το λύσουν; Θα φτάσει το θέμα μέχρι το δικαστήριο;”

Απάντηση: “Και πάλι, πρέπει να πούμε ότι έχουμε να κάνουμε όχι με επίσημες ανακοινώσεις της ρωσικής και της τουρκικής πλευράς, αλλά με διαδόσεις. Αν υποθέσουμε ότι το χρέος πραγματικά υπάρχει, τότε είναι σημαντικό να καταλάβουμε γιατί δεν το εξοφλούν. Αν το ζήτημα που ανέκυψε δεν συνδέεται με μια ουσιαστική θέση της τουρκικής εταιρείας, αλλά οφείλεται σε οικονομικές δυσκολίες, τότε οι πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν για την αναβολή προστίμων ή/και για αποπληρωμή με μικρές δόσεις σε μεγάλο χρονικό διάστημα. Ακόμη περισσότερο, αφού στο τρίτο τρίμηνο η ζήτηση φυσικού αερίου στην Τουρκία θα μεγαλώσει και η οποιαδήποτε διαφωνία θα εξομαλυνθεί. Αλλά, επαναλαμβάνω, όλα αυτά εάν υπάρχει πραγματικά λόγος διαφωνίας και αν “οι πηγές” λένε την αλήθεια στους Αμερικανούς φίλους μας”.

• Ερώτηση: “Η Τουρκία τελευταία μειώνει σημαντικά τις αγορές του ρωσικού αερίου, ενώ κάποτε κατείχε τη δεύτερη θέση στη λίστα των πελατών της “Gazprom”. Γιατί; Με τι αντικατέστησαν το ρωσικό αέριο;”

Απάντηση: “Η μείωση της κατανάλωσης των φυσικών πόρων δημιουργήθηκε λόγω προβλημάτων στην οικονομία, που επιδεινώθηκαν από την πανδημία του COVID-19. Η Τουρκία έχει και άλλους προμηθευτές αερίου: το Ιράν, που έχει με αυτή τη χώρα στενές φιλικές σχέσεις, το Αζερμπαϊτζάν και τους πωλητές του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Κατ’ αρχήν, λαμβάνοντας υπόψη τις πετρελαϊκές δεσμεύσεις, που διατηρούνται μερικώς στα συμβόλαια της “Gazprom”, το ρωσικό αέριο αυτήν την άνοιξη θα μπορούσε να είχε διπλασιαστεί σε τιμή, σε σχέση με την τιμή του υγροποιημένου φυσικού αέριου. Επιπλέον, όπως αντιλαμβάνομαι, η Τουρκία δεσμεύεται έναντι του Αζερμπαϊτζάν λόγω της χρησιμοποίησης του αγωγού TANAP. Είναι πιθανό (αν οι πληροφορίες για το ισχύον χρέος είναι τουλάχιστον μερικώς αληθινές), στους αντισυμβαλλόμενους της “Gazprom” να φάνηκε ότι θα τους κοστίζει λιγότερο να πληρώσουν το πρόστιμο για τη μη χρήση του φυσικού αερίου και να εξοικονομήσουν ποσό για αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, το οποίο πωλήθηκε σε χαμηλότερες τιμές”.

• Ερώτηση: “Πώς αυτό επηρεάζει τις προοπτικές του “Turkish Stream”; Γιατί χρειάστηκε στην Τουρκία; Δε θα παραμείνει άδειος κατά το ήμισυ;”

Απάντηση: “Αυτό το σχέδιο υπολογίστηκε για 50 χρόνια εκμετάλλευσης. Οι μεμονωμένες ατυχίες για κανένα τρόπο δεν σημαίνουν ότι αυτός ο αγωγός δε θα είναι χρήσιμος στο μακροπρόθεσμο μέλλον. Ως εκ τούτου, αν οι πληροφορίες για το ισχύον χρέος είναι αληθινές, τότε η “Gazprom”, και μαζί και ο ρωσικός προϋπολογισμός δεν θα υποφέρουν από οικονομική άποψη.
Σε οποιαδήποτε περίπτωση, αξίζει να περιμένουμε βελτίωση των ρωσο-τουρκικών σχέσεων στον τομέα του αερίου. Επιπλέον, ο “Turkish Stream” δημιουργήθηκε όχι μόνο για την Τουρκία, αλλά και για πολλές χώρες της Ευρώπης.
Η αρχή “take-or-pay” είναι μια προϋπόθεση “πάρε ή πλήρωσε””, υπενθυμίζει ο επικεφαλής ειδικός του Ιδρύματος της Εθνικής Ενεργειακής Ασφάλειας, καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Ίγκορ Γιουσκόβ.
“Αν δεν χρησιμοποίησες το αέριο, τότε ούτως ή άλλως θα το πληρώσεις. Στις αρχές του χειμώνα έκανε ζέστη και οι εταιρείες στην Τουρκία δεν χρειάστηκαν τόσο πολύ αέριο όπως παλαιότερα, δεν το χρησιμοποίησαν, αλλά και δεν το πλήρωσαν. Ιδού και ένα μέρος του χρέους. Αυτή η αρχή, επιτρέπει στον προμηθευτή να επενδύσει στη εξόρυξη υδρογονανθράκων και στην κατασκευή αγωγών, ξέροντας ότι τα χρήματα που επένδυσε θα του επιστραφούν σίγουρα. Η αρχή take-or-pay σχεδιάστηκε από την αρχή για αυτόν ακριβώς τον λόγο.
Εκτός από τον ζεστό καιρό το τέταρτο τρίμηνο του 2019 στην Τουρκία σημειώθηκε οικονομική ύφεση και χρειάστηκε να χρησιμοποιηθεί λιγότερο φυσικό αέριο. Επιπλέον, έπεσαν οι τιμές στη διεθνή αγορά και στην αγορά spot οι τουρκικές εταιρείες μπορούν να αγοράσουν υγροποιημένο φυσικό αέριο, που τους κόστιζε πιο φθηνά. Θεώρησαν ότι συμφέρει περισσότερο να αγοράσουν φθηνό υγροποιημένο φυσικό αέριο και να συμφωνήσουν με την “Gazprom” με κάποιο τρόπο αργότερα. Και όσον αφορά στην “Gazprom”, για τις τουρκικές εταιρείες, η τιμή του αερίου συνδέεται με την τιμή του πετρελαίου ”.

• Ερώτηση: “Ποια, κατά τη γνώμη σας θα είναι η απόφαση;”

Απάντηση: “Κατά κανόνα σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να υπάρξει συμβιβαστική λύση. Συνήθως οι πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν ότι το χρέος δεν θα πληρωθεί, αλλά η εταιρεία θα επεκτείνει το διάστημα αγοράς φυσικού αερίου ή/και τον όγκο φυσικού αερίου. Αλλά στη δεδομένη περίπτωση οι Τούρκοι μάλλον δε θα μπορέσουν να αυξήσουν τον όγκο των παραδόσεων. Και έτσι, είναι περισσότερο πιθανό να επεκτείνουν χρονικά το συμβόλαιο. Πιστεύω ότι το θέμα συνίσταται στο ότι οι τουρκικές εταιρίες μπορούσαν κατ’ αρχήν να επιλέξουν φυσικό αέριο από τη “Gazprom”, αλλά αυτό δεν το έκαναν συνειδητά, προτιμώντας το υγροποιημένο φυσικό αέριο και παραδόσεις αερίου από το Αζερμπαϊτζάν (πέρυσι ξεκίνησε παροχή του φυσικού αερίου μέσω του TANAP).
Μπορεί και οι αρχές της Τουρκίας να συμβούλεψαν τις εταιρείες να αγοράζουν λιγότερο αέριο από τη Ρωσία, με σκοπό να πιέσουν τη Μόσχα στο θέμα της Συρίας και της Λιβύης. Γι’ αυτό και η “Gazprom” δεν βιάζεται να εγείρει αξιώσεις για την πληρωμή take-or-play.
Το ζήτημα μπορεί να φθάσει τελικά μέχρι το δικαστήριο. Η τύχη της “Gazprom” θα εξαρτηθεί από το πού θα εκδικαστεί το ζήτημα. Το Ευρωπαϊκό Διαιτητικό Δικαστήριο μπορεί να αναγνωρίσει τόσο ότι η κατάσταση στην οικονομία της Τουρκίας δεν επέτρεψε στους πελάτες να καταναλώσουν αέριο, όσο και ότι οι τιμές σύμφωνα με τα συμβόλαια της “Gazprom” δεν αντιστοιχούσαν στην κατάσταση που διαμορφώθηκε στην αγορά. Όπως συνέβη και στο Διαιτητικό Δικαστήριο με την “Naftogaz””.

• Ερώτηση: “Με τι η Τουρκία αντικαθιστά το ρωσικό αέριο και τι θα γίνει στο μέλλον; Και τι θα γίνει με τον “Turkish Stream””;

Απάντηση: “Η Τουρκία αντικατέστησε το ρωσικό αέριο με αέριο από το Αζερμπαϊτζάν ( μέχρι τα μέσα του 2019 ο αγωγός TANAP δεν λειτουργούσε). Καθώς και από το υγροποιημένο φυσικό αέριο από διάφορες χώρες. Τώρα, η Τουρκία υπολογίζει ότι είναι καλύτερα να αγοράζει υγροποιημένο φυσικό αέριο, αφού στην αγορά spot είναι φθηνότερο, ενώ ρωσικό αέριο θα αγοράσει το φθινόπωρο. Αφού τα συμβόλαια των Τούρκων με τη “Gazprom” συμβαδίζουν με τις τιμές του πετρελαίου με χρονική καθυστέρηση μισού χρόνου. Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο οι τιμές πετρελαίου έπεσαν και αυτό καθόρισε την πτώση των τιμών στο αέριο το φθινόπωρο. Γι’ αυτό είναι πιο επικερδές να περιμένουμε πότε οι τιμές του ρωσικού αερίου θα πέσουν.
Τώρα πρακτικά όλο το αέριο που πηγαίνει στην Τουρκία θα χωρούσε σε έναν παλιό αγωγό του “Blue Stream”. Αλλά όσο αποκαθίστανται οι τιμές του φυσικού αερίου στη διεθνή αγορά και η οικονομία της Τουρκίας σημειώνει άνοδο, το ρωσικό αέριο θα είναι ακόμη περισσότερο ανταγωνιστικό και η πρώτη γραμμή του “Turkish Stream” θα χρειαστεί. Και η δεύτερη γραμμή του “Turkish Stream” χρειάζεται για την παράδοση του αερίου στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτή θα είναι έτοιμη στα τέλη αυτού του χρόνου.
=====================

• Το τουρκολιβυκό μνημόνιο καταπατά τα συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου, λέει ο Ρώσος πρέσβης