Να αλλάξει το οικονομικό σύστημα, να μειωθούν οι ανισότητες: Ρατσισμός, αποικιοκρατία και αποζημιώσεις
Το κύμα των κινητοποιήσεων κατά του ρατσισμού και των διακρίσεων θέτει ένα κρίσιμο ζήτημα: τις αποζημιώσεις για ένα αποικιοκρατικό και ρατσιστικό παρελθόν που δεν λέει να εξαφανιστεί. Οσο πολύπλοκο κι αν είναι, το θέμα αυτό δεν μπορεί να διαιωνίζεται, ούτε στις ΗΠΑ ούτε στην Ευρώπη. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ
Προς το τέλος του εμφυλίου πολέμου, το 1865, ο Ρεπουμπλικανός Λίνκολν υποσχέθηκε στους απελευθερωμένους σκλάβους ότι θα λάμβαναν μετά τη νίκη ένα μουλάρι και 160 στρέμματα γης.
Η ιδέα ήταν να αποζημιωθούν για πολλές δεκαετίες κακομεταχείρισης και απλήρωτης εργασίας και να τους δοθεί η δυνατότητα για ένα μέλλον όπου θα δούλευαν ως ελεύθεροι άνθρωποι.
Αν το πρόγραμμα αυτό είχε υιοθετηθεί, θα αποτελούσε μια αγροτική ανακατανομή μεγάλου μεγέθους, εις βάρος των πρώην ιδιοκτητών σκλάβων.
Όταν όμως οι μάχες σταμάτησαν, η υπόσχεση ξεχάστηκε. Κανένας νόμος δεν ψηφίστηκε και το μουλάρι μαζί με τα 160 στρέμματα έγινε το σύμβολο της εξαπάτησης των παλιών σκλάβων.
- Ο σκηνοθέτης Σπάικ Λι, μάλιστα, έδωσε ειρωνικά αυτό το όνομα στην εταιρεία παραγωγής του. Οι Δημοκρατικοί ανέκτησαν τον έλεγχο του Νότου και επέβαλαν φυλετικές διακρίσεις για έναν ακόμη αιώνα, μέχρι το 1960. Και πάλι δεν επιδικάστηκε στη συνέχεια καμιά αποζημίωση.
Στη Βρετανία, όπως και στη Γαλλία, η κατάργηση της δουλείας συνοδεύτηκε πάντοτε από μια αποζημίωση των ιδιοκτητών. Για τους «φιλελεύθερους» διανοούμενους όπως ο Τοκβίλ και ο Σελσέρ, αυτό ήταν αυτονόητο: αφού είχαν στερηθεί οι ιδιοκτήτες αυτοί την περιουσία τους (την οποία είχαν αποκτήσει νομίμως), θα έπρεπε να αποζημιωθούν. Οσο για τους παλιούς σκλάβους, θα έπρεπε να μάθουν να είναι ελεύθεροι δουλεύοντας σκληρά. Το μόνο τους προνόμιο ήταν μια μακροχρόνια σύμβαση με τον εργοδότη τους.
Όταν καταργήθηκε η δουλεία στη Βρετανία, το 1833, δόθηκε σε 4.000 ιδιοκτήτες ως αποζημίωση το 5% του βρετανικού ΑΕΠ, που σε σημερινές τιμές αντιστοιχεί σε 120 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτά τα ποσά οδήγησαν σε πολλές από τις σημερινές περιουσίες.
Ανάλογες αποζημιώσεις επιδικάστηκαν το 1848 στη Ρεϊνιόν, στη Γουαδελούπη, στη Μαρτινίκα και στη Γουιάνα. Το 2001, στη διάρκεια των συζητήσεων για τον χαρακτηρισμό της δουλείας ως εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας, η Κριστιάν Τομπιρά μάταια προσπάθησε να πείσει τους συναδέλφους της βουλευτές να συγκροτήσουν μια επιτροπή που να εξετάσει την ιδέα της παροχής αποζημιώσεων σε απογόνους σκλάβων.
- Η πιο ακραία αδικία είναι αναμφισβήτητα η περίπτωση του Αγιου Δομίνικου, που ήταν στο επίκεντρο των νησιών με σκλάβους των Γάλλων μέχρι το 1791, οπότε επαναστάτησε και το 1804 απέκτησε την ανεξαρτησία του με το όνομα Αϊτή.
- Το 1825, το γαλλικό κράτος επέβαλε στη χώρα ένα τεράστιο χρέος (300% του ΑΕΠ της Αϊτής εκείνης της εποχής) ώστε να αποζημιώσει τους γάλλους ιδιοκτήτες για την απώλεια των σκλάβων τους.
- Το νησί κουβάλησε αυτό το φορτίο μέχρι το 1950 και πλήρωσε μεγάλους τόκους σε γάλλους και αμερικανούς τραπεζίτες.
Το ίδιο ισχύει και με τα ονόματα των δρόμων και των αγαλμάτων. Δεν είναι βέβαια εύκολο να καθορίσει κανείς τα όρια ανάμεσα στα καλά και τα κακά αγάλματα. Όπως συμβαίνει όμως και με την κατανομή των ιδιοκτησιών, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να ακολουθήσουμε τους δημοκρατικούς κανόνες. Η άρνηση της συζήτησης οδηγεί σε διαιώνιση της αδικίας.
Πέρα από αυτή τη δύσκολη, αλλά αναγκαία συζήτηση για τις αποζημιώσεις, πρέπει να στραφούμε και προς το μέλλον. Για να απαλλάξουμε την κοινωνία από το βάρος του ρατσισμού και της αποικιοκρατίας, πρέπει να αλλάξουμε το οικονομικό σύστημα, μειώνοντας τις ανισότητες και εξασφαλίζοντας ίση πρόσβαση όλων στην εκπαίδευση, στην εργασία και στην ιδιοκτησία.
(*) Ο Τομά Πικετί είναι γάλλος οικονομολόγος-Πηγή: Le Monde, via ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΠΗΓΗ
================
“Χάλασε” και η Κρισταλίνα! Ακόμη και το ΔΝΤ ζητεί μόνιμα κοινωνικά επιδόματα για τους πιο ευάλωτους
Του ΜΙΧΑΛΗ ΨΥΛΟΥ
«Τα μέτρα για την προστασία των πιο ευάλωτων ατόμων από την κρίση που προκαλεί η πανδημία πρέπει να γίνουν μόνιμα» δηλώνει η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα.
«Βγαίνοντας από αυτήν την κρίση, πρέπει να οικοδομήσουμε σταθεροποιητές κοινωνικής προστασίας» λέει η 66χρονη Βουλγάρα οικονομολόγος στην ισπανική El Pais.
Η Γκεοργκίεβα, που διαδέχθηκε τον περασμένο Οκτώβριο την Κριστίν Λαγκάρντ στην ηγεσία του ΔΝΤ δεν είναι Αριστερή, ούτε οπαδός του λαϊκισμού. Είναι απλά ρεαλίστρια και βλέπει ότι τα διάφορα νεοφιλελεύθερα δόγματα που αφήνουν την αγορά να ρυθμίζει τα πάντα, απλά οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα στον γκρεμό. Και μάλιστα με απρόβλεπτες συνέπειες.
Όπως και πολλές κυβερνήσεις έτσι εμείς στο ΔΝΤ έχουμε κάνει λάθη και έχουμε πάρει το μάθημά μας», παραδέχεται η Γκεοργκίεβα. «Οι πολιτικές γίνονται για τους ανθρώπους, για να βελτιώσουν τη ζωή τους και όχι για να γράφονται σε κάποιο χαρτί. Δεν αφορούν μόνο εκείνους που περιστρέφονται στους διαδρόμους της εξουσίας»…
Σίγουρα οι Νεοφιλελεύθεροι δεν θα πίστευαν στα αυτιά τους ακούγοντας την επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου να λέει:
- «Δεν ακούτε το ΔΝΤ να το λέει συχνά: Ξοδέψτε. Αλλά αυτό λέμε στις κυβερνήσεις: ξοδέψτε όσο μπορείτε περισσότερα αλλά φυσικά βεβαιωθείτε ότι είστε υπεύθυνοι για τον τρόπο αξιοποίησης των χρημάτων. Φυσικά ορισμένα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία από την ανεργία ή την πτώχευση, πρέπει να αποσυρθούν, αλλά μόνο όταν βρισκόμαστε στην άλλη πλευρά της κρίσης. Και δεν είμαστε ακόμα εκεί».
«Τα κοινωνικά επιδόματα συμβάλουν ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα για ευάλωτες οικογένειες είναι καλό και πρέπει να το διατηρήσουμε στο μέλλον» λέει στη συνέντευξή της στην El Pais. Όχι μόνο γιατί η ύφεση είναι ήδη εδώ και δεν αποκλείεται να κρατήσει χρόνια. Αλλά γιατί οι πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες θα επηρεάζονται αρνητικά όλο και περισσότερο.
Ζούμε σε έναν κόσμο πολύ επιρρεπή σε διάφορες κρίσεις.
- Τώρα έχουμε να αντιμετωπίσουμε την πανδημία,αλλά και πριν η κατάσταση για τα πιο ευάλωτα κοινωνικά στρώματα δεν ήταν καλύτερη. «Μπορούμε να αξιοποιήσουμε την κρίση ως ευκαιρία να για να μετατρέψουμε τον κόσμο σε κάτι καλύτερο. Το να λυπάσαι ή να απογοητεύεσαι δεν είναι αυτό που βοηθάει. Αυτό που βοηθάει είναι η ανάληψη δράσης» λέει η επικεφαλής του ΔΝΤ. Και προσθέτει: «Κυρίως να μην κάνουμε το λάθος της οικονομικής κρίσης του 2010 και να αποσύρουμε τώρα τα μέτρα κοινωνικής στήριξης πολύ γρήγορα» .
- Γιατί γίνεται σαφές μέρα με την ημέρα ότι τα όποια θετικά μέτρα ελήφθησαν στη διάρκεια της πανδημίας κάποιοι σκέφτονται να τα καταργήσουν ή να τα εκμηδενίσουν! Άλλωστε όσοι πήραν επίδομα 800 ευρώ για τρεις μήνες μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους ; Τι να πληρώσουν με αυτά τα χρήματα; Τους λογαριασμούς ή τις αναγκαίες αγορές στο σούπερ μάρκετ; Και πώς θα επιβιώσουν οι μικροεπιχειρηματίες και οι εργαζόμενοι στον τουρισμό και στην εστίαση που πλήττονται βάναυσα λόγω της κρίσης από την πανδημία;
Φυσικά δεν υπάρχουν αυταπάτες: Τα έκτακτα κοινωνικά μέτρα στήριξης θα είναι προσωρινά και ο λογαριασμός δεν θα αργήσει να έρθει – όπως έγινε και στην χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, όπου εφαρμόστηκε η συνταγή «σοσιαλισμός για τις τράπεζες, καπιταλισμός για τους πολλούς» . Μπορεί ο ρόλος του Δημοσίου να ενισχύθηκε αναγκαστικά, ιδίως στον τομέα της δημόσια υγείας,στη διάρκεια της πανδημίας,αλλά όσοι οραματίζονται μια αναβίωση ενός ισχυρά παρεμβατικού Κεϊνσιανού, σοσιαλδημοκρατικού κράτους πρόνοιας, πιθανότατα, θα απογοητευτούν.
- Οι κοινωνικές εντάσεις έρχονται και πάλι στο προσκήνιο, οι γεωπολιτικές ανακατανομές επιταχύνονται, ενώ και το μοντέλο εργασίας θα αλλάξει δραματικά. Όπως λέει σε συνέντευξή της στο Euronews η πρόεδρος του Ιδρύματος Ευρωπαϊκών Προοδευτικών Σπουδών, Δρ. Μαρία Ζοάο Ροντρίγκες, οι επισφαλείς θέσεις εργασίας,οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου ειδικά για τους νέους, αναμένεται να επεκταθούν.
Ακούει κανείς;
Σχόλια