του Σταύρου Λυγερού –
Τις έμπρακτες αυτές προκλήσεις συνόδευσε μία εμπρηστική ρητορική εκ μέρους συνεργατών, αλλά και του ίδιου του Ερντογάν. Είναι προφανές ότι η κλιμάκωση συνδέεται με δύο γεγονότα:Οι επιθετικές κινήσεις είναι πολλές πλέον για να τις υποτιμήσει η Αθήνα. Χωρίς αφορμή, η Άγκυρα κλιμακώνει τις έμπρακτες προκλήσεις της στο Αιγαίο, φθάνοντας στο σημείο τουρκική ακταιωρός να εμβολίσει περιπολικό του Λιμενικού. Υπενθυμίζουμε ότι πριν μερικές ημέρες τουρκική ακταιωρός είχε πραγματοποιήσει επικίνδυνο ελιγμό, αγγίζοντας την κανονιοφόρο»Νικηφόρος». ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ
- Πρώτον, με την πειρατική πράξη του τουρκικού ναυτικού να εμποδίσει την πλατφόρμα της ιταλικής ΕΝΙ από το να μεταβεί στο σημείο όπου έχει προγραμματίσει να πραγματοποιήσει γεώτρηση.
- Δεύτερον, με τη στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας στη Συρία και ειδικότερα στο κουρδικό καντόνι του Αφρίν. Όπως αποδεικνύεται, αντί για «περίπατο» ο τουρκικός στρατός και οι ένοπλες ομάδες τζιχαντιστών που πολεμούν μαζί του αιμορραγούν, χωρίς να σημειώνουν αξιόλογη πρόοδο στην κατάληψη του κουρδικού θύλακου.
Ο κατ’ αρχήν αποτρεπτικός χαρακτήρας της επιθετικότητας αυτών των ημερών δεν σημαίνει πως παραλλήλως η Άγκυρα δεν προωθεί συστηματικά την τουρκοποίηση των Ιμίων .
- Είναι προφανές πως έχει εδώ και καιρό φύγει από τη ρητορική περί «γκρίζων ζωνών» και επιχειρεί να τουρκοποιήσει τις ελληνικές νησίδες που έχει βάλει στο στόχαστρό της.
Μέχρι πρότινος, η Τουρκία πρόβαλε τις μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις της και συντηρούσε το κλίμα έντασης και στο Αιγαίο και στη Θράκη, αλλά απόφευγε τις επικίνδυνες έμπρακτες προκλήσεις. Τρεις ήταν οι αιτίες:
- Πρώτον, το γεγονός ότι ο Ερντογάν «έχει απλώσει πολύ τραχανά» στα ανατολικά του. Έχει ανοικτό στρατιωτικό μέτωπο στη Συρία με τους Κούρδους.
- Δεύτερον, το γεγονός ότι το αμερικανοτουρκικό ρήγμα δεν γεφυρώνεται, γεγονός που εκ των πραγμάτων συνιστά μειονέκτημα για την Άγκυρα, ενισχύοντας κατ’ αντιδιαστολή τη θέση της Αθήνας στο πολιτικό-διπλωματικό επίπεδο. Το κλίμα για τη νεοοθωμανική Τουρκία είναι πιο αρνητικό παρά ποτέ και στην Ευρώπη και στην Ουάσιγκτον.
- Τρίτον, το γεγονός ότι ο Ερντογάν έχει ανοικτό εσωτερικό μέτωπο και κυρίως ότι ακόμα δεν εμπιστεύεται τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό αποδυναμωμένες και με πεσμένο ηθικό, λόγω των εκτεταμένων εκκαθαρίσεων και του εμφυλιοπολεμικού κλίματος.
Πολιτικό όπλο η απειλή χρήσης βίας
Για όλους αυτούς τους λόγους, το σενάριο πρόκλησης ελληνοτουρκικής σύρραξης δεν φαινόταν να είναι στην ατζέντα του Τούρκου προέδρου. Οι νεοοθωμανοί χρησιμοποιούν την απειλή χρήσης στρατιωτικής βίας ως πολιτικό όπλο, όπως και οι κεμαλιστές προκάτοχοί τους. Μέχρι τώρα τουλάχιστον, η Άγκυρα προωθούσε με συστηματικότητα τις μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις της, αλλά σε γενικές γραμμές ήταν ικανοποιημένη από το γεγονός ότι αφενός έχει καταστήσει αμφίβολο το νομικό καθεστώς του Αιγαίου, αφετέρου έχει ενισχύσει τα ερείσματά της στη Θράκη παρά τον εμφύλιο μεταξύ ερντογανικών και γκιουλενιστών.Πρόκειται για στρατηγική, την οποία δρομολόγησε το μετακεμαλικό καθεστώς το 1973 και συνέχισαν να την εφαρμόζει ο Ερντογάν. Στο επίπεδο αυτό, άλλωστε, είχε εξαρχής δημιουργηθεί μία όσμωση μεταξύ των δύο μεγάλων ιδεολογικοπολιτικών ρευμάτων της Τουρκίας. Αυτή δεν ήταν εκ πρώτης όψεως ορατή, επειδή τα προηγούμενα χρόνια οι νεοοθωμανοί απέφευγαν να υψώνουν πολύ τους τόνους στο ελληνοτουρκικό μέτωπο. Η συγκρατημένη εκείνη στάση τους είχε ανοήτως δημιουργήσει στην Αθήνα τον μύθο για τον «καλό Ερντογάν» και τους «κακούς στρατηγούς».
Χωρίς ρίσκο και μεγάλο κόστος
Στην πραγματικότητα, η συγκρατημένη στάση του νεοοθωμανού ηγέτη οφειλόταν στο γεγονός ότι βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο με το βαθύ κράτος των κεμαλιστών από το 2002. Πιο συγκεκριμένα φρόντιζε να κρατάει χαμηλά τη θερμοκρασία στο Αιγαίο, επειδή φοβόταν μήπως οι στρατηγοί προκαλέσουν κάποιο θερμό επεισόδιο, με σκοπό να τον ανατρέψουν.Το τελευταίο διάστημα υπάρχουν αποχρώσες ενδείξεις ότι κάτι έχει αλλάξει. Δεν είναι ακόμα σαφές εάν η όξυνση της τουρκικής επιθετικότητας έχει τακτικό ή στρατηγικό χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, εάν ο Ερντογάν έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως λόγω και της δυσμενούς κατάστασης, στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα, μπορεί να δημιουργήσει στρατιωτικού χαρακτήρα τετελεσμένο και στην κυπριακή ΑΟΖ και στο Αιγαίο, χωρίς ρίσκο και μεγάλο κόστος.
Για τους λόγους που προαναφέραμε, το σημείο-κλειδί είναι το «χωρίς μεγάλο κόστος». Μετά τα Ίμια έχει δημιουργηθεί η εντύπωση στην Άγκυρα πως το ελληνικό πολιτικό σύστημα, αν και έχει ακόμα τη δυνατότητα στο στρατιωτικό επίπεδο, δεν έχει τη βούληση να απαντήσει δυναμικά κατά τρόπο που να προκαλέσει ισοδύναμο κόστος στην Τουρκία. Η εντύπωση αυτή έχει διαβρώσει την αξιοπιστία της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής.
Πρόκειται για εξαιρετικά επικίνδυνο γεγονός, επειδή ωθεί την Άγκυρα να προχωρήσει παραπέρα στον δρόμο του τυχοδιωκτισμού. Ένα θερμό επεισόδιο, όμως, έχει την τάση να κλιμακωθεί σε σύρραξη. Με άλλα λόγια, εάν ο Ερντογάν υπερβεί ένα όριο κινδυνεύει να προκαλέσει αυτό που στην πραγματικότητα δεν επιθυμεί. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η Αθήνα πρέπει να είναι εξαιρετικά σαφής σ’ αυτό το ζήτημα. Μόνο έτσι θα αποτρέψει μία τέτοια επικίνδυνη εξέλιξη.
=====================================
Οι Αμερικανοί θα συζητήσουν στην Άγκυρα το σύνολο της τουρκικής πολιτικής και στρατιωτικής δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή και θα θέσουν τα δικά τους θέματα. Η παρουσία ωστόσο του Πάιατ βάζει εκ των πραγμάτων στην ατζέντα και τα θέματα της κυπριακής ΑΟΖ, όπως και την κλιμακούμενη ένταση των τελευταίων ημερών στα Ίμια.
Από τα Ίμια στο Καστελόριζο…
Αποκλιμάκωση της έντασης παρατηρείται, τις τελευταίες ώρες, στη θαλάσσια περιοχή γύρω από τα Ίμια, ένα εικοσιτετράωρο μετά το σοβαρό συμβάν με τον διεμβολισμό πλοίου του Λιμενικού από τουρκική ακταιωρό.
Σύμφωνα με ανώτερα στελέχη του Λιμενικού, στα ελληνικά χωρικά ύδατα βρίσκονται διαρκώς δύο σκάφη, τα οποία παρακολουθούν διακριτικά τις κινήσεις τουρκικής ακταιωρού που πλέει στα τουρκικά χωρικά ύδατα. Το σκάφος 090, το οποίο έπλευσε στην Ελευσίνα για εκτίμηση και αποκατάσταση της ζημιάς, έχει ήδη αντικατασταθεί στον επιχειρησιακό βραχίονα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου με το πλοίο ανοιχτής θαλάσσης 070 που και αυτό έχει 27 μέλη πλήρωμα.
Το ΓΑΥΔΟΣ αναμένεται να επιστρέψει σύντομα στην επιχειρησιακή του δράση, αφού αποκατασταθεί η μικρή ζημιά που έχει υποστεί στα κάγκελα, στο κάλυμμα του αεραγωγού που συνδέεται με το μηχανοστάσιο και στον ιστό του ασυρμάτου.
Στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Αλικαρνασσό
Την ίδια ώρα οι Τούρκοι, όπως αποκαλύπτει η εφημερίδα Cumhuriyet, προχωρά στην κατασκευή στρατιωτικών εγκαταστάσεων απέναντι από τα Ίμια και συγκεκριμένα στο Μποντρούμ (Αλικαρνασσός) της Τουρκίας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις κατασκευάζονται στο νησί Cavus και η εφημερίδα παραθέτει φωτορεπορτάζ με εκσκαφείς να έχουν πιάσει δουλειά στην παραλία Gumusluk. Το ρεπορτάζ αναφέρεται και στο «περιστατικό έντασης στην περιοχή των Ιμίων», το οποίο συνδέει με την κατασκευή των στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Στην θαλάσσια περιοχή των Ιμίων παραμένουν, ωστόσο, έντεκα τουρκικά σκάφη, επτά από τα οποία σε απόσταση 4 με 5 μίλια. Μάλιστα ανάμεσά τους είναι και τα TCSG 87 – TCSG 313 – SG-703 -TCSG 91 -TCSG 61, τα οποία είναι σκάφη οπλισμένα με πυροβόλα και πολυβόλα.
Πολυδιάσπαση στόχων
Μπορεί στα Ίμια να υπάρχει αποκλιμάκωση, μετά την δημιουργία εντυπώσεων που επιζητούσε η Άγκυρα τόσο για εσωτερική χρήση όσο και για άσκηση της πάγιας πολιτικής της να «γκριζάρει» και στη συνέχεια να διεκδικεί σαν «τουρκικές» ελληνικές βραχονησίδες και θαλάσσιες ζώνες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έπαψε να προκαλεί.
Με στόχο την διάσπαση των ελληνικών δυνάμεων, οι Τούρκοι επιλέγουν συγκεκριμένες και ευαίσθητες για την Ελλάδα περιοχές σε όλο το μήκος των θαλάσσιων συνόρων, επιζητώντας να έχουν την πρωτοβουλία και αναγκάζοντας την Αθήνα να τρέχει πίσω από τις κινήσεις τους. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσουν αναλυτές και το δεύτερο “μέτωπο”, το οποίο στήνεται στην περιοχή της Μεγίστης, όπου οι Τούρκοι έχουν δεσμεύσει για άσκηση, που είναι προγραμματισμένη για αύριο, την ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του Καστελόριζου.
Ιταλική φρεγάτα στην κυπριακή ΑΟΖ
Η ένταση συνεχίζεται και στην Κύπρο, όπου από την περασμένη Παρασκευή παραμένει ακινητοποιημένο, εντός της κυπριακής ΑΟΖ, το σκάφος γεωτρύπανο της ΕΝΙ, το οποίο παρενοχλήθηκε από τουρκικά πολεμικά. Η Ιταλία διέταξε φρεγάτα της που βρισκόταν στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου να σπεύσει κοντά στο ιταλικό ερευνητικό πλοίο. Η εντολή, ωστόσο, είναι να αποφεύγει την “στενή επαφή” με τα τουρκικά πολεμικά.
Στην νέα κλιμάκωση της έντασης στην Κύπρο αναφέρθηκε και ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, εκφράζοντας την λύπη του. Σημειώνει, ωστόσο, ότι «δεν είναι αρμοδιότητά του να τοποθετείται σε σχέση με τα δικαιώματα των κρατών που απορρέουν από συμβάσεις».
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ, αν και αναγνωρίζουν το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αναπτύξει τους πόρους στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της, «εξακολουθούν να πιστεύουν ότι οι πόροι πετρελαίου και φυσικού αερίου του νησιού πρέπει να μοιράζονται ακριβοδίκαια μεταξύ των δύο κοινοτήτων, στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού».
Όπως τόνισε εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, «η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών για την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι μακρά και δεν έχει αλλάξει». Στο πλαίσιο αυτό, η Ουάσιγκτον, κατά τον ίδιο, αποθαρρύνει κάθε ενέργεια ή ρητορική που αυξάνει τις εντάσεις στην περιοχή.
Την ίδια ώρα Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, μετά τις τηλεφωνικές επικοινωνίες Αναστασιάδη με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, τον πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι και τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Ζοζέφ Ντολ, καλούν την Άγκυρα «να σταματήσει τις επικίνδυνες προκλήσεις στα χωρικά ύδατα της Κύπρου» και «να δεσμευθεί σε σχέσεις καλής γειτονίας, ξεκινώντας από την άμεση αποκλιμάκωση στην περιοχή».
Η απάντηση θα έρθει από την Άγκυρα
Το ζήτημα, ωστόσο, παραμένει μέχρι να φανεί στην πράξη μέχρι που είναι διατεθειμένοι να το τραβήξουν οι Τούρκοι. Είναι εμφανές ότι όσο αργεί μια νίκη στο Αφρίν, η Άγκυρα θα επιζητά «νίκες» σε άλλα μέτωπα. Είναι, όμως, μόνο αυτός ο λόγος για τον οποίο η Τουρκία κλιμακώνει την ένταση στην περιοχή;
Η Τουρκία επιζητά να διασφαλίσει τον υπαρξιακό γι’ αυτήν ρόλο της περιφερειακής δύναμης και αυτή η αντίληψη διαπερνά το σύνολο της πολιτικής της στην νοτιοανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Αυτή η πολιτική και ο ρόλος της Άγκυρας αναμένεται να απασχολήσει ιδιαίτερα και τις επαφές που θα έχει 15 και 16 Φεβρουαρίου στην Τουρκία, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον, ο οποίος θα συναντηθεί με τον Ερντογάν, τον Γιλντιρίμ και τον Τσαβούσογλου.
Αποκλιμάκωση της έντασης παρατηρείται, τις τελευταίες ώρες, στη θαλάσσια περιοχή γύρω από τα Ίμια, ένα εικοσιτετράωρο μετά το σοβαρό συμβάν με τον διεμβολισμό πλοίου του Λιμενικού από τουρκική ακταιωρό.
- Στις συναντήσεις αυτές θα παρίσταται και ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου στρατηγός ΜακΜάστερ, ενώ έκπληξη προκαλεί η παρουσία και του Αμερικανού πρέσβη στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ.
Σχόλια