Γαβρόγλου ο εκτελεστής, πολλές οι συνενοχές

Βαθύτερη ουσία και πολιτικές προεκτάσεις του νομοσχεδίου για την παιδεία

Από  Ρούντι Ρινάλντι

Τη Μεγάλη Βδομάδα επέλεξε η κυβέρνηση να φέρει και να ψηφίσει το νομοσχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όλοι μιλούν για τον Πολάκη και τον «αυθόρμητο» τραμπουκισμό του, αλλά ο Φαναριώτης Γαβρόγλου τον ξεπέρασε με τις προκλητικές του ατάκες μέσα στη Βουλή. «Μπα, δεν ήξερα ότι είστε τόσο θρησκευόμενοι» προς το ΚΚΕ και «αφού λέτε ότι είναι πολλές οι 1.000 σελίδες (του νομοσχεδίου) γιατί δεν μας το είπατε να σας δώσουμε μερικούς βοηθούς για να τελειώσετε την ανάγνωση» προς τη Ν.Δ. Υπουργός Παιδείας… ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Αποσπασμένος από το Ίδρυμα Λάτση, ενόσω ασκεί καθήκοντα υπουργού Παιδείας, ο κ. Γαβρόγλου ευθυγραμμίζει ολόκληρη την παιδεία με την κατάπτυστη εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, έχει χρόνο για να συνοδεύει όλους του Τούρκους επίσημους μέχρι το αεροδρόμιο όταν αποχωρούν, αλλά και να μεθοδεύει όσα παραγγέλλονται για τα θέματα μουφτήδων και σχολείων στη Θράκη.

Η επιτυχία του, θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση το γεγονός ότι κατάφερε να περάσει όσα δεν μπορούσαν όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις στον χώρο της παιδείας. Χωρίς μάλιστα να υπάρξει η παραμικρή αντίδραση, κανένα κίνημα, καμία σοβαρή διαφοροποίηση.

Για να το πούμε με διαφορετικά λόγια. Τούτες τις μέρες σημειώθηκε μια από τις μεγαλύτερες ήττες και ζημιές. Ο χώρος της παιδείας σε όλες τις βαθμίδες, και ειδικότερα η τριτοβάθμια, είναι όλα αυτά τα χρόνια αντικείμενο διαρκών αναδιαρθρώσεων. Αυτές μετατρέπουν το μεγαλύτερο μέρος της σε ανθρώπινες χωματερές, ενώ προσπαθούν να καλύψουν την ανυπαρξία οποιουδήποτε σχεδιασμού για την παιδεία με βάση τις ανάγκες της κοινωνίας και της χώρας. Όλα αυτά, όμως, δεν είναι έργο απλά του κ. Γαβρόγλου. Είναι πολλοί οι συνένοχοι σε αυτή την εθνική και κοινωνική τραγωδία.

Τι έγινε λοιπόν τούτες τις μέρες;

Η συγχώνευση ΑΕΙ-ΤΕΙ όπως μεθοδεύεται, είναι κάτι που καμιά μεταπολιτευτική κυβέρνηση δεν θα είχε το θράσος να εφαρμόσει. Η νεοφιλελεύθερη εντολή του ΟΟΣΑ είναι σαφής: Να λιγοστέψει ο αριθμός των ιδρυμάτων μέσω των συγχωνεύσεων τμημάτων. Αυτό στην ελλαδική περίπτωση έγινε με την «ανωτατοποίηση» των ΤΕΙ και στην ουσία με τη συνολική υποβάθμιση της πανεπιστημιακής βαθμίδας. Με τον πιο αυθαίρετο τρόπο, είχαν προηγηθεί συγχωνεύσεις ΑΕΙ-ΤΕΙ σε διάφορες περιοχές. Τώρα με τον νέο νόμο, αυτό γίνεται υποχρεωτικά για όλα τα ΤΕΙ. Το δωράκι που δίνεται στις σημερινές διοικήσεις των ΑΕΙ, είναι να αναλάβουν μια διετή κατάρτιση και να συμπεριλάβουν στα περιουσιακά στοιχεία των ιδρυμάτων τους αυτά των πρώην ΤΕΙ. Τις δε διοικήσεις των ΤΕΙ, τις «πανεπιστημιοποιεί», τις αναβαθμίζει τάχα, ενώ στους φοιτητές των ΤΕΙ πουλάει αυταπάτες ότι φοιτούν πλέον σε πανεπιστήμια και πολυτεχνεία.

• Παράλληλα, μέσω ενός νέου τρόπου εισαγωγής στα υποβαθμισμένα γενικά ΑΕΙ, θα υπάρχει ένα αλαλούμ «ελεύθερης πρόσβασης» στις σχολές β’ διαλογής, ενώ για κάποιες με μεγαλύτερη ζήτηση προβλέπονται εξετάσεις. Οι εισαγωγικές εξετάσεις ως ενιαίος πανελλαδικός τρόπος επιλογής των αυριανών φοιτητών, ίσως η μόνη διαδικασία του ελληνικού κράτους που ήταν αδιάβλητη, πρέπει τώρα να καταργηθεί. Το σχολείο των πολλαπλών ταχυτήτων, οι διαφορετικές ζώνες σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης, η ρευστοποίηση προγραμμάτων και ο γενικευμένος «χυλός» θα προωθηθούν, με απίθανες συνταγές. Αλλά και με μια υποκριτική ρητορική που συνδυάζει τις περικοπές δαπανών, την απόσυρση του κράτους από την εκπαιδευτική λειτουργία, την ιδιωτικοποίηση, τη γενική μπαχαλοποίηση και τη ρευστοποίηση όλων των επαγγελματικών κατοχυρώσεων που υπήρχαν μέχρι σήμερα, με μια απίστευτη ιδεολογία «ευκολίας» και «φιλικότητας προς τον χρήστη». Οι μαθητές πρέπει να ερωτεύονται, να ζουν ζωηρά, να ξεκινούν τα μαθήματα στις 9, να μην δίνουν εξετάσεις, να έχουν «ελεύθερη» πρόσβαση, να μην ασχολούνται με κλασικές και ανθρωπιστικές γνώσεις, που θεωρούνται περιττές, να έχουν χρόνο για την προετοιμασία τους στην Γ’ λυκείου (σχεδόν κατάργησή της). Οι σχολές πρέπει να βρίσκουν χρηματοδότες και προγράμματα για να λειτουργούν, αφού χωρίς χορηγό δεν γίνεται τίποτα σήμερα…

Γίνετε ικανοί να αρπάξετε κάποιο πρόγραμμα και να χωθείτε όπου μπορείτε. Μην την ψάχνετε περισσότερο. «Χωθείτε» αν είστε ικανοί, μην είστε εσείς το κορόιδο… Αυτή είναι η ιδεολογία που αποπνέεται από όλους τους πόρους και διαβρώνει

Παιδεία σε μια χώρα χωρίς νόημα;

Όχι, δεν έχουμε καραγκιόζηδες που δεν ξέρουν τι κάνουν και διευθύνουν την παιδεία. Έχουμε διαχειριστές που εφαρμόζουν τα προγράμματα του ΟΟΣΑ, της αγοράς, του νεοφιλελευθερισμού, στις ειδικές αποικιακές συνθήκες που δημιούργησαν τα Μνημόνια. Η παιδεία δεν υπηρετεί κανέναν εθνικό σχεδιασμό, μετατρέπεται σε κατ’ εξοχήν χειριστικό μηχανισμό όπου παρκάρονται σχεδόν όλοι οι νέοι για κάποιο διάστημα. Αφού όλα αλλάζουν μέσα από την αναδιάρθρωση της οικονομίας, πρέπει να προσαρμοστεί και ολόκληρος ο χώρος της παιδείας στη νέα πραγματικότητα. Αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς συνθήματα, ιδεολογίες, εξατομίκευση, διάλυση και επίθεση σε προηγούμενες μορφές, και φυσικά με προβολή νέων αξιολογήσεων γα τη γνώση, την πληροφορία, την παιδεία κ.λπ.

• Υπάρχει όμως ένα βασικό ερώτημα: Ποιος διευθύνει την παιδεία και προς τα πού. Το υπουργείο Παιδείας; Η κυβέρνηση; Τα κόμματα; Η κοινωνία; Δεν υπάρχει σαφής απάντηση. Δεν υπάρχει πρόγραμμα για την παιδεία, όπως δεν υπάρχει και για τη χώρα.

Ας ρωτήσουμε όποιον ζητάει ψήφο το 2019: Ποια είναι η πρόταση για την παιδεία, την κατεύθυνσή της, τις προτεραιότητες που θέτει. Δεν θα ακούσουμε τίποτα. Η παιδεία πρέπει να προσαρμοστεί στη χρηματοδότηση που επιτρέπουν τα Μνημόνια και τα πλεονάσματα, αρμοδιότητές της πρέπει να ξεφορτωθούν και πολλά τμήματά της να ιδιωτικοποιηθούν. Αυτό είναι το πρόγραμμα όλων των κυβερνήσεων, των κομμάτων και λοιπών συγγενών της εκπαίδευσης (περιφέρειες, δήμοι κ.λπ.). Τι μένει; Γίνετε ικανοί να αρπάξετε κάποιο πρόγραμμα και να χωθείτε όπου μπορείτε. Μην την ψάχνετε περισσότερο. «Χωθείτε» αν είστε ικανοί, μην είστε εσείς το κορόιδο… Αυτή είναι η ιδεολογία που αποπνέεται από όλους τους πόρους και διαβρώνει.

Μια χώρα που εξάγει επιστήμονες, αφού το μεγαλύτερο μέρος των νέων που μεταναστεύουν έχουν πανεπιστημιακούς τίτλους, είναι μια αιμορραγούσα χώρα. Οι θριαμβολογίες των κυβερνώντων, η προεκλογική παροχολογία και τα επιδόματα, δεν φτάνουν για να καλύψουν αυτές τις αλήθειες.

Μόνο οι κυβερνώντες;

Όχι. Είναι ευρύτατο το δίκτυο που θέλει και ζει κυριολεκτικά από αυτή την άθλια κατάσταση της παιδείας. Γιατί δεν είναι στιγμιαίο το έγκλημα που έγινε τη Μεγάλη Τρίτη του 2019. Ο Γαβρόγλου και η κυβέρνηση κάνει πράξη ό,τι δεν μπόρεσε το σχέδιο Αθηνά, οι μεταρρυθμίσεις της Διαμαντοπούλου και του Αρβανιτόπουλου, και όλοι οι «διάλογοι» που έχουν γίνει τα τελευταία 10 χρόνια. Αλλά και τα εφαρμόζει κομματιαστά εδώ και καιρό, σε διάφορα τμήματα της παιδείας, χωρίς να συναντά καμία αντίδραση από τους καθηγητές ΑΕΙ και ΤΕΙ ή από το φοιτητικό κίνημα (ωραίες οι καταμετρήσεις το βράδυ των εκλογών, αλλά δεν απασχολούν πια κανέναν).

• Αυτή η σιγή, η σιωπή, η απραξία για όσα μεθοδεύονται, είναι πρωτοφανής. 

Πρωτοφανής είναι και η αλαλία σύμπασας της Αριστεράς που δεν μπορεί να αρθρώσει τίποτα, γιατί συγγενεύει επί της ουσίας με τη ρητορική και το σερβίρισμα των μέτρων που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ. 

Ο διεκδικητισμός σε συνδικαλιστικό επίπεδο, ο ξεχαρβαλωμένος δικαιωματισμός, οι ειδικές σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί με τις διοικήσεις των ΑΕΙ, έχουν καταβυθίσει την Αριστερά σε ρόλο προωθητικού παράγοντα αυτής της μπαχαλοποίησης στην παιδεία. Τους έχει στο τσεπάκι ο ΣΥΡΙΖΑ (δηλαδή το σύστημα στη μεταμοντέρνα και παγκοσμιοποιητική φορεσιά του). 

Τι θα πει ένας αριστερός ενάντια στην ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ; Δεν μπορεί, ακόμα κι αν είναι όχημα αποδιάρθρωσης αυτή τη στιγμή. Τι να πει στους φοιτητές των ΤΕΙ ενάντια στη δήθεν ανωτατοποίησή τους; Τι μένει; 

Το μακρόσυρτο κείμενο απόφασης μιας συνέλευσης, όπου θα χωράνε όλες οι καταγγελίες, το τεράστιο πανό των συλλόγων σε κάποια διαδήλωση, και η έλλειψη οποιασδήποτε απάντησης για τη σημερινή ανυπαρξία του φοιτητικού κινήματος.

Πολλές λοιπόν οι συνενοχές για την πορεία προς τα βράχια. Ελάχιστες οι φωνές αντίστασης. Ησυχία! Τώρα έχουμε εκλογές, την ανώτατη μορφή πάλης και ταυτόχρονα αναπαραγωγής ενός πολιτικού συστήματος. Το πλασάρισμα εκεί δίνει περισσότερες ευκαιρίες από την παιδεία. Ψηφίστε μας να σας σώσουμε… Μεγάλη ντροπή. Πρέπει να κτίσουμε ξανά την χώρα μας. Δυστυχώς, με υλικά κατεδαφίσεως. Αλλά, χωρίς πνοή, αξίες και όραμα, δεν μπορεί να γίνει βήμα. Ο τόπος χρειάζεται νόημα και πραγματική παιδεία.
==================

Ο διαχρονικός οπορτουνισμός ημών των Καθηγητών Πανεπιστημίου

"Οι Πρυτανικές Αρχές και η ΠΟΣΔΕΠ, απολύτως συνεργατικά, θάπρεπε να αντιδράσουν. Η μόνη αποτελεσματική αντίδραση θα ήταν, με το που ανακοινώθηκε ως Νομοσχέδιο, οι απειλές καθολικών παραιτήσεων και λουκέτων, αν δεν αναπροσαρμοστεί"

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

του Αλέξανδρου Κοκκάλη, καθηγητή ΔΠΘ

Οπορτουνιστής: πολιτικός όρος με τον οποίο, όταν ήμουν φοιτητής, στόλιζαν καθημερινά οι Κνίτες τους Ρηγάδες, αλλά, με τη σειρά τους, και οι φοιτητές των ΑΑΣΠΕ και ΠΠΣΠ τους Κνίτες. Πάνε χρόνια που δεν πολυακούγεται. Κατά τη Wikipedia ο όρος υπονοεί την υπέρ του δέοντος αναπροσαρμογή θέσεων και συμπεριφοράς σε βάρος αρχών και ιδεολογιών. Η πρακτική ανθεί σε απογοητευμένους, κουρασμένους, βολεμένους. Οπορτουνιστική, και λόγο φόβου, ήταν η συμπεριφορά πλείστων Καθηγητών στα χρόνια της χούντας.

Με το νέο νόμο των εκατοντάδων σελίδων, επέρχεται η απαξίωση των ΑΕΙ και πολλών αποφοίτων τους. Μαζικές ιδρύσεις, στρεβλές συνενώσεις και εντάξεις, όλα χωρίς μέτρο και τεκμηρίωση. Εδώ για ένα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα των 20 ατόμων ζητείται (ορθά) για να εγκριθεί, μελέτη σκοπιμότητας (Ν4485/2017, άρθρο 32, §3), που να αναλύει επιστημονικά, κοινωνικά και διδακτικά την αναγκαιότητά του. Για την ίδρυση ~90 νέων Τμημάτων, που θα οδηγήσουν σε ~15 χιλιάδες νέων αποφοίτων δεν θάπρεπε να προ-δημοσιευθεί μια αναλυτική, λεπτομερής, τεκμηριωμένη έκθεση σκοπιμότητας;

Στο αντικείμενό μου διπλασιάζονται, σχεδόν, οι πολιτικοί μηχανικοί. Ποιοι; οι πολιτικοί μηχανικοί! τα μέγιστα θύματα της κρίσης. Σπίτια δεν χτίζονται, η αντιπαροχή πέθανε, η συρρίκνωση του πληθυσμού (braindrain, υπογεννητικότητα) δεν ευνοεί επεκτάσεις σχεδίων, τα (με σχεδόν χαρακτήρα φούσκας) τραπεζικά δάνεια έπεσαν στο 10% των προ κρίσης, ο ΕΝΦΙΑ ήρθε για να μείνει μειώνοντας, με το τακτικό ετήσιο βάρος του, την ελκυστικότητα επενδύσεων σε ακίνητα, τα Δημόσια έργα συρρικνώθηκαν, αλλά, …, οι πολιτικοί μηχανικοί θα πρέπει να αυξηθούν! Ήμασταν που ήμασταν διπλάσιοι του Ευρωπαϊκού μέσου όρου προ κρίσης, γιατί να μη γίνουμε τετραπλάσιοι τώρα που έχει μειωθεί, με μόνιμα χαρακτηριστικά, η πίτα; Στα χρόνια μου, το ότι κάποιος πέρασε πολιτικός μηχανικός ήταν ζηλευτό, τώρα θα σκάμε ένα (πικρό) χαμόγελο. Δε νομίζω πως, ιστορικά, έχει επέλθει μεγαλύτερη απαξίωση σε επάγγελμα. Και, δυστυχώς, το ίδιο λίγο-πολύ συμβαίνει και σε πλήθος άλλων κλάδων. Αποτέλεσμα; χιλιάδες καταρτισμένοι θα διαγκωνίζονται προσφέροντας υπηρεσίες υπαμειβόμενοι. Προσδοκία του Νόμου; (διότι οφείλουμε να είμαστε αντικειμενικοί) να μη φεύγουν να σπουδάσουν οι νέοι μας έξω από τις ευαίσθητες μετεφηβικές ηλικίες, ενισχύοντας τις οικονομίες Βαλκανικών πόλεων σε βάρος Ελληνικών, να παραμένουν στην Πατρίδα μέσω της εξίσωσης προσφοράς και ζήτησης στο χώρο της Ανώτατης Παιδείας. Διότι οι Έλληνες γονείς, διαχρονικά, θέλουμε τα παιδιά μας να καλοσπουδάσουν. Στην πραγματικότητα θέλουμε ψυχανάλυση. Δεν θα μπορούσαν, άραγε, οι αντικρουόμενοι στόχοι της εξίσωσης προσφοράς-ζήτησης και κατανομής νέων θέσεων, με σοφία να παντρευτούν;

Είναι η πρώτη φορά που προκύπτουν στην ανώτατη εκπαίδευση ιδρύσεις και συγχωνεύσεις; Όχι, υπήρχαν και παλιότερα (Αθηνά 1, 2). Αλλά τότε δεν αυξάνονταν άκριτα και καταιγιστικά ο αριθμός Τμημάτων και Εισακτέων. Υπήρχαν πεδία, (πχ ανθρωπιστικές-νομικές επιστήμες), που ο αριθμός μειώνονταν. Υπήρχε, δηλαδή, μια στοιχειώδης αντιστοίχηση στις ανάγκες της κοινωνίας. Προβλέπονταν, επίσης, διαδικασίες (στοιχειώδους πάλι) ενταξιακής κρίσης των Καθηγητών ΤΕΙ*. Στο παρόν; τίποτα, κανένα πρόσχημα, απόλυτη εξίσωση, που σε τέτοιες περιπτώσεις συνεπάγεται εξίσωση προς τα κάτω, ισοπέδωση. Οι Καθηγητές ΤΕΙ αποτελούν το 20% της Κοινότητας των Διδασκόντων, αλλά πιστώνονται με το 5% των επιστημονικών αναφορών. Γιατί οι Καθηγητές ΑΕΙ να πασχίζουν; Και τέλος-τέλος, τότε υπήρχε και η κάλυψη της αίγλης ενός ονόματος (Αθηνά), τώρα τίποτα, διότι και οι συμβολισμοί έχουν σημασία.

Και τι κάνει η Κοινότητα των ΑΕΙ; Καταγράφηκαν όντως κάποιες αντιδράσεις. Σποραδικές, αδύναμες, ασυντόνιστες, οπορτουνιστικές. Δε βαριέσαι, ας απαξιωνόμαστε και ως ΑΕΙ και ως επαγγέλματα μέσω μιας μέγιστης διάχυσης, εμείς κρατάμε τη θέση μας δε θα τη χάσουμε… Τι θάπρεπε να κάνουν; οι Πρυτανικές Αρχές και η ΠΟΣΔΕΠ, απολύτως συνεργατικά, θάπρεπε να αντιδράσουν. Η μόνη αποτελεσματική αντίδραση θα ήταν, με το που ανακοινώθηκε ως Νομοσχέδιο, οι απειλές καθολικών παραιτήσεων και λουκέτων, αν δεν αναπροσαρμοστεί.

*Για όσους σπεύδουν απαντώντας και απαξιώνουν αντίστοιχα άρθρα με το πρόσχημα πως τα ΤΕΙ δεν υπάρχουν εδώ και πολλααά-πολλά χρόνια, ας κάνουν ένα search στο νέο Νόμο, όπου θα βρουν το ακρώνυμο Τ.Ε.Ι. 397 φορές.
=================

Οι προβληματικές «συνέργειες» Πανεπιστημίων – ΤΕΙ

Η περίπτωση του Πανεπιστημίου Πατρών και των ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας

του Κώστα Ζαχάρου*
Την Τρίτη που μας πέρασε ψηφίστηκε το νομοσχέδιο Γαβρόγλου που ρυθμίζει θέματα της τριτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Εδώ θα ασχοληθούμε με το μέρος του νομοσχεδίου που αναφέρεται σε θέματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Η αυταρχική επιβολή του νέου χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποτέλεσε –και συνεχίζει να αποτελεί– αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης της πανεπιστημιακής κοινότητας με το υπουργείο Παιδείας. Οι αιτίες της αντιπαράθεσης εστιάζονται στον ανορθολογισμό που χαρακτηρίζει το νομοθέτημα, την εμφανή πρόθεση εξυπηρέτησης συμφερόντων, καθώς και στην ακολουθούμενη αντιδημοκρατική διαδικασία.

• Είναι γεγονός ότι η διασπορά τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ σε κάθε γωνιά της χώρας ήταν προβληματική. Έγινε χωρίς μελέτη των αναγκών για ανάπτυξη συγκεκριμένων επιστημονικών τομέων και συχνά με ελλείπεις υποδομές και μακριά από μεγάλα πανεπιστήμια που προσφέρουν αναγκαίες υπηρεσίες και εξειδικευμένο ακαδημαϊκό προσωπικό, όπως απαιτεί η λειτουργία ενός σύγχρονου πανεπιστημιακού τμήματος. 
• Τα προβλήματα είναι περισσότερο έκδηλα στα ΤΕΙ που στην πλειονότητά τους παρουσιάζουν λειτουργικές αρρυθμίες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις είναι απαξιωμένα, γεγονός που αποτυπώνεται και στη βαθμολογία εισαγωγής.

Ο ανορθολογικός λαϊκισμός παλαιότερων κυβερνήσεων να φυτεύουν σε κάθε επαρχιακή πόλη τμήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης επιχειρείται σήμερα να αντιμετωπιστεί με βίαιο και εξίσου ανορθολογικό τρόπο και έκδηλη ενδοτικότητα σε απαιτήσεις συντεχνιακών ομάδων και ομάδων τοπικών συμφερόντων. Το νομοθέτημα Γαβρόγλου δεν θεραπεύει τις ανάγκες της χώρας για τριτοβάθμια εκπαίδευση, απουσιάζουν απ’ αυτό μελέτες βιωσιμότητας των νέων τμημάτων και των συσσωματώσεων που θα δημιουργηθούν και είναι ορατός ο κίνδυνος υπονόμευσης της πορείας των υπαρχόντων πανεπιστημίων που έχουν κατακτήσει υψηλό κύρος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων που συναίνεσε σε μια παρόμοια «συνέργεια» και ήδη διαθέτει σχετική εμπειρία, σήμερα τοποθετούμενη αυτοκριτικά επισημαίνει «τα σοβαρά προβλήματα στην ακαδημαϊκή λειτουργία».

Στο σημείωμα αυτό θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην περίπτωση του Πανεπιστημίου Πατρών (Π.Π.) που καλείται να «συνεργήσει» με τμήματα ΤΕΙ της Δυτικής Ελλάδας. Και τούτο γιατί κρίνουμε ότι η περίπτωση του Π.Π. είναι δηλωτική της κατάστασης που δημιούργησε η προσχηματική «διαβούλευση» του υπουργείου Παιδείας. Οι πιέσεις για αποδοχή των υπουργικών προτάσεων και οι μεθοδεύσεις και παρασκηνιακές συμφωνίες με την πρυτανική αρχή, έχουν αναστατώσει την πανεπιστημιακή κοινότητα και ευθύνονται για τη δημιουργία μιας νοσηρής κατάστασης.

Ανορθολογισμός

Η πλειονότητα των τμημάτων του Π.Π. (24 στα 20) απέρριψε το νομοσχέδιο Γαβρόγλου, ενώ την ίδια στάση υιοθέτησαν και οι συλλογικοί φορείς του διδακτικού και διοικητικού προσωπικού. Αρνητική στάση υιοθέτησε και η Σύγκλητος, με θλιβερή εξαίρεση την τοποθέτηση της πρυτάνεως.
Η δικαιολογημένη ανησυχία και αντίδραση της πανεπιστημιακής κοινότητας οφείλονται στον ανορθολογικό και χωρίς ακαδημαϊκά κριτήρια τρόπο που επιχειρήθηκε να επιλυθούν χρόνια προβλήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Αναφέρουμε μερικά ενδεικτικά παραδείγματα που καταδεικνύουν τα παραπάνω:

• Ιδρύεται πλήθος νέων τμημάτων, διασκορπισμένα σε έξι πόλεις. Πολλά από αυτά είναι νέα, ενώ κάποια μετεξέλιξη τμημάτων ΤΕΙ σε ΑΕΙ. Τα νέα τμήματα προβλέπεται να λειτουργήσουν από το νέο ακαδημαϊκό έτος, συχνά χωρίς πρόγραμμα σπουδών και με μονοψήφιο αριθμό καθηγητών.

• Εξαγγέλλεται η ίδρυση Γεωπονικής Σχολής στις πόλεις του Αγρινίου και Μεσολογγίου με έξι τμήματα που προγραμματίζεται να δεχτούν φοιτητές/τριες το νέο ακαδημαϊκό έτος, χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα, λόγω χρονικών περιορισμών, για πρόσληψη διδακτικού προσωπικού και δημιουργίας αναγκαίων υποδομών.

• Κάποια από τα νέα τμήματα δεν οδηγούν σε σαφή επαγγελματικά δικαιώματα, ενώ παρατηρούνται επικαλύψεις επιστημονικών πεδίων. Ενδεικτικά παραδείγματα: Το νέο τμήμα Εφαρμοσμένης Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας επικαλύπτεται από τα υπάρχοντα τμήματα Βιολογίας και Χημείας. Το Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών μετονομάζεται σε Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, γεγονός που οδήγησε τα τμήματα Αρχαιολογίας να επισημάνουν ότι το νέο τμήμα δεν μπορεί να υποστηρίξει τη δημιουργία αποφοίτων στα γνωστικά αντικείμενα της Ιστορίας και Αρχαιολογίας, λόγω του προγράμματος σπουδών, αλλά και του διδακτικού του προσωπικού.

• Ο ανορθολογισμός και η νοσηρή κατάσταση αποτυπώνονται και σε αποφάσεις μεμονωμένων τμημάτων να διεκδικήσουν προνομιακή θέση στους ενδοπανεπιστημιακούς «συσχετισμούς». Έτσι, το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης μετονομάζεται σε Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και Κοινωνικής Εργασίας (!), υποσκάπτοντας τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων του. Το γεγονός χαρακτηρίστηκε από πλήθος ομότιμων καθηγητών του εν λόγω τμήματος ως ακαδημαϊκό και εκπαιδευτικό ανοσιούργημα.

Η έντονη αντίθεση της πανεπιστημιακής κοινότητας στο νομοσχέδιο οφείλεται επίσης και στις αντιδημοκρατικές πρακτικές και μεθοδεύσεις του υπουργείου, καθώς και της πρυτάνεως του Π.Π., που επιχειρεί να αλλοιώσει τη δημοκρατικά εκφρασμένη θέληση της πλειοψηφίας της κοινότητας. Ο υπουργός υποσχέθηκε στην πρύτανη την ίδρυση Νομικής και Γεωπονικής Σχολής σε περίπτωση θετικής αντιμετώπισης του νομοσχεδίου. Η Νομική και Γεωπονική Σχολή πρόκειται να αποτελέσουν τις «παντιέρες» της πρυτάνεως (ποιος ξέρει πού σκέφτεται να τις ανεμίσει!). Από την άλλη, ο υπουργός εκβίαζε με ακύρωση της «προσφοράς» σε περίπτωση αρνητικής στάσης στο νομοθέτημά του και δεν έχανε ευκαιρία να υπογραμμίζει ότι ο τελευταίος λόγος ανήκει στην πολιτική ηγεσία. Το αντιαυταρχικό προσωπείο καταρρέει στη διατύπωση αντιρρήσεων και τα προσχήματα εγκαταλείπονται. Λόγια του αέρα αποδεικνύονται οι αριστερές κορώνες περί του αυτοδιοίκητου των πανεπιστημίων.

Η μετονομασία των ΤΕΙ σε ΑΕΙ ικανοποιεί μνημονιακές υποχρεώσεις και προσαρμογή σε υποδείξεις του ΟΟΣΑ για μείωση του αριθμού των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων. Από την άλλη, ομάδες συμφερόντων πιέζουν για ίδρυση νέων τμημάτων, καθώς και την παραμονή σε επαρχιακές πόλεις απομονωμένων πανεπιστημιακών τμημάτων που θα προκύψουν από μετονομασία τμημάτων ΤΕΙ

Γιατί τόση σπουδή;

Η προσπάθεια συρρίκνωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν είναι σημερινή. Προωθήθηκε η περίοδος Αρβανιτόπουλου και σήμερα είναι η διοίκηση Γαβρόγλου που συνεχίζει στην ίδια ρότα. Η μετονομασία των ΤΕΙ σε ΑΕΙ ικανοποιεί μνημονιακές υποχρεώσεις και προσαρμογή σε υποδείξεις του ΟΟΣΑ για μείωση του αριθμού των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων. Από την άλλη, ομάδες συμφερόντων πιέζουν για ίδρυση νέων τμημάτων, καθώς και την παραμονή σε επαρχιακές πόλεις απομονωμένων πανεπιστημιακών τμημάτων που θα προκύψουν από μετονομασία τμημάτων ΤΕΙ. Να σημειώσουμε την αλγεινή εικόνα κυβερνητικών βουλευτών να καταθέτουν σωρηδόν τροπολογίες για ίδρυση πανεπιστημιακών τμημάτων στις εκλογικές τους περιφέρειες, που βέβαια έγιναν αποδεκτές. Οι πρακτικές αυτές αποτυπώνονται στην αντιφατικότητα και το δυσερμήνευτο των προωθούμενων αλλαγών. Και επειδή η κοινοβουλευτική περίοδος οδεύει στην ολοκλήρωσή της, ο υπουργός σπεύδει ασμένως να υλοποιήσει τη «μεταρρύθμισή» του, καταθέτοντας με επείγουσες διαδικασίες έναν όγκο χιλίων και πλέον σελίδων, ώστε να προλάβει να μπει κι αυτός στο πάνθεο των μεταρρυθμιστών της παιδείας!

Συμπερασματικά σχόλια

Το πλαίσιο εντός του οποίου επιχειρείται η «μεταρρύθμιση» Γαβρόγλου είναι ιδιαίτερα δυσμενές.

• Οι τακτικοί προϋπολογισμοί των πανεπιστημίων είναι μειωμένοι κατά 70% συγκριτικά με αυτούς πριν την κρίση. Το γεγονός αυτό, καθώς και οι αντιλήψεις που ηγεμονεύουν σήμερα στα πανεπιστήμια, οδηγούν σε πρακτικές που υποσκάπτουν περαιτέρω το δημόσιο χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ιδιωτικού πανεπιστήμιου της Κύπρου που λειτουργεί εξ αποστάσεως μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην ειδική αγωγή. Η «συνέργειά» του με το Πανεπιστήμιο Πατρών δίνει τη δυνατότητα αναγνώρισης στην Ελλάδα των τίτλων σπουδών του εν λόγω πανεπιστημίου, με αποτέλεσμα την παρέμβαση και αλλοίωση της εγχώριας αγοράς εργασίας με τη χορήγηση χιλιάδων πτυχίων αμφίβολης ποιότητας.

• Το διδακτικό προσωπικό έχει μειωθεί δραματικά και συχνά τμήματα αδυνατούν να υλοποιήσουν τα προγράμματά τους. Η κυβέρνηση αντί προκηρύξεων για πρόσληψη διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού, πρόκρινε την εμβαλωματική λύση της μετάταξης προσωπικού από την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

• Η φοιτητική μέριμνα, και ιδιαίτερα η σίτιση και στέγαση των φοιτητών/τριών, είναι σχεδόν ανύπαρκτα, γεγονός που πλήττει τα λαϊκά στρώματα. Οι περιπτώσεις φοιτητών/-ριών που σήμερα αδυνατούν να σπουδάσουν μακριά από το χώρο διαμονής τους και ζητούν αναστολή φοίτησης, αυξάνεται δραματικά.

Η αυταρχική αναδιάταξη του χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, δυσκολεύει ένα νηφάλιο διάλογο. Εν τούτοις οφείλουμε να προβληματιστούμε για το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προσμετρώντας τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις και τις επιστημολογικές παραδοχές για τη συγκρότηση των επιστημονικών αντικειμένων, καθώς και την κατοχύρωση επαγγελματικών δικαιωμάτων.
Τέλος, κάθε αλλαγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση οφείλει να συνυπολογίζει τις ιδιαίτερες ανάγκες της χώρας. Η κατάργηση της τριτοβάθμιας επαγγελματικής και τεχνικής εκπαίδευσης χωρίς μελέτη, μας νομιμοποιεί να αμφιβάλουμε για το ειλικρινές ενδιαφέρον της κυβέρνησης σχετικά με την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, που τόσο μεγαλόστομα διακηρύσσει.
* Ο Κώστας Ζαχάρος είναι πανεπιστημιακός (Πανεπιστήμιο Πατρών)